Tο κτίριο του αύριο δεν θα είναι απλώς ένας χώρος κατοικίας ή εργασίας. Θα προσαρμόζει τη λειτουργία του στις συνθήκες και στις ανάγκες των χρηστών του, καθώς οι νέες τεχνολογίες και οι αυτοματισμοί αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο ρόλο. Η φράση-κλειδί είναι ότι τα κτίρια του αύριο θα παράγουν και θα αποθηκεύουν ενέργεια, θα επικοινωνούν με το δίκτυο και θα προσαρμόζονται στις καιρικές συνθήκες, στην παρουσία των ανθρώπων και στην τιμή της ενέργειας.
Η μετάβαση αυτή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και λειτουργούν τα κτίρια, αλλά φέρνει μαζί της και σοβαρές προκλήσεις: αυξανόμενο κόστος, γρήγορες τεχνολογικές και κανονιστικές αλλαγές και έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Τα ζητήματα αυτά βρέθηκαν στο επίκεντρο του πρώτου Future Buildings Forum 2026, που συνδιοργάνωσαν η Hisense και η Delphis και φιλοξένησε η Piraeus Container Terminal (PCT) στις εγκαταστάσεις της στο Πέραμα.
Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του CEO της Hisense, Τίμου Δασκαλόπουλου, ο οποίος μίλησε για τη μετάβαση «από τη μηχανή στο σύστημα, από την παραγωγή ψύξης και θέρμανσης στη διαχείριση της ενέργειας και από τη βελτιστοποίηση του εξαρτήματος στη βελτιστοποίηση του κτηρίου». Περιγράφοντας το επόμενο βήμα, ανέφερε ότι το κτήριο του μέλλοντος «θα παράγει και θα αποθηκεύει ενέργεια, θα αποφασίζει πότε και πώς θα τη χρησιμοποιεί, θα επικοινωνεί με το δίκτυο και θα προσαρμόζεται στις καιρικές συνθήκες, στην παρουσία των ανθρώπων και στην τιμή της ενέργειας».
Η τεχνολογία προχωρά – μπορεί να ακολουθήσει το κτήριο; Η εικόνα γίνεται πιο σύνθετη όταν η συζήτηση περνά από τις δυνατότητες της τεχνολογίας στην εφαρμογή τους. Ο Αλέξανδρος Αλιβιζάτος, CEO της AKTOR Facility Management, το έθεσε με τη φράση: «σχεδιάζουμε με ορίζοντα το 2030 και συχνά εξακολουθούμε να τα διαχειριζόμαστε με αντιλήψεις του 2010».
Το ζήτημα αφορά και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ένα κτίριο. Ο Δημήτρης Αντωνίου, Principal Managing Partner της READ Development, επισήμανε ότι πρέπει να αξιολογείται με βάση ολόκληρο τον κύκλο ζωής του και όχι μόνο με γνώμονα το αρχικό κόστος κατασκευής. Αυτό σημαίνει πως από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού χρειάζεται συνεργασία μεταξύ μελετητών, εργολάβων, developers και τελικών χρηστών, αλλά και όσων θα αναλάβουν αργότερα την καθημερινή λειτουργία και διαχείρισή του, όπως οι facility managers.
Την ίδια στιγμή, οι επαγγελματίες του κλάδου καλούνται να παρακολουθούν ένα κανονιστικό περιβάλλον που αλλάζει με μεγάλη ταχύτητα. Ο Βασίλης Καβουλάκος της ΤΕΚΕΜ Σύμβουλοι Μηχανικοί επισήμανε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις το κανονιστικό πλαίσιο μεταβάλλεται ταχύτερα από όσο μπορούν να ακολουθήσουν η παραγωγή του εξοπλισμού και η εφαρμογή του στα έργα.
Το ανθρώπινο δυναμικό γίνεται κρίσιμος παράγοντας Μία από τις προκλήσεις που επανήλθαν στις παρεμβάσεις των ομιλητών ήταν η έλλειψη καταρτισμένων ανθρώπων. Ο Γιώργος Αντωνάκος, Μηχανολόγος Μηχανικός, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο / Thermolab, αναφέρθηκε στις μεγάλες αλλαγές στον χώρο της ψύξης και των αντλιών θερμότητας, καθώς οι νέες τεχνολογίες και το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο δημιουργούν νέες απαιτήσεις. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της συνεχούς κατάρτισης και επανακατάρτισης των επαγγελματιών, χαρακτηρίζοντας την έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού ως μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις του κλάδου.
