Μετά από περίπου τρεισήμισι μήνες πολεμικών συγκρούσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν κατέληξαν σε συμφωνία για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Το σχέδιο προβλέπει μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, ενώ η επίσημη υπογραφή της συμφωνίας έχει προγραμματιστεί για τις 19 Ιουνίου στη Γενεύη.
Την επίτευξη της συμφωνίας είχε προαναγγείλει ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεμπάζ Σαρίφ, κάνοντας λόγο για σημαντική διπλωματική εξέλιξη που μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.
Από την πλευρά του Ιράν, ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί δήλωσε ότι αναμένεται να ξεκινήσουν συνομιλίες με την Ουάσινγκτον μέσα στους επόμενους 60 ημέρες, με στόχο την επίτευξη μιας οριστικής συμφωνίας, αν και υπογράμμισε ότι «παραμένει η δυσπιστία» απέναντι στις ΗΠΑ.
Τραμπ: «Το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά μετά την υπογραφή της συμφωνίας»
Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά μετά την υπογραφή της συμφωνίας την Παρασκευή, προκειμένου να δοθεί χρόνος για την απομάκρυνση ναρκών και την επανέναρξη της ροής πετρελαίου.
«Με το άνοιγμα του στενού μόλις υπογραφτεί η συμφωνία την Παρασκευή, ώστε να δοθεί χρόνος για την άρση ναρκών, το πετρέλαιο θα ρέει ξανά και στις δυο πλευρές για την περιοχή και τον κόσμο ολόκληρο», ανέφερε ο Τραμπ μέσω Truth Social.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμφωνία «σπουδαία» και υποστήριξε ότι θα φέρει ειρήνη και ασφάλεια στην περιοχή.
Σε άλλη τοποθέτησή του στους New York Times, ο Τραμπ ανέφερε ότι μια συμφωνία με το Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε ένα Στενό του Ορμούζ «μόνιμα χωρίς διόδια», ενώ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επανέλθουν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Τα σημεία του σχεδίου συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν
Το ιρανικό πρακτορείο MEHR δημοσίευσε κείμενο που παρουσιάζει ως «μνημόνιο συνεννόησης» 14 σημείων μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Μεταξύ άλλων, το προσχέδιο φέρεται να προβλέπει:
- μόνιμη κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου,
- άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ,
- επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ,
- τερματισμό κυρώσεων σε ιρανικά πετρελαϊκά και ενεργειακά προϊόντα,
- δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα προχωρήσει στην παραγωγή πυρηνικών όπλων,
- σχέδια ανοικοδόμησης για το Ιράν.
Το ίδιο δημοσίευμα αναφέρει ότι οι τελικές διαπραγματεύσεις θα εξαρτηθούν από την εφαρμογή συγκεκριμένων δεσμεύσεων και ενδέχεται να συνδεθούν με την άρση κυρώσεων και την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων.
Διαφωνίες για τα παγωμένα κεφάλαια
Παρά τις ανακοινώσεις, παραμένουν διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών.
Αμερικανός αξιωματούχος που επικαλείται το CNN απέρριψε τον ισχυρισμό ότι το Ιράν θα λάβει άμεσα δισεκατομμύρια δολάρια από δεσμευμένα κεφάλαια, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για συμφωνία «pay for performance» και ότι η αποδέσμευση χρημάτων θα γίνει μόνο εφόσον η Τεχεράνη εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της.
Οι διαφορετικές τοποθετήσεις αναδεικνύουν το χάσμα ανάμεσα στις δύο χώρες σχετικά με τους όρους εφαρμογής της συμφωνίας.
Ανησυχία για την αγορά πετρελαίου
Παρά την ανακοίνωση της συμφωνίας, η επιστροφή στην κανονικότητα για τις ενεργειακές αγορές αναμένεται να χρειαστεί χρόνο.
Ναυτιλιακές εταιρείες εμφανίζονται επιφυλακτικές μέχρι να ξεκαθαρίσει ο τρόπος εφαρμογής της συμφωνίας και να υπάρξουν σαφείς ενδείξεις αποκλιμάκωσης.
Η πλήρης αποκατάσταση των ροών πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ εκτιμάται ότι μπορεί να καθυστερήσει, ακόμη και αν η ειρηνευτική συμφωνία σταθεροποιηθεί.
Οι εξελίξεις αναμένεται να κριθούν από τις επόμενες εβδομάδες διαπραγματεύσεων, καθώς ΗΠΑ και Ιράν καλούνται να μετατρέψουν την προσωρινή συμφωνία σε μια μόνιμη διπλωματική λύση.
