Σημαντικούς περιορισμούς ως προς τη δυνατότητα εξαγωγής ασφαλών συμπερασμάτων για την εφαρμογή εμβολιασμού στην Ελλάδα καταγράφει η πρόσφατη επιστημονική έκθεση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) σχετικά με την ευλογιά αιγοπροβάτων (Sheep and Goat Pox – SGP) σε Ελλάδα και Βουλγαρία.
Ήδη, από τη μεθοδολογική ενότητα, η EFSA αναφέρει ότι η προσπάθεια εφαρμογής του ίδιου μαθηματικού μοντέλου που χρησιμοποιήθηκε για τη Βουλγαρία δεν απέδωσε αξιόπιστα αποτελέσματα για την ελληνική περίπτωση.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι αρχικές προσομοιώσεις έδειξαν ότι τα απλά μοντέλα απόστασης δεν μπορούν να αποδώσουν τη δυναμική της νόσου στη χώρα. Όπως σημειώνεται, οι αρχικές προσομοιώσεις της εξάπλωσης σε ολόκληρη την Ελλάδα έδειξαν ότι ένα απλό μοντέλο πυρήνα βασισμένο στην απόσταση δεν μπορεί εύκολα να λάβει υπόψη τα φυσικά εμπόδια στη διασπορά της νόσου.
Για τον λόγο αυτό, η EFSA διευκρινίζει ρητά ότι το μοντέλο που βασίζεται σε πυρήνα (kernel-based model) δεν χρησιμοποιήθηκε περαιτέρω για τη διερεύνηση της εξάπλωσης της SGP ή του αντίκτυπου του εμβολιασμού στην Ελλάδα. Η έκθεση εξηγεί ότι μια αξιόπιστη προσομοίωση της ελληνικής κατάστασης θα απαιτούσε διαφορετική προσέγγιση και πρόσθετα δεδομένα.
Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι για τη μοντελοποίηση της ελληνικής κατάστασης θα απαιτούνταν λεπτομερή δεδομένα μετακινήσεων ζώων και η κατασκευή ενός πιο σύνθετου μοντέλου, γεγονός που, όπως τονίζεται, δεν ήταν εφικτό εντός του χρονικού πλαισίου που είχε διατεθεί για τη διενέργεια της παρούσας αξιολόγησης.
Ως αποτέλεσμα, η αξιολόγηση των σεναρίων εμβολιασμού για την Ελλάδα βασίστηκε σε περιγραφική χωροχρονική ανάλυση των επιδημιολογικών δεδομένων. Η περιγραφική αυτή ανάλυση καταγράφει ότι η επιδημία στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη γεωγραφική και χρονική κλίμακα και από πολλές επιδημικές συστάδες.
Η EFSA αναφέρει ότι εντοπίστηκαν δέκα χωροχρονικές συστάδες σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ σημειώνει ότι η παρουσία συστάδων που απέχουν πολύ μεταξύ τους υποδηλώνει ότι υπήρξαν μετακινήσεις μολυσμένων ζώων σε μεγάλες αποστάσεις. Σε ό,τι αφορά τα εμβόλια, η EFSA ξεκαθαρίζει το ρυθμιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η αξιολόγηση.
Η έκθεση βασίζεται σε βιβλιογραφική ανασκόπηση και σε πειραματικά δεδομένα του Ευρωπαϊκού Εργαστηρίου Αναφοράς (EURL), ωστόσο αναγνωρίζει περιορισμούς στην ποιότητα των διαθέσιμων στοιχείων. Όπως σημειώνεται, πολλές μελέτες ήταν μικρής κλίμακας, στερούνταν λεπτομερούς αναφοράς των ποσοτικών επιδράσεων των εμβολίων ή ήταν διαθέσιμες μόνο ως περιλήψεις, γεγονός που περιορίζει την αξιολόγηση του κινδύνου μεροληψίας και της δυνατότητας γενίκευσης.
Στην ενότητα για την ασφάλεια των εμβολίων, επισημαίνεται ότι ορισμένα στελέχη, η υπερδοσολογία, το στρες, η ευαισθησία φυλών ή η ακατάλληλη χορήγηση, μπορούν να προκαλέσουν ορισμένες ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ σημειώνεται ότι τα διαθέσιμα εμβόλια δεν διαθέτουν μηχανισμό DIVA (διαφοροποίησης μολυσμένων από εμβολιασμένα ζώα).
Σε αντίθεση με τη Βουλγαρία, για την οποία η EFSA παρουσιάζει αποτελέσματα μαθηματικής προσομοίωσης, στην Ελλάδα η ίδια η έκθεση αποφεύγει την ποσοτική αποτίμηση του αντίκτυπου του εμβολιασμού, λόγω της αδυναμίας εφαρμογής αξιόπιστου μοντέλου εξάπλωσης υπό τις ελληνικές συνθήκες.
Στο σύνολό της, η έκθεση της EFSA καταγράφει ότι η αξιολόγηση των επιλογών διαχείρισης της ευλογιάς αιγοπροβάτων στην Ελλάδα βασίζεται αποκλειστικά σε περιγραφικά δεδομένα και ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά εργαλεία δεν επέτρεψαν την εξαγωγή ποσοτικών συμπερασμάτων για την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα μιας εκτεταμένης στρατηγικής εμβολιασμού.