Στην ίδια κατεύθυνση, ο Αλέξανδρος Αλιβιζάτος έθεσε την ανάγκη οι ίδιες οι επιχειρήσεις να επενδύσουν συστηματικά στην εκπαίδευση και την εξέλιξη των τεχνικών τους. Και ο Βασίλης Καβουλάκος επισήμανε ότι η έλλειψη καταρτισμένου προσωπικού αποτελεί οριζόντιο πρόβλημα στον κατασκευαστικό κλάδο. Η τεχνολογική αναβάθμιση των κτηρίων δεν εξαρτάται μόνο από τον διαθέσιμο εξοπλισμό, αλλά και από τους ανθρώπους που μπορούν να υποστηρίξουν τη λειτουργία του.
Το αυξανόμενο κόστος και το στοίχημα της αναβάθμισης Το δεύτερο μεγάλο ερώτημα είναι οικονομικό. Ο Ιωάννης Λαδόπουλος, MRICS, CEO της DEKTIS Consultant Engineers, επισήμανε ότι οι νέες τεχνολογίες πρέπει να αξιοποιηθούν περισσότερο στην κατασκευή των κτηρίων. Παράλληλα, τόνισε ότι το κόστος κατασκευής και των μηχανολογικών εγκαταστάσεων έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, εκτιμώντας ότι δεν πρόκειται να επιστρέψει στα προηγούμενα επίπεδα και θα συνεχίσει να αυξάνεται.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο στα παλαιότερα ακίνητα. Ο Ευάγγελος Καμπέρης, Τεχνικός Διευθυντής της Διαμαντής Μασούτης Α.Ε., έφερε το παράδειγμα του retail, όπου η ανάγκη αναβάθμισης υφιστάμενων κτηρίων θέτει ένα πολύ συγκεκριμένο ερώτημα: όταν απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις για τον εκσυγχρονισμό ενός παλιού κτηρίου, ποιος αναλαμβάνει τελικά το κόστος;
Μια διαφορετική προσέγγιση παρουσίασε ο Χρυσόστομος Μπούρας, Business Development Manager της ESCO Partners / ASHRAE, μιλώντας για τις εταιρείες ενεργειακών υπηρεσιών, τις ESCO. Όπως εξήγησε, μπορούν να αναλάβουν το αρχικό κόστος μιας ενεργειακής αναβάθμισης και να συνδέσουν όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. «Στην πράξη, ο πελάτης δεν αγοράζει απλώς εξοπλισμό, αλλά το ίδιο το ενεργειακό αποτέλεσμα ως υπηρεσία», σημείωσε.
Στις ιδιαίτερες απαιτήσεις των data centers αναφέρθηκε ο Γιάννης Παππάς, Lead Mechanical Engineer και Senior Project Manager της Hill International. Όπως επισήμανε, ο σχεδιασμός τους απαιτεί πλέον να εξετάζονται μαζί το αρχικό κόστος, η ενεργειακή απόδοση και το συνολικό κόστος κύκλου ζωής της επένδυσης.
Οι διεθνείς εξελίξεις περνούν στην πραγματική οικονομία Η συζήτηση διευρύνθηκε και στο διεθνές περιβάλλον. Στη συνομιλία του με τον Γενικό Διευθυντή της Socialdoo, Παναγιώτη Κακολύρη, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βουλευτής Α΄ Αθηνών Άγγελος Συρίγος αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο οι γεωπολιτικές εξελίξεις, που άλλοτε έμοιαζαν μακρινές, μεταφέρονται πλέον γρήγορα στις αγορές και στην πραγματική οικονομία, επηρεάζοντας το κόστος διαβίωσης και τη λειτουργία των επιχειρήσεων.
Για την Ευρώπη χρησιμοποίησε την εικόνα ενός «υπερωκεάνιου που στρίβει πολύ αργά», επισημαίνοντας αφενός τη δυνατότητά της να διαμορφώνει κανόνες για τις διεθνείς αγορές και αφετέρου ότι η υπερρύθμιση έχει αρχίσει να λειτουργεί σε βάρος της ανταγωνιστικότητας και της καινοτομίας. Αναφέρθηκε επίσης στην υστέρηση της Ευρώπης στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και στην εξάρτησή της, ακόμη και για την πράσινη μετάβαση, σε σημαντικό βαθμό από τεχνολογίες που προέρχονται από την Κίνα.
Το κτίριο του μέλλοντος, επομένως, δεν είναι απλώς μια υπόθεση περισσότερης τεχνολογίας. Στον σχεδιασμό και τη λειτουργία του συναντώνται το κόστος, οι νέοι κανονισμοί, οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι δεξιότητες των εργαζομένων. Η πρόκληση είναι όλα αυτά τα διαφορετικά στοιχεία να λειτουργήσουν ως ένα ενιαίο σύστημα.
