Η βιομηχανία της Θράκης βρέθηκε στο επίκεντρο της συζήτησης για την ανάγκη ενός ολοκληρωμένου αναπτυξιακού σχεδίου, με έμφαση στις παραγωγικές επενδύσεις, τις μεταφορικές και ενεργειακές υποδομές, το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων και την επαναφορά ουσιαστικών κινήτρων. Η συζήτηση έγινε με θέμα «Βιομηχανία, μεταποίηση και παραγωγικές επενδύσεις: Η νέα ταυτότητα της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης», στο πλαίσιο του συνεδρίου «Ανατολική Μακεδονία & Θράκη 2030: Σύνορα Ανάπτυξης, Ενέργειας και Δημοκρατίας» που πραγματοποιείται στην Κομοτηνή.
Εκπρόσωποι της βιομηχανίας, των εξαγωγικών επιχειρήσεων, του ΣΕΒ και του ΣΕΒΕ, μαζί με τον βουλευτή Β΄ Θεσσαλονίκης και πρώην αναπληρωτή υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σωκράτη Φάμελλο, ανέδειξαν τόσο τις δυνατότητες όσο και τις χρόνιες αδυναμίες της περιοχής. Παρά τις σημαντικές επενδύσεις που έχουν γίνει και την εξαγωγική δυναμική ορισμένων επιχειρήσεων, η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια: ελλιπείς υποδομές, υψηλό ενεργειακό και μεταφορικό κόστος, έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και περιορισμένα κίνητρα για νέες παραγωγικές μονάδες.
Κοινό συμπέρασμα των παρεμβάσεων ήταν ότι η περιοχή διαθέτει παραγωγικό δυναμικό και σημαντικά συγκριτικά πλεονεκτήματα, τα οποία όμως δεν αξιοποιούνται όσο θα μπορούσαν. Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα διατηρηθούν οι υπάρχουσες επιχειρήσεις, αλλά κυρίως πώς θα δημιουργηθούν οι συνθήκες για να προσελκυστούν νέες επενδύσεις.
ΣΕΒ: Παραγωγικότητα, ενέργεια και δεξιότητες οι τρεις μεγάλες προκλήσεις
Ο γενικός διευθυντής του ΣΕΒ, Γιώργος Χριστόπουλος, ξεκίνησε από τη χαμηλή παραγωγικότητα της ελληνικής οικονομίας, σημειώνοντας ότι το πρόβλημα έχει άμεση επίπτωση στους μισθούς και είναι εντονότερο στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη. Όπως είπε, η χαμηλή παραγωγικότητα συνδέεται με το έλλειμμα επενδυμένου κεφαλαίου που άφησε πίσω της η οικονομική κρίση. Η χώρα δεν έχει ανακτήσει πλήρως τις απώλειες εκείνης της περιόδου, κάτι που κάνει αναγκαία τη συνέχιση της επενδυτικής προσπάθειας και μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Ο ΣΕΒ προτείνει, μάλιστα, η αύξηση της παραγωγικότητας να είναι βασικό κριτήριο για τις επενδυτικές ενισχύσεις, μεταξύ άλλων και στο πλαίσιο του Αναπτυξιακού Νόμου.
Το δεύτερο κρίσιμο ζήτημα είναι το ενεργειακό κόστος. Ο κ. Χριστόπουλος το χαρακτήρισε δομικό πρόβλημα, επισημαίνοντας ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενο φυσικό αέριο διατηρεί υψηλές τις τιμές, ακόμη και όταν αυξάνονται οι επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ζήτησε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να στηρίζονται οι επιχειρήσεις σε περιόδους παρατεταμένης ενεργειακής κρίσης.
