Σε καμία άλλη περιοχή της ελληνικής επικράτειας, όσο στην ανατολική Μακεδονία και ιδιαίτερα στη Δράμα, οι κάτοικοι δεν διατηρούν τόσο ζωντανές παραδόσεις, ήθη και έθιμα που έχουν τις ρίζες τους στη λατρεία του θεού Διονύσου.
Η Διονυσιακή λατρεία και όλα τα παραδοσιακά δρώμενα που την συνοδεύουν έχουν σημαδέψει την πολιτιστική ζωή των ντόπιων κατοίκων. Πρόκειται για πανάρχαια έθιμα με παγανιστικές διαστάσεις, που κυρίως αναβιώνουν τις τελευταίες ημέρες του Δωδεκαημέρου, την εποχή δηλαδή που τελειώνει ο χειμώνας και η γη φέρει νέους καρπούς. Οι μεταμφιέσεις, τα κουδούνια, τα τραγούδια, οι χοροί και οι αναπαραστάσεις κυριαρχούν στις εκδηλώσεις, με τον πρωτογενή σκοπό να προάγουν την ευημερία και την καλοχρονιά.
Όπως εξηγεί η φιλόλογος και ερευνήτρια Κατερίνα Μανούση, «η λατρεία του Διόνυσου αποκαλύπτει την ανάγκη του ανθρώπου να επιστρέψει στη φύση, γιορτάζοντας τις αλλαγές της, χωρίς κοινωνικές διακρίσεις». Η Δράμα, με τις πλούσιες παραδόσεις της, αναβιώνει τα γνωστά δρώμενα σε επτά χωριά, ξεκινώντας από τις 5 Ιανουαρίου και ολοκληρώνοντας στις 8 του μήνα.
Ο πρόεδρος του Μορφωτικού Πολιτιστικού Συλλόγου Μοναστηρακίου, Γιάννης Παπουτσής, εξέφρασε τις ευχές του για μια «ευετηρική χρονιά», αναφέροντας: «Η Ηδωνίδα Γη σείεται και δονείται στις 5, 6, 7 και 8 Ιανουαρίου».
Τα κοινά χαρακτηριστικά όλων των Διονυσιακών δρώμενων είναι οι μάσκες, τα κουδούνια και οι καμπούρες, που σκοπό έχουν να αποτρέψουν το κακό και να υποστηρίξουν τη γονιμότητα της γης. «Αν αναβιώσουμε τα δρώμενα σωστά, θα έχουμε καρποφορία και υγεία», προσκαλώντας όλους να συμμετάσχουν ενεργά στις εκδηλώσεις.
Οι «Αράπηδες» στο Μοναστηράκι
Ανήμερα των Θεοφανίων, στις 6 Ιανουαρίου, αναβιώνουν στην πλατεία του χωριού οι «Αράπηδες». Η ομάδα των μεταμφιεσμένων, γνωστή ως «τσέτα», συγκεντρώνεται για να γιορτάσει με τους χωριανούς και τους επισκέπτες.
Το δρώμενο στον Ξηροπόταμο
Στις 3 Ιανουαρίου γίνονται προετοιμασίες, ενώ στις 6 Ιανουαρίου πραγματοποιείται η γύρα του χωριού και την επόμενη μέρα ο μεγάλος χορός στην κεντρική πλατεία.
Η μέρα της «Μπάμπως» στον Βώλακα
Το τριήμερο των Θεοφανίων, το χωριό Βώλακας γεμίζει από μουσική και χορό. Ο παραδοσιακός γάμος αναβιώνει στις 8 Ιανουαρίου με όλα τα τελετουργικά, ακολουθούμενος από γλέντι.
Στο Παγονέρι τιμούν ανθρώπους και παραδόσεις
Φέτος, στο Παγονέρι θα τιμηθούν οι μνήμες δύο σημαντικών προσώπων, του Γεώργιου Αικατερινίδη και του Ιωάννη Μόνιου, που έχουν συμβάλλει στην προαγωγή της λαογραφίας.
Το «Μπάμπιντεν» στην Πετρούσα
Στην Πετρούσα, το Διονυσιακό δρώμενο «Μπάμπιντεν» αναβιώνει με συμμετοχή παραδοσιακών χαρακτήρων, όπως οι «Καμήλες» και οι «Αράπηδες».
Η «Νταβανίσκα» στους Πύργους
Στους Πύργους, το δρώμενο ξεκινάει με την «Νταβανίσκα», ενώ οι μεταμφιεσμένοι γυρνούν στο χωριό προσφέροντας γλέντι και παραδοσιακά εδέσματα.
Τα «Μπαμπούγερα» στην Καλή Βρύση
Στην Καλή Βρύση, τα «Μπαμπούγερα» αναβιώνουν με έμφαση στη λατρεία του Διονύσου, προσφέροντας μια ζωντανή εικόνα από παραδόσεις που διατηρούνται από γενιά σε γενιά.
Ο αρχαιολογικός χώρος της Καλής Βρύσης θα είναι ανοιχτός κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων.
