Το Μουσείο βγήκε στην πόλη! Το Ωραιόκαστρο έγινε «ζωντανό» ανοικτό βιβλίο μνήμης και με μια βιωματική διαδρομή ανασύρθηκαν αναμνήσεις από τον Πόντο στον πιο κεντρικό εμπορικό δρόμο.
Με συγκίνηση, περηφάνια και μεγάλη συμμετοχή πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή 4 Σεπτεμβρίου τα εγκαίνια της αστικής περιοδικής έκθεσης «Στις Αποσκευές της Μνήμης» και το βιωματικό δρώμενο «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο», στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν» που διοργανώνει ο Δήμος Ωραιοκάστρου.
Οι μνήμες των προσφύγων από τον Πόντο ξεχύθηκαν το βράδυ της Παρασκευής στη λεωφόρο Δημοκρατίας, στον πιο κεντρικό δρόμο του Ωραιοκάστρου, που μετατράπηκε σε ένα ανοιχτό μουσείο με τις βιτρίνες των καταστημάτων να γίνονται μικρές εκθεσιακές ενότητες και την πόλη να μεταμορφώνεται σε έναν ζωντανό χώρο ιστορίας και πολιτισμού.
Την έναρξη της έκθεσης κήρυξε ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου, Παντελής Τσακίρης, αποκαλύπτοντας το πρώτο κειμήλιο στην βιτρίνα καταστήματος και δίνοντας το έναυσμα για την περιήγηση σε μια διαφορετική έκθεση, που δεν περιμένει τον επισκέπτη να περάσει την πόρτα ενός μουσείου, αλλά συναντά τον ίδιο στον δρόμο της καθημερινότητάς του.
Μνήμες από τον Πόντο «πορεύτηκαν» στο Ωραιόκαστρο
Παράλληλα, ξεκίνησε η βιωματική πορεία «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο», ένα δρώμενο που ζωντάνεψε την ιστορική διαδρομή των προσφύγων από τις πατρογονικές εστίες τους στη νέα τους πατρίδα και τις μνήμες του ξεριζωμού.
Ηθοποιοί – αφηγητές πορεύτηκαν ανάμεσα στο πλήθος, διαβάζοντας πραγματικές μαρτυρίες και κείμενα που ζωντάνεψαν εικόνες του ξεριζωμού, της απώλειας, της προσφυγιάς, αλλά και της ελπίδας και της δημιουργίας μιας νέας πατρίδας. Οι συμμετέχοντες δεν ήταν απλοί θεατές. Περπάτησαν μαζί με την ιστορία.
Η πορεία έφτασε ως την αρχή της λεωφόρου Δημοκρατίας, όπου ολοκληρώθηκε με πυρρίχιο χορό από τα μέλη της Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων.
Ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου, Παντελής Τσακίρης, κάλεσε τους παρευρισκόμενους να κοιτάξουν γύρω τους και στάθηκε στον συμβολισμό της επιλογής της λεωφόρου Δημοκρατίας. «Αυτός ο δρόμος που περνάμε όλοι κάθε μέρα βιαστικοί μεταμορφώθηκε σε μια έκθεση. Χωρίς πόρτα και χωρίς εισιτήριο», σημείωσε χαρακτηριστικά. Αναφερόμενος στα εκθέματα, τόνισε ότι δεν πρόκειται απλώς για παλιά αντικείμενα, αλλά για φορείς ζωής, ελπίδας, αγώνα και αξιοπρέπειας. «Το πιο πολύτιμο φορτίο βέβαια δεν χωρούσε σε αποσκευή. Ήταν η ταυτότητα, η παράδοση και η ψυχή του Πόντου», ανέφερε ο κ. Τσακίρης, υπενθυμίζοντας ότι η προσφυγική διαδρομή δεν ήταν μια εύκολη μετάβαση, αλλά μια ιστορία απώλειας, ξεριζωμού, δοκιμασίας και τελικά δημιουργίας.
Παράλληλα, ο κ. Τσακίρης ανέφερε πως προχωρούν οι διαδικασίες για την δημιουργία του κτιρίου όπου θα στεγαστεί η Ένωση Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων. Ευχαρίστησε την ΕΠΩΦ για τη διαχρονική διατήρηση και προστασία της συλλογής, τον λογοτέχνη Δημήτριο Παπαδόπουλο – Σταυριώτη για το κείμενο της βιωματικής διαδρομής, την επιστημονική και καλλιτεχνική ομάδα, την μουσειολόγο Μελίνα Παπαδοπούλου, τον σκηνοθέτη Γιάννη Γεωργιάδη, το υπουργείο Πολιτισμού για την αιγίδα του, την ΕΡΤ3, καθώς και τους επαγγελματίες της Λεωφόρου Δημοκρατίας που παραχώρησαν τις βιτρίνες των καταστημάτων τους.