Η τρίτη πρόκληση αφορά την έλλειψη τεχνικών δεξιοτήτων. Όπως ανέφερε, πολλές επιχειρήσεις θέλουν να επενδύσουν, αλλά δεν βρίσκουν το κατάλληλο ανθρώπινο δυναμικό. Μίλησε για το πρόγραμμα Skills for Jobs, μέσω του οποίου ο ΣΕΒ επιδιώκει να συνδέσει τις πραγματικές ανάγκες της βιομηχανίας με την κατάρτιση εργαζομένων. Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε ότι χρειάζεται μεγαλύτερη έμφαση στην ενδοεπιχειρησιακή εκπαίδευση, με ενεργό συμμετοχή και επενδύσεις από τις ίδιες τις επιχειρήσεις.
ΣΕΒΕ: Το έλλειμμα υποδομών περιορίζει την εξαγωγική δυναμική
Από την πλευρά του, ο Ευθύμιος Κωνσταντόπουλος, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΒΕ και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Ακρίτας, επέλεξε να σταθεί στις υποδομές.
Παρουσίασε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι εξαγωγές της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης αυξάνονταν τα προηγούμενα χρόνια με μέσο ετήσιο ρυθμό περίπου 3%, ενώ το 2025 ήταν η πρώτη χρονιά χωρίς αύξηση, αλλά και η πρώτη με αρνητικό εμπορικό ισοζύγιο. Το μερίδιο της περιφέρειας στο σύνολο των ελληνικών εξαγωγών ανέρχεται μόλις στο 2,4%. Περιέγραψε μια εικόνα που, όπως είπε, δεν συνάδει με τις ανάγκες μιας σύγχρονης παραγωγικής οικονομίας. Οι συχνές πτώσεις τάσης και οι διακοπές στην ηλεκτροδότηση δημιουργούν προβλήματα στη λειτουργία των επιχειρήσεων, ενώ οι επενδύσεις στα ενεργειακά δίκτυα της περιοχής μετατίθενται συνεχώς. Εξίσου προβληματική είναι η κατάσταση στις συνδυασμένες μεταφορές. Η απουσία λειτουργικού σιδηροδρόμου και οι ελλείψεις σε εξοπλισμό στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης επιβαρύνουν τις εξαγωγικές επιχειρήσεις. Ενδεικτικά, είπε ότι για τη φόρτωση ενός πλοίου χρειάζεται ακόμη και η μεταφορά εξοπλισμού από τις ίδιες τις επιχειρήσεις.
«Η υπομονή όλων έχει ξεπεραστεί», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμά του, με αίτημα να μπουν σε προτεραιότητα οι επενδύσεις για ενεργειακή ανθεκτικότητα και σύγχρονες μεταφορικές υποδομές.
JTI Hellas: Επενδύσεις 40 εκατ. δολ. και εξαγωγές στο 74% της παραγωγής
Την έμπρακτη συμβολή της βιομηχανίας στην τοπική οικονομία παρουσίασε ο Παναγιώτης Σκευοφύλαξ, υπεύθυνος εταιρικών υποθέσεων και επικοινωνίας της JTI Ελλάς, περιγράφοντας την πορεία του εργοστασίου της ιστορικής ΣΕΚΑΠ στην Ξάνθη.
Από την εξαγορά του εργοστασίου το 2018, έχουν επενδυθεί πάνω από 40 εκατ. δολάρια για τον εκσυγχρονισμό του. Έτσι, η εξαγωγική του δυνατότητα έχει υπερτριπλασιαστεί, ενώ σήμερα το 74% της παραγωγής κατευθύνεται σε οκτώ μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές. Ο κ. Σκευοφύλαξ τόνισε ότι οι επενδύσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο ως οικονομικά μεγέθη, αλλά κυρίως ως επενδύσεις στους ανθρώπους. Η δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας, οι αξιοπρεπείς αμοιβές και η επαγγελματική προοπτική συμβάλλουν στη συγκράτηση του πληθυσμού και μπορούν να ενταχθούν στην προσπάθεια αντιμετώπισης της δημογραφικής συρρίκνωσης.
