Το υψηλό κόστος καυσίμων πιέζει την ακτοπλοΐα, ενώ η άνοδος του Marine Gas Oil (MGO) έχει επιβαρύνει σημαντικά το λειτουργικό κόστος των εταιρειών, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν αυξηθεί τα ακτοπλοϊκά εισιτήρια.
Το υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής παρακολουθεί καθημερινά τις διεθνείς τιμές και έχει ήδη επεξεργαστεί εναλλακτικές παρεμβάσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν αν η πίεση στα καύσιμα συνεχιστεί και απειλήσει να περάσει στους επιβατικούς ναύλους.
Σημαντικό ανάχωμα στο κόστος για τις ακτοπλοϊκές εταιρείες αποτελούν οι συμφωνίες αντιστάθμισης κινδύνου καυσίμων, μέσω των οποίων εξασφαλίζεται εκ των προτέρων μέρος των αναγκαίων ποσοτήτων σε συμφωνημένες τιμές.
Την ίδια ώρα, οι ιδιαίτερα υψηλές πληρότητες της θερινής περιόδου ενισχύουν τα έσοδα των πλοίων και περιορίζουν μέρος της επιβάρυνσης από τις αυξημένες λειτουργικές δαπάνες.
Σε αυτό το περιβάλλον, πρόσθετη ρευστότητα ύψους 60 εκατ. ευρώ αναμένεται να δώσει στην ακτοπλοΐα και ο νέος μηχανισμός αποζημίωσης για τις υποχρεωτικές κοινωνικές εκπτώσεις, και όχι τις εμπορικές, που εφαρμόζεται από φέτος στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια.
Το μέτρο θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά το 2026 και θα καλύπτει μέρος της απώλειας εσόδων που έχουν οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις από τις μειώσεις ναύλων προς συγκεκριμένες κατηγορίες επιβατών, μεταξύ των οποίων παιδιά έως 5 ετών, άποροι, πολύτεκνοι, φοιτητές και σπουδαστές, άτομα με αναπηρία και δικαιούχοι πολεμικών συντάξεων, καθώς και οι προβλεπόμενοι συνοδοί τους.
Μέχρι σήμερα, όταν ένας δικαιούχος εξέδιδε εισιτήριο με υποχρεωτική έκπτωση, το μειωμένο τμήμα του ναύλου επιβάρυνε αποκλειστικά την εταιρεία.
Με τον νέο μηχανισμό, το κράτος θα αποζημιώνει τους ακτοπλόους βάσει των πραγματικά εκδοθέντων εισιτηρίων και των εκπτώσεων που εφαρμόστηκαν.
Η καταβολή των ποσών θα γίνεται σε στάδια.
Αρχικά προβλέπεται προκαταβολή, ενώ η τελική εξόφληση θα ακολουθεί μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και τη διασταύρωση των στοιχείων που έχουν καταχωριστεί στα ηλεκτρονικά συστήματα του υπουργείου Ναυτιλίας και των εταιρειών.
Ο τρόπος εφαρμογής του μέτρου παρουσιάστηκε την περασμένη Τετάρτη στο Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών, ώστε να ενημερωθούν οι εκπρόσωποι του κλάδου και να εξεταστούν τυχόν τεχνικές βελτιώσεις πριν από την έναρξη των πληρωμών.
Η διαδικασία θα εξειδικευτεί με Κοινή Υπουργική Απόφαση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, η οποία έχει ήδη καταρτιστεί και βρίσκεται στο στάδιο της υπογραφής.
Η ενεργοποίηση της χρηματοδότησης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τον κλάδο, καθώς συμπίπτει με περίοδο κατά την οποία τα καύσιμα απορροφούν μεγάλο μέρος των λειτουργικών δαπανών των πλοίων.
Παράλληλα, ενισχύει την προσπάθεια συγκράτησης των τιμών των εισιτηρίων, περιορίζοντας τον κίνδυνο να μεταφερθεί στους επιβάτες το σύνολο της ενεργειακής επιβάρυνσης.
