Για τις εταιρείες ύδρευσης και αποχέτευσης, η τεχνολογία δεν είναι μόνο μέσο εκσυγχρονισμού. Στην περίπτωση της ΕΥΑΘ, είναι βασικός πυλώνας για την κλιματική ανθεκτικότητα και για πιο αποδοτική διαχείριση του νερού, των υποδομών, των επενδύσεων και της καθημερινής εμπειρίας των πολιτών.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η συλλογή δεδομένων από το δίκτυο ύδρευσης, αλλά η μετατροπή τους σε πρόβλεψη, σωστές αποφάσεις, έγκαιρη παρέμβαση και χαμηλότερο λειτουργικό και περιβαλλοντικό κόστος.
Για την ΕΥΑΘ, αυτή η προσέγγιση συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια του υδροδοτικού συστήματος της Θεσσαλονίκης. Στην πόλη καταναλώνονται περίπου 75 εκατ. κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 160 λίτρα ανά κάτοικο την ημέρα. Το νερό προέρχεται κατά 60%-65% από τον Αλιάκμονα, 30% από την Αραβησσό και 5%-10% από τον κάμπο της Θεσσαλονίκης, ανάλογα με την εποχικότητα και τις διαθέσιμες ποσότητες.
Η ανθεκτικότητα του συστήματος υδροδότησης είναι απόλυτη προτεραιότητα για την ΕΥΑΘ. Το 2025 ο δείκτης ασφάλειας εφοδιασμού έφτασε στο 99%, ενώ το 98% των βλαβών αποκαταστάθηκαν μέσα σε 24 ώρες. Η εταιρεία επισκευάζει και ενισχύει εν λειτουργία τον υδαταγωγό της Αραβησσού και έχει ολοκληρώσει τη διασύνδεση των ξεχωριστών υδραγωγείων Αραβησσού και Αλιάκμονα, δύο παρεμβάσεις που ενισχύουν την εφεδρεία και την ευελιξία του συστήματος, μειώνοντας δραστικά την πιθανότητα να επαναληφθούν προβλήματα μεγάλης κλίμακας, όπως εκείνα που είχαν προκληθεί στη βλάβη του 2018.
Από τη διαχείριση των απωλειών στην έξυπνη διαχείριση του δικτύου
Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα για κάθε σύγχρονο δίκτυο ύδρευσης είναι ο περιορισμός των απωλειών και των υδατοκλοπών. Στην ΕΥΑΘ ο δείκτης Μη Τιμολογούμενου Νερού (ΜΤΝ) έχει υποχωρήσει από 35% σε 28% μέσα στην τελευταία πενταετία, με στόχο να φτάσει στο 20%.
Η πρόοδος αυτή βασίζεται σε σύγχρονες τεχνικές εντοπισμού αφανών διαρροών, με έμφαση στις περιοχές όπου καταγράφεται αυξημένη συχνότητα προβλημάτων. Η λογική αλλάζει πλέον: από την αποκατάσταση μιας βλάβης αφού γίνει αντιληπτή, η εταιρεία περνά στον έγκαιρο εντοπισμό και, ιδανικά, στην πρόληψή της. Σε αυτή τη μετάβαση συμβάλλει καθοριστικά η χρήση έξυπνων υδρομέτρων. Η ΕΥΑΘ έχει ήδη ξεκινήσει μεγάλο έργο για την αντικατάσταση συνολικά 200.000 έξυπνων υδρομέτρων, ώστε η συλλογή και αξιοποίηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, με μεγαλύτερη συχνότητα και ακρίβεια, να δημιουργεί ένα πιο λεπτομερές «ψηφιακό αποτύπωμα» του δικτύου.
Παράλληλα, σε συνεργασία με τον ΔΕΔΔΗΕ σχεδιάζεται η μεταφορά πρωτογενών δεδομένων κατανάλωσης νερού μέσω του multiutility, ανοίγοντας νέες δυνατότητες για την αξιοποίηση των υποδομών και των data προς όφελος μιας πιο ολοκληρωμένης διαχείρισης των δικτύων.