Η JTI απασχολεί περισσότερους από 200 άμεσα εργαζομένους και διατηρεί σχέσεις με ένα ευρύτερο παραγωγικό δίκτυο, στο οποίο περιλαμβάνονται και καπνοκαλλιεργητές. Το επόμενο βήμα, όπως είπε, είναι η προσέλκυση εργαζομένων όχι μόνο από την ευρύτερη περιοχή, αλλά και από άλλες περιοχές της Ελλάδας, ώστε η επένδυση να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη δυναμική.
Interplast: Η ΒΙΠΕ Κομοτηνής διαθέτει χώρο, αλλά χρειάζεται επενδυτές
Με ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση, ο πρόεδρος της Interplast ΑΕ, Τάσος Ριζόπουλος, ανέδειξε το αναπτυξιακό παράδοξο της Βιομηχανικής Περιοχής Κομοτηνής. Η εταιρεία συμπληρώνει 28 χρόνια παρουσίας στην περιοχή, απασχολώντας 145 εργαζομένους στην Κομοτηνή και τη Ροδόπη και άλλους 50 σε Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Παρά την ανάπτυξη και την ενίσχυση της εξαγωγικής δραστηριότητας, ο ίδιος θεωρεί ότι η βιομηχανική δυναμική της περιοχής παραμένει αναξιοποίητη. Όπως είπε, από τα περίπου 4.500 στρέμματα της ΒΙΠΕ Κομοτηνής αξιοποιούνται μόλις τα 600. «Υπάρχουν οικόπεδα και δεν υπάρχουν επενδυτές», σημείωσε χαρακτηριστικά, θέτοντας το ερώτημα πώς θα προσελκυστούν νέες επιχειρήσεις.
Ο κ. Ριζόπουλος υπενθύμισε ότι η δική του εταιρεία επέλεξε τη Θράκη χάρη στα ισχυρά επενδυτικά κίνητρα της εποχής, όταν η επιχορήγηση έφθανε το 62%, έναντι 25% στη Θεσσαλονίκη. Σήμερα, όμως, υποστήριξε ότι η εξίσωση των φορολογικών απαλλαγών μεταξύ Θράκης και Θεσσαλονίκης αφαιρεί από την περιοχή ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Κατέθεσε, μάλιστα, τρεις συγκεκριμένες προτάσεις: επαναφορά του 12% για το μισθολογικό κόστος, δημιουργία διακριτών γεωγραφικών ζωνών στον Αναπτυξιακό Νόμο με ευνοϊκότερους όρους για τη Θράκη και μηδενισμό της προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις της περιοχής.
Όπως υποστήριξε, τα μέτρα αυτά θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως ουσιαστικό μήνυμα προς τις επιχειρήσεις που εξετάζουν το ενδεχόμενο να μεταφέρουν ή να δημιουργήσουν παραγωγική δραστηριότητα στη Θράκη.
Χαρτοποιία Elina: Κίνδυνος κατάρρευσης του βιομηχανικού οικοσυστήματος
Στο ζήτημα των υποδομών, αλλά και στην ανάγκη να διατηρηθεί ένα ολοκληρωμένο βιομηχανικό οικοσύστημα, επικεντρώθηκε ο διευθύνων σύμβουλος της Χαρτοποιίας Κομοτηνής Elina, Πάρης Γραβουνιώτης.
Η οικογενειακή επιχείρηση δραστηριοποιείται στην περιοχή εδώ και 50 χρόνια και κατάφερε να μετατρέψει τη γεωγραφική της απομόνωση σε εξαγωγική ευκαιρία. Το ποσοστό των εξαγωγών της ανέβηκε από 15% σε 60%-70%. Ωστόσο, το υψηλό μεταφορικό κόστος και η έλλειψη κατάλληλων υποδομών περιορίζουν τις δυνατότητες περαιτέρω ανάπτυξης. Όπως είπε, η επιχείρηση δέχεται ενδιαφέρον ακόμη και από αγορές της Λατινικής Αμερικής και της Ρουμανίας, χωρίς να μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά, λόγω των προβλημάτων στους μεταφορικούς διαδρόμους και της εξάρτησης από το λιμάνι της Θεσσαλονίκης.
