Στην ανακοίνωση της σύστασης κι εφαρμογής ενός κώδικα επικοινωνίας και δεοντολογίας προς χρήση των μέσων ενημέρωσης, στο πλαίσιο μίας προσπάθειας για την εξάλειψη των κοινωνικών προκαταλήψεων απέναντι στους ασθενείς με καρκίνο, κατέληξε η συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου της ΕΛΛΟΚ Ο άνθρωπος στο επίκεντρο. Χτίζοντας γέφυρες αλληλεγγύης, την Τετάρτη 4 Φεβρουαρίου στην Αθήνα.
Στη συζήτηση συμμετείχαν ο γενικός γραμματέας Επικοινωνίας κι Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου, η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ, πρώην Α’ αντιπρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, Άρια Αγάτσα και ο πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκινοπαθών (ΕΛΛΟΚ) Γιώργος Καπετανάκης.
Όπως διαπίστωσε ο κ. Κιρμικίρογλου, προτού ανακοινώσει τη σύσταση ενός κώδικα επικοινωνίας και δεοντολογίας για τις αναφορές και την παρουσίαση των ασθενών και του καρκίνου στα μέσα ενημέρωσης, οι έρευνες έχουν καταλήξει πως στην περιγραφή της νόσου επικρατούν πολεμικές μεταφορές, οι οποίες προξενούν μετρήσιμη ψυχολογική βλάβη και στίγμα στους ασθενείς.
Ο γγ Επικοινωνίας κι Ενημέρωσης ανακοίνωσε πως η Πολιτεία αποφάσισε να προχωρήσει στη συγκεκριμένη δράση για να εξαλειφθεί ακριβώς τούτη η προκατάληψη, να υπάρξει κώδικας συμπεριληπτικού λόγου, δεοντολογίας. Ο κώδικας εστιάζεται στους ασθενείς με καρκίνο και θα συντεθεί σε συνεργασία με τον ΕΛΛΟΚ, το Εργαστήρι Δημοσιογραφίας για την Ισότητα του Παντείου Παν/μιου, με την ΠΟΕΣΥ, το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Στόχος τού κώδικα είναι να τον αγκαλιάσει η κοινότητα των δημοσιογράφων κι η ακαδημαϊκή κοινότητα, γιατί είναι σημαντικό να υπάρχει ένας κώδικας που θα έχει πρακτική ισχύ και δεν θα είναι τυπικός. Όπως τόνισε ο κ. Κιρμικίρογλου, ο κώδικας μπορεί να ενταχθεί στο εθνικό σχέδιο δράσης που έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση και προχωράμε στην υλοποίηση.
Όραμα της ΓΓΕΕ είναι να επικοινωνήσει μέσω των μέσων ενημέρωσης στο κοινό αυτόν τον κώδικα, καθώς -όπως αναδείχθηκε από τη συζήτηση- εντοπίζονται λάθη στον δημόσιο λόγο, τόνισε ο κ. Κιρμικίρογλου. Όπως επισήμανε, αυτά τα εκφραστικά λάθη δεν τα αντιλαμβανόμαστε και συχνά αντί να εμψυχώνουμε τους ασθενείς, προκαλούμε αντίθετα αποτελέσματα.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ Άρια Αγάτσα επισήμανε ότι και κατά τη θητεία της στο προεδρείο της ΕΣΗΕΑ υπήρχαν παράπονα από ασθενείς για τον λόγο με τον οποίο οι δημοσιογράφοι αναφέρονταν σε αυτούς και την ασθένειά τους: “λιοντάρια που πολεμούν”. Όχι, απαντούσαν, είμαστε άνθρωποι που προσπαθούν να πάνε παρακάτω. Όπως προσέθεσε η πρόεδρος του Πρακτορείου, το ΑΠΕ-ΜΠΕ ως σημαντικός φορέας ειδήσεων και δημοσιότητας έχει την ευθύνη για τον τρόπο παρουσίασης των γεγονότων αλλά και του σχολιασμού των ειδήσεων.
Οι λέξεις κρύβουν δύναμη μέσα τους και μπορούν να επηρεάσουν τις σχέσεις μας αλλά και τη γενικότερη διάθεσή μας είτε θετικά είτε αρνητικά. Σημείωσε πως σήμερα δεν είναι ο καρκίνος δεν “είναι η “επάρατος” ασθένεια του παρελθόντος”, “οι μεγάλες ιατρικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών έχουν δώσει τη δυνατότητα στους ανθρώπους που ασθενούν αλλά και στις οικογένειές τους να αγωνίζονται με θάρρος και ελπίδα”.