AI, SCADA και ψηφιακά μοντέλα
Η επόμενη μέρα των υδάτων δεν αφορά μόνο τη μέτρηση, αλλά κυρίως την αξιοποίηση των δεδομένων. Η ΕΥΑΘ επεκτείνει το σύστημα τηλεμετρίας και τηλε-ελέγχου (SCADA) του δικτύου της, με στόχο τη βέλτιστη λειτουργία του, ενώ έχει ήδη προχωρήσει σε υδραυλική προσομοίωση υδραγωγείων σε συγκεκριμένες περιοχές. Με τέτοια εργαλεία, οι αποφάσεις για τη λειτουργία και την ανάπτυξη των δικτύων μπορούν να βασίζονται όλο και περισσότερο σε πραγματικά δεδομένα και σε προσομοιώσεις διαφορετικών σεναρίων.
Στην εξίσωση μπαίνει πλέον και η Τεχνητή Νοημοσύνη. Η αξιοποίηση AI, big data analysis και machine learning, σε συνδυασμό με τα έξυπνα υδρόμετρα και τους αισθητήρες παρακολούθησης λειτουργικών παραμέτρων, μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες στην παρακολούθηση της κατανάλωσης, στον εντοπισμό αρρυθμιών και διαρροών, στην πρόβλεψη βλαβών και στη βελτιστοποίηση της λειτουργίας των υποδομών.
Σε ένα αβέβαιο περιβάλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής, αλλά και των γεωπολιτικών και οικονομικών συνθηκών, η αξιόπιστη πρόβλεψη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα: όσο καλύτερα γνωρίζεις τι συμβαίνει στο δίκτυο σε πραγματικό χρόνο, τόσο περισσότερες πιθανότητες έχεις να δράσεις πριν το πρόβλημα εξελιχθεί σε κρίση.
Τεχνολογία καινοτομίας με εφαρμογή στο πεδίο
Η τεχνολογική αναβάθμιση της ΕΥΑΘ δεν περιορίζεται στην υιοθέτηση έτοιμων λύσεων. Η εταιρεία επενδύει στην έρευνα και την καινοτομία, αναπτύσσοντας τεχνογνωσία που μπορεί να αξιοποιηθεί τόσο στο δικό της δίκτυο όσο και σε συνεργασίες με άλλους φορείς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η χρήση τεχνικών για την επισκευή δικτύων χωρίς εκσκαφή (trenchless ή no-dig repair), που επιτρέπουν παρεμβάσεις με περιορισμένες επεμβάσεις στην επιφάνεια και μικρότερη όχληση για την πόλη.
Η ΕΥΑΘ απέκτησε πρόσφατα το πρώτο της δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, για μια καινοτόμο μέθοδο δορυφορικής ανάλυσης που έχει σχεδιαστεί για τον ακριβή εντοπισμό υπόγειων αγωγών και, κατ’ επέκταση, πιθανών διαρροών. Η τεχνολογία αυτή ανοίγει νέες δυνατότητες στην παρακολούθηση και προστασία των υποδομών ύδρευσης και των υδάτινων πόρων, καθώς επιτρέπει την αναγνώριση στοιχείων που μέχρι σήμερα δεν ήταν εύκολα ορατά με τις συμβατικές μεθόδους.
Παράλληλα με τη μέριμνα για τις δικές της υποδομές, η εταιρεία προσφέρει στους συνεργαζόμενους φορείς υψηλή τεχνογνωσία και εξειδικευμένη εμπειρία στην αναβάθμιση των λειτουργιών, τη βελτιστοποίηση της διαχείρισης των δικτύων τους και την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών. Η δυναμική αυτή αναμένεται να ξεδιπλωθεί στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης στη διαχείριση των υδάτων, που ψηφίστηκε πρόσφατα, δημιουργώντας παράλληλα τις προϋποθέσεις για τις αναγκαίες επενδύσεις για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας.
Γιατί τελικά «έξυπνο» δίκτυο είναι εκείνο που προστατεύει τον πολυτιμότερο φυσικό πόρο σε ένα ολοένα πιο απρόβλεπτο κλιματικό, και όχι μόνο, περιβάλλον.
