Οι ΗΠΑ ξεκαθαρίζουν ότι τα οφέλη θα εξαρτώνται από την τήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων, όπως η μη ανάπτυξη πυρηνικού όπλου και η διαχείριση του εμπλουτισμένου ουρανίου.
Νέα δεδομένα δημιουργούνται στις σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς δύο μεγάλα ιρανικά πετρελαιοφόρα φαίνεται πως πέρασαν την περίμετρο του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού γύρω από τα ιρανικά λιμάνια, σηματοδοτώντας την πρώτη έξοδο αργού πετρελαίου από τη χώρα έπειτα από περίπου δύο μήνες.
Σύμφωνα με την υπηρεσία παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών TankerTrackers, τα δεξαμενόπλοια «Diona» και «Hero2» της National Iranian Tanker Company (NITC) μετέφεραν συνολικά 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού.
«Πρόκειται για τις πρώτες εξαγωγές αργού πετρελαίου από το Ιράν τους τελευταίους δυο μήνες», ανέφερε η υπηρεσία, σημειώνοντας πως ακολούθησε και τρίτο δεξαμενόπλοιο με περίπου ένα εκατομμύριο ακόμη βαρέλια.
Οι εξελίξεις έρχονται λίγο πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή συμφωνίας-πλαισίου ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη στην Ελβετία, η οποία αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για χαλάρωση των κυρώσεων και επανέναρξη των εμπορικών ροών.
Το πετρέλαιο στο επίκεντρο της συμφωνίας
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των Wall Street Journal, Bloomberg, Axios και Reuters, το προσχέδιο του μνημονίου κατανόησης προβλέπει την άμεση επανεκκίνηση των πωλήσεων ιρανικού πετρελαίου, με την αμερικανική πλευρά να εξετάζει ειδικές εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν στην Τεχεράνη να διαθέτει αργό, πετροχημικά και παράγωγα προϊόντα στις διεθνείς αγορές.
Η συμφωνία συνδέεται με την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, την αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή και νέες δεσμεύσεις του Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Το μνημόνιο προβλέπεται να υπογραφεί στις 19 Ιουνίου στην Ελβετία και θα ακολουθήσει περίοδος διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών, κατά την οποία θα κριθεί αν μπορεί να υπάρξει μια οριστική συμφωνία.
Το οικονομικό πακέτο των 300 δισ. δολαρίων
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία της υπό διαμόρφωση συμφωνίας είναι η δημιουργία ενός μεγάλου επενδυτικού μηχανισμού για την οικονομική επανεκκίνηση του Ιράν.
Σύμφωνα με το Bloomberg, το σχέδιο περιλαμβάνει ένα πακέτο χρηματοδότησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων, το οποίο θα ενεργοποιηθεί εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία για το πυρηνικό ζήτημα.
Το λεγόμενο «Prosperity Fund» δεν θα αποτελεί άμεση κρατική χρηματοδότηση, αλλά επενδυτικό όχημα με συμμετοχή κεφαλαίων από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις χώρες του Κόλπου, την Ασία, τη Νότια Αμερική και την Αφρική.
Στόχος είναι η ανασυγκρότηση βασικών τομέων της ιρανικής οικονομίας, όπως η ενέργεια, τα διυλιστήρια, οι μεταφορές, τα αεροδρόμια, τα logistics και η βιομηχανία.
Το Ιράν θεωρείται ιδιαίτερα ελκυστική αγορά λόγω του μεγάλου πληθυσμού του, των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και των δυνατοτήτων ανάπτυξης σε πετροχημικά, ορυχεία, τουρισμό και γεωργία.
Τι θα κερδίσει η Τεχεράνη
Το άμεσο όφελος για το Ιράν αφορά την επιστροφή στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η άρση των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου μπορεί να αποφέρει σημαντικά έσοδα στην ιρανική οικονομία, η οποία βρίσκεται υπό πίεση από τις πολυετείς κυρώσεις.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται η σταδιακή πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια και πιθανές ελαφρύνσεις κυρώσεων.
Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά ξεκαθαρίζει ότι τα οφέλη θα εξαρτώνται από την τήρηση συγκεκριμένων δεσμεύσεων, όπως η μη ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, η διαχείριση του εμπλουτισμένου ουρανίου και η διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Οι αντιδράσεις και οι αγορές
Η πιθανή συμφωνία έχει προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ, με επικριτές να υποστηρίζουν ότι η νέα προσέγγιση θυμίζει τη συμφωνία του 2015 που είχε καταγγελθεί από τον Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Λευκός Οίκος, ωστόσο, επιμένει πως πρόκειται για μια συμφωνία «ανταμοιβής βάσει επιδόσεων» και όχι για παραχώρηση χωρίς ανταλλάγματα.
Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς αγορές έχουν ήδη αντιδράσει στις εξελίξεις, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν λόγω των προσδοκιών ότι η επιστροφή του ιρανικού αργού θα αυξήσει την παγκόσμια προσφορά.
Εφόσον η συμφωνία προχωρήσει, οι εξελίξεις αναμένεται να αποτελέσουν μία από τις μεγαλύτερες γεωπολιτικές και ενεργειακές αλλαγές των τελευταίων ετών.