Απαντώντας στην ερώτηση για το τι θα πρέπει να προβλέπεται και περιέχεται στον κώδικα αυτό, η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ σημείωσε πως πρέπει να υπάρχουν τρία ναι και τρία όχι. Πρώτη παράμετρος που θα πρέπει να καταγράφεται στον κώδικα είναι η αξιοπρέπεια και το όχι στις προκαταλήψεις, τον στιγματισμό. Δεύτερη αρχή του πρέπει να είναι η αξιοπιστία, με ακριβείς πληροφορίες βασισμένες σε επιστημονικές μελέτες, “όχι στην ενημέρωση χωρίς εγκυρότητα στις πηγές”. Και, τρίτον, ναι στην υπευθυνότητα και σ’ έναν τρόπο συζήτησης που να μην δημιουργεί στερεότυπα και να επηρεάζει αντιλήψεις για τον ασθενή και την οικογένειά του, όχι στον ανεύθυνο λόγο.
Πρόθεσή μου είναι, συνέχισε η κυρία Αγάτσα, το Πρακτορείο να ασχοληθεί με το ζήτημα καθώς πιστεύω ακράδαντα ότι πρέπει να αλλάξει ο τρόπος εκφοράς του λόγου και να κατευθυνθούμε σε μια θετική προσέγγιση του θέματος, αποφεύγοντας τη χρήση λέξεων και την παρουσίαση του ζητήματος με αρνητική φόρτιση.
Κλείνοντας, η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ ανέφερε πως, μολονότι διανύουμε μία περίοδο όπου η τεχνολογία καλπάζει στον χώρο μας, όπως η ΤΝ, ο στόχος κι επίκεντρο πρέπει πάντα να είναι ο άνθρωπος, γιατί αυτός είναι που θα χειρισθεί και διαχειρισθεί την τεχνολογία που είναι απαραίτητη. Θέλουμε να πάμε μπροστά με επίκεντρο τον άνθρωπο, αλλά πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα τους πολίτες που πάσχουν από καρκίνο και να αναγνωρίσουμε επίσης πως υπάρχει ζήτημα και πλήγμα και σε όλη οικογένεια.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΕΛΛΟΚ Γιώργος Καπετανάκης εξέφρασε τις ευχαριστίες του για την πρωτοβουλία και για τη βούληση του υπουργείου και της προέδρου του ΑΠΕ-ΜΠΕ να την αγκαλιάσουν. Ο ίδιος υποστήριξε πως ο λόγος που έχουμε φθάσει στο σημείο να χρησιμοποιούμε φράσεις που οξύνουν το πρόβλημα αντί να το επιλύουν, είναι γιατί η επιστήμη τρέχει πολύ πιο γρήγορα από τα στερεότυπα και τις κοινωνικές πεποιθήσεις.
Ο πρόεδρος του ΕΛΛΟΚ τόνισε πως ενσυναίσθηση δεν είναι ό,τι λέω εγώ, αλλά αυτό που λέει ο άλλος. “Αυτό είναι που δημιουργεί το πλαίσιο της συμπεριφοράς, γιατί κάποτε και στο ίδιο το σπίτι δεν προφερόταν αυτή η λέξη. Αυτοί οι κανόνες πρέπει να αλλάξουν, ο ασθενής θέλει λέξεις που δίνουν φροντίδα, ζωντάνια αυτό είναι που κάνει πιο ελαφριά την αντιμετώπιση της κατάστασής του”.
Ο πρόεδρος του ΕΛΛΟΚ επισήμανε πως όταν αλλάζουμε λέξεις αλλάζουμε τον τρόπο που βλέπουμε τους ανθρώπους, κι είναι σημαντικό γιατί έτσι φεύγει ο φόβος, που δημιουργεί τεράστιο βάρος κι επηρεάζει.
Κλείνοντας, ανέφερε ότι είναι πολύ σημαντικό που είμαστε εδώ, αναλαμβάνοντας μία δέσμευση με την ανακοίνωση του κώδικα, ο οποίος αποτελεί θετική εξέλιξη γιατί μπορεί να αλλάξει τις νοοτροπίες και να συμβάλλει στο να βοηθήσουμε τους πάσχοντες ανθρώπους.