Δύο φάσεις πληρωμών με ηλεκτρονική διασταύρωση εισιτηρίων
Η εφαρμογή του νέου μηχανισμού αποζημίωσης θα γίνει σταδιακά, με το 2026 να λειτουργεί ως πιλοτική περίοδος.
Για φέτος, η διαδικασία θα χωριστεί σε δύο κύκλους: ο πρώτος θα αφορά τις υποχρεωτικές εκπτώσεις που εφαρμόστηκαν από τον Μάρτιο έως και τον Μάιο και ο δεύτερος εκείνες της περιόδου Ιουνίου-Οκτωβρίου.
Η πρώτη εκταμίευση επιδιώκεται να γίνει μέσα στον Αύγουστο, ώστε να δοθεί άμεσα ρευστότητα στις εταιρείες μέσα στην τουριστική περίοδο, όταν οι ανάγκες χρηματοδότησης και το κόστος λειτουργίας των πλοίων παραμένουν αυξημένα, κυρίως λόγω των καυσίμων.
Οι ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να λάβουν προκαταβολή έναντι της τελικής αποζημίωσης, με την υποβολή αίτησης, υπεύθυνης δήλωσης, φορολογικής και ασφαλιστικής ενημερότητας, καθώς και των δικαιολογητικών που θα ορίζονται στην Κοινή Υπουργική Απόφαση.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το αρχικό ποσό θα μπορεί να φτάνει το 30% της προβλεπόμενης χρηματοδότησης, ενώ το υπόλοιπο 70% θα καταβάλλεται μετά την ολοκλήρωση των ελέγχων και την τελική εκκαθάριση των στοιχείων. Εναλλακτικά, μια εταιρεία θα μπορεί να μη λάβει προκαταβολή και να υποβάλει έως τις 15 Νοεμβρίου το σύνολο των παραστατικών της, ώστε να ακολουθήσει ενιαίος έλεγχος και να καταβληθεί απευθείας το ποσό που θα προκύψει.
Από το 2027 ο μηχανισμός προβλέπεται να καλύπτει ολόκληρο το ημερολογιακό έτος, με τις πληρωμές να συνεχίζουν να πραγματοποιούνται σε δύο φάσεις. Κρίσιμο εργαλείο για τη διασταύρωση των αιτημάτων θα είναι το Ηλεκτρονικό Σύστημα Κράτησης Θέσεως και Έκδοσης Εισιτηρίων Επιβατών και Αποδείξεων Μεταφοράς Οχημάτων, γνωστό ως Η.Σ.Κ.Θ.Ε.Ε.Α.
Μέσω του συστήματος αυτού, το υπουργείο Ναυτιλίας διαθέτει τα στοιχεία των εκδοθέντων εισιτηρίων, τα οποία διαβιβάζονται υποχρεωτικά από τις ακτοπλοϊκές εταιρείες.
Έτσι θα μπορεί να ελέγχεται σε ποια εισιτήρια εφαρμόστηκε κοινωνική έκπτωση, ποια ήταν η κατηγορία του δικαιούχου και ποιο ποσό δεν εισπράχθηκε από την εταιρεία.
Τα δεδομένα του υπουργείου θα αντιπαραβάλλονται με τις εγγραφές στα συστήματα έκδοσης εισιτηρίων των ίδιων των εταιρειών, ώστε η τελική αποζημίωση να προκύπτει από πραγματικές και επαληθευμένες μετακινήσεις. Παράλληλα, οι εταιρείες θα εξακολουθήσουν να έχουν την ευθύνη ελέγχου των δικαιολογητικών κατά την επιβίβαση.
Αυτό σημαίνει ότι ο επιβάτης θα πρέπει να επιδεικνύει το αποδεικτικό που θεμελιώνει το δικαίωμα έκπτωσης, όπως κάρτα αναπηρίας, φοιτητική ταυτότητα ή άλλο σχετικό έγγραφο.
Με αυτόν τον μηχανισμό, η κρατική χρηματοδότηση θα συνδέεται αποκλειστικά με εισιτήρια που έχουν πράγματι εκδοθεί, χρησιμοποιηθεί και ελεγχθεί, ενισχύοντας τη διαφάνεια της διαδικασίας και περιορίζοντας τον κίνδυνο αδικαιολόγητων απαιτήσεων.