Πέρα από τις υποδομές, ο κ. Γραβουνιώτης προειδοποίησε και για την απώλεια τεχνικών δεξιοτήτων. Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται πλέον να βρουν ηλεκτρολόγους, τεχνίτες και εξειδικευμένα συνεργεία, με συνέπεια να καθυστερούν ακόμη και προγραμματισμένες επενδύσεις. «Είμαστε στο παρά πέντε, αν όχι και στο και πέντε», ανέφερε, λέγοντας ότι η σταδιακή απώλεια επιχειρήσεων και ειδικευμένων εργαζομένων μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση ολόκληρου του παραγωγικού οικοσυστήματος.
Παράλληλα, ζήτησε μεγαλύτερη συσπείρωση των επιχειρηματιών της περιφέρειας, ώστε να διεκδικούν από κοινού λύσεις. Πρότεινε, μεταξύ άλλων, τη διαμόρφωση ενός ειδικού χερσαίου μεταφορικού ισοδύναμου για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, λέγοντας ότι υπάρχουν ευρωπαϊκά επιχειρήματα για να διεκδικηθεί.
Φάμελλος: Χωρίς αναπτυξιακό σχέδιο δεν υπάρχει παραγωγική προοπτική
Στην ανάγκη αλλαγής του συνολικού οικονομικού και πολιτικού σχεδιασμού αναφέρθηκε ο Σωκράτης Φάμελλος, συνδέοντας την παραγωγική ανάπτυξη με την ενεργειακή ασφάλεια, τις υποδομές, τη θεσμική λειτουργία και την αποκέντρωση.
Όπως υποστήριξε, οι παραγωγικές επενδύσεις χρειάζονται πάνω απ’ όλα ασφάλεια, την οποία απειλούν οι γεωπολιτικές, κλιματικές και ενεργειακές κρίσεις. Παράλληλα, έθεσε ζητήματα υψηλού χρηματοδοτικού κόστους, συγκέντρωσης της αγοράς και περιορισμένου ανταγωνισμού στον τραπεζικό και ενεργειακό τομέα.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην απουσία σιδηροδρομικής σύνδεσης της Κομοτηνής, της Ξάνθης και της Αλεξανδρούπολης, χαρακτηρίζοντας την καθυστέρηση πολιτική επιλογή. Το ίδιο, όπως είπε, ισχύει και για το χερσαίο μεταφορικό ισοδύναμο, το οποίο είχε εξαγγελθεί αλλά δεν υλοποιήθηκε.
Αναφερόμενος στις άμεσες ξένες επενδύσεις, υποστήριξε ότι το 2025 το 62% αφορούσε εξαγορές μετοχών, το 16% επενδύσεις σε ακίνητα και μόλις το 3% τη μεταποίηση. Κατά την άποψή του, η χώρα χρειάζεται επενδύσεις που ενισχύουν πραγματικά την παραγωγή και την προστιθέμενη αξία. Παράλληλα, συνέδεσε το ενεργειακό κόστος με την έλλειψη επαρκών επενδύσεων στην αποθήκευση ενέργειας, λέγοντας ότι σημαντικές ποσότητες φθηνής πράσινης ενέργειας χάνονται αντί να αξιοποιούνται προς όφελος της βιομηχανίας και των καταναλωτών.
Στην κατακλείδα του, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην αυτοδιοίκηση και την αποκέντρωση. Υποστήριξε ότι η Θράκη χρειάζεται ουσιαστικές τοπικές αποφάσεις, ισχυρότερους δήμους και περιφέρειες με πραγματικές αρμοδιότητες. Ειδικά για τη ΒΙΠΕ Κομοτηνής, τόνισε ότι δεν μπορεί να αποτελεί αντικείμενο κερδοσκοπικής διαχείρισης από επενδυτικά κεφάλαια, αλλά πρέπει να λειτουργεί με γνώμονα την ανάπτυξη των επιχειρήσεων και τη μείωση του κόστους τους.
Μπάμπης Γιαννακίδης
