Οι προεδρικές εκλογές στη Βραζιλία έφεραν ανατροπή στον πρώτο γύρο, καθώς ο Φλάβιο Μπολσονάρου πέρασε μπροστά από τον Λούλα και οι δύο θα λύσουν οριστικά τη διαφορά τους στον β΄ γύρο της 25ης Οκτωβρίου. Η εξέλιξη αυτή διέψευσε τα προγνωστικά και κράτησε ανοιχτή την κούρσα μέχρι το τέλος.
Με σχεδόν το 99% των ψήφων καταμετρημένο, ο γιος του πρώην προέδρου της άκρας δεξιάς Ζαΐχ Μπολσονάρου, 45 ετών, συγκέντρωνε λίγο πάνω από 47% και ο βετεράνος της πολιτικής Λουίς Ινάσιου Λούλα ντα Σίλβα, 80 ετών, σχεδόν 45%.
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι παρακολουθεί «πολύ στενά» την αναμέτρηση και απέφυγε να πάρει ανοιχτά θέση υπέρ του υποψηφίου της δεξιάς, αν και η προτίμησή του δεν άφηνε πολλά περιθώρια αμφιβολίας, καθώς το τελευταίο διάστημα είδε συμμάχους του να ανεβαίνουν στην εξουσία στην Αργεντινή, στην Κολομβία και στο Περού, μεταξύ άλλων.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις, που έδιναν ελαφρύ προβάδισμα στον Λούλα, διαψεύστηκαν. Όπως και το 2018, δεν αποτύπωσαν σωστά τη δυναμική της δεξιάς.
Λίγο πριν κλείσει τα 81, ο Λούλα, που διεκδικεί τέταρτη και τελευταία θητεία στην προεδρία, είχε καλέσει στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας τον αμερικανό ομόλογό του να μην «αναμιχθεί» στις βραζιλιάνικες εκλογές.
Ο άλλοτε συνδικαλιστής ηγέτης αρχικά έμοιαζε να κινδυνεύει με βαριά ήττα ήδη από τον πρώτο γύρο απέναντι στον Φλάβιο Μπολσονάρου.
Ο γερουσιαστής ήταν σχεδόν άγνωστος στο ευρύ κοινό μέχρι πριν από μερικούς μήνες, όταν ο πατέρας του τον ανέδειξε ως πολιτικό του κληρονόμο. Ο Ζαΐχ Μπολσονάρου δεν έχει δικαίωμα να διεκδικήσει ξανά το κορυφαίο αξίωμα, καθώς εκτίει κατ’ οίκον ποινή 27 ετών κάθειρξης για απόπειρα πραξικοπήματος με στόχο την ανατροπή του Λούλα το 2022.
Ανάμεσα στους σχεδόν 160 εκατομμύρια ψηφοφόρους, πολλοί εξέφραζαν ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους για το δίδυμο των βασικών διεκδικητών και έλεγαν πως θα ψηφίσουν εκείνον που θεωρούν το μικρότερο κακό.
«Πάντα ψήφιζα τον Λούλα αλλά μόλις έφτασα στο εκλογικό τμήμα άλλαξα γνώμη, θα ψηφίσω Μπολσονάρου. Μόνο και μόνο για να δοκιμαστεί και να δούμε τι θα κάνει», είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο η 62χρονη Οσκαρίνα τζι Ολιβέιρα.
Ο απερχόμενος πρόεδρος προειδοποίησε, αφού ψήφισε στην πολιτεία Σάου Πάουλου, ότι ο λαός της χώρας καλείται να επιλέξει «ανάμεσα στην ενίσχυση του δημοκρατικού καθεστώτος και τη βαρβαρότητα».
Βγαίνοντας από το εκλογικό τμήμα όπου ψήφισε στο Ρίο, ο Μπολσονάρου υιός υποσχέθηκε ότι θα «απελευθερώσει» τη Βραζιλία και τον «λαό της», που «χρειάζεται αλλαγή», «δεν αντέχει πια τόσα δεινά, τόσο υψηλούς φόρους, τόσες γυναίκες δολοφονημένες, τόσο πολιτικό διωγμό».
Τα δύο φαβορί έλεγαν πως πίστευαν στη νίκη από τον πρώτο γύρο, παρότι οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι απείχαν αρκετά από το 50%. Στην αρχή της καταμέτρησης ο υποψήφιος της δεξιάς ξεπερνούσε αυτό το όριο, όμως η εικόνα άλλαξε και η διαφορά άρχισε να κλείνει.
Η επιρροή του αμερικανού προέδρου Τραμπ φάνηκε στην εκστρατεία, ιδιαίτερα μετά τους τελωνειακούς δασμούς και τις κυρώσεις που επέβαλε στη Βραζιλία μετά τη δίκη του 2025 σε βάρος του συμμάχου –και δηλωμένου θαυμαστή– του Ζαΐχ Μπολσονάρου.
«Είμαι πολύ ανήσυχη για την κατεύθυνση που παίρνει η χώρα, διότι θέλω να είναι ανεξάρτητη, δεν θέλω να είναι αποικία κανενός», είπε η 57χρονη Μαρία τζι Ναζαρέ Αζεβέντου, δημόσια υπάλληλος που ζει στο Ρίο και δήλωσε ψηφοφόρος της αριστεράς.
«Θα ψηφίσουμε τον Φλάβιο Μπολσονάρου για να μην ψηφίσουμε το PT. Το κόμμα αυτό είναι στην κυβέρνηση είκοσι χρόνια και δεν έχει κάνει τίποτα», είπε στην Μπραζίλια ο Χαφαέλ Μασάντου, 45χρονος δικηγόρος, αναφερόμενος στο Κόμμα Εργαζομένων του προέδρου Λούλα.
Ο αρχηγός του κράτους, που επέστρεψε στην εξουσία το 2023, χαίρει εκτίμησης από πολλούς για τα κοινωνικά προγράμματα που έβγαλαν από τη φτώχεια εκατομμύρια Βραζιλιάνους τα χρόνια του 2000, καθώς και επειδή φρέναρε την καταστροφή του δάσους του Αμαζονίου.
Πολλοί ψηφοφόροι, ωστόσο, δηλώνουν δυσαρέσκεια για το αυξανόμενο κόστος ζωής και την εγκληματικότητα.
Ο αντίπαλός του υπόσχεται σιδηρά πυγμή απέναντι στο έγκλημα και πολιτικές λιτότητας, ενώ θέλει επίσης να απελευθερωθεί ο πατέρας του.
Ο γιος του πρώην προέδρου έμεινε τελικά ανεπηρέαστος από την έρευνα για διαφθορά και ξέπλυμα χρήματος που συνδέεται με τη χρηματοδότηση ταινίας η οποία δόξαζε τον πατέρα του.
Ευρύτερα, η δεξιά δεν έπαψε να θυμίζει ότι ο Λούλα πέρασε, την περίοδο 2018-2019, πάνω από 18 μήνες στη φυλακή για διαφθορά, πριν η καταδίκη του ακυρωθεί λόγω διαδικαστικών σφαλμάτων.
ΦΩΤΟ EPA/ISAAC FONTANA