«Σήμερα ανοίγουμε ένα σεντούκι»
Με έντονα συγκινησιακό λόγο μίλησε η Πρόεδρος της Ένωσης Ποντίων Ωραιοκάστρου και Φίλων, Χρυσούλα Κουρουκερέζη, περιγράφοντας την έκθεση ως ένα συμβολικό «σεντούκι» που ταξίδεψε από τον Πόντο μέχρι το Ωραιόκαστρο.
«Σήμερα δεν εγκαινιάζουμε απλώς μια έκθεση. Σήμερα ανοίγουμε ένα σεντούκι. Ένα σεντούκι γεμάτο μνήμες, ιστορίες, πρόσωπα και συναισθήματα», είπε.
Η πρόεδρος αναφέρθηκε στη διαδρομή της ΕΠΩΦ, που ιδρύθηκε το 1993 στο Ωραιόκαστρο και εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες υπηρετεί τη διατήρηση και τη μεταλαμπάδευση της ιστορίας, της παράδοσης και του πολιτισμού του Ποντιακού Ελληνισμού.
Το Μουσείο στην πόλη
Στον ιδιαίτερο μουσειολογικό χαρακτήρα της έκθεσης αναφέρθηκε η μουσειολόγος, Μελίνα Παπαδοπούλου. Η έκθεση «Στις Αποσκευές της Μνήμης» αξιοποιεί τις βιτρίνες των καταστημάτων ως προσωρινούς εκθεσιακούς χώρους. Η βιτρίνα, όπως σημείωσε, βρίσκεται στο όριο ανάμεσα στον ιδιωτικό και τον δημόσιο χώρο, ανάμεσα στο εσωτερικό και τον δρόμο. Έτσι, ο περαστικός δεν χρειάζεται να αναζητήσει την έκθεση.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε τρεις συμπληρωματικές εκφάνσεις: τη φωτογραφική έκθεση αρχείου, τα εκθετήρια στις βιτρίνες των καταστημάτων και την τρισδιάστατη χωρική εγκατάσταση.
Στις βιτρίνες, τα αντικείμενα της συλλογής παρουσιάζονται όχι ως απλά παλιά αντικείμενα, αλλά ως τεκμήρια ζωής. Η φυσική παρουσία τους συμπληρώνεται από ψηφιακό υλικό, στο οποίο ο επισκέπτης μπορεί να έχει πρόσβαση μέσω QR codes, επεκτείνοντας την αφήγηση πέρα από τη βιτρίνα.
Η τρίτη διάσταση είναι η χωρική εγκατάσταση, που παίρνει τη μορφή ενός ανοιχτού βιβλίου και λειτουργεί ως συμβολική εικόνα της διαδρομής προς τη νέα πατρίδα, με το λογοτεχνικό κείμενο του Δημητρίου Παπαδόπουλου – Σταυριώτη να φωτίζει την πορεία.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη δυνατότητα της έκθεσης να αποκτήσει μόνιμη ζωή.
Από την πλευρά του ο σκηνοθέτης, Γιάννης Γεωργιάδης, ευχαρίστησε τον Δήμο Ωραιοκάστρου και όσους συνεργάστηκαν για να γίνουν το βιωματικό δρώμενο και οι εκδηλώσεις του Φεστιβάλ.
Η έκθεση «Στις Αποσκευές της Μνήμης» θα παραμείνει στη λεωφόρο Δημοκρατίας έως τις 4 Οκτωβρίου 2026, δίνοντας τη δυνατότητα στους κατοίκους και τους επισκέπτες του Ωραιοκάστρου να γνωρίσουν τα κειμήλια, τις φωτογραφίες, τις μαρτυρίες και τις ιστορίες της ποντιακής προσφυγικής διαδρομής.
Το πρόγραμμα
Αναλυτικά μπορείτε να δείτε το πρόγραμμα του Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν» στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο: https://oraiokastro.gr/apo-ton-ponto-sto-oraiokastro-amon-t-akoimeton-kantilan-festival-pontiakon-ekdiloseon-maios-oktovrios-2026-programma-ekdiloseon/
Το Φεστιβάλ Ποντιακών Εκδηλώσεων «Από τον Πόντο στο Ωραιόκαστρο – Άμον τ’ ακοίμετον καντήλαν» τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού.
