Με φόντο την πιο δύσκολη φάση της αντιπυρικής περιόδου, ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Ευάγγελος Τουρνάς, έδωσε απολογισμό για τις πυρκαγιές του καλοκαιριού και για τα επόμενα κρίσιμα 24ωρα. Μιλώντας στον Ρ/Σ ” ΣΚΑΙ 100.3″, έστειλε μήνυμα αυξημένης εγρήγορσης, την ώρα που μέχρι σήμερα έχουν καταγραφεί 3.083 πυρκαγιές από την έναρξη της αντιπυρικής περιόδου και 830 μόνο μέσα στον Αύγουστο.
Ο υπουργός ξεκαθάρισε από την αρχή ότι η αντιπυρική περίοδος δεν έχει τελειώσει και πως η χώρα βρίσκεται σε ιδιαίτερα κρίσιμη φάση. Όπως είπε, στα τέλη Αυγούστου η ξηρασία είναι έντονη, η γη έχει «στεγνώσει» και υπάρχει πολύ μεγάλη ποσότητα διαθέσιμης καύσιμης ύλης. Παράλληλα, ανέφερε ότι τις επόμενες ημέρες ενισχύονται οι βορειοανατολικοί άνεμοι στο Αιγαίο, με επιπτώσεις στην Ανατολική Βοιωτία, την Εύβοια, την Αττική, την Ανατολική Πελοπόννησο και τα νησιά του Αιγαίου, ενώ ισχυροί δυτικοί-βορειοδυτικοί άνεμοι επηρεάζουν και το Ιόνιο, όπου σήμερα ο κίνδυνος πυρκαγιάς βρίσκεται στην κατηγορία 4.
Ο κ. Τουρνάς απηύθυνε ισχυρή έκκληση προς τους πολίτες για προσοχή, λέγοντας: «Οι επόμενες ημέρες είναι δύσκολες και είναι δύσκολες γιατί αυτή τη στιγμή τα πάντα είναι δυναμίτης».
«Αυξάνει ο δείκτης επικινδυνότητας και κάνω πραγματικά μία έκκληση προς όλους, να δείξουν ιδιαίτερη προσοχή. Να αποφύγουνε εργασίες οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν φωτιά, είναι καταστροφικό», σημείωσε.
«Μέχρι σήμερα μετράμε 3.083 πυρκαγιές από την έναρξη της αντιπυρικής. Οι 830 είναι μόνο μέσα στον Αύγουστο», είπε ο κ. Τουρνάς, υπογραμμίζοντας ότι ο αριθμός είναι ιδιαίτερα μεγάλος, αν και σε σύγκριση με προηγούμενα έτη καταγράφεται μείωση της τάξης του 20%. Παράλληλα, μίλησε για την προσπάθεια ενημέρωσης των πολιτών και για τη λειτουργία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, με στόχο τόσο την πρόληψη όσο και την ενίσχυση της αποτρεπτικής λειτουργίας του ελεγκτικού μηχανισμού.
Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, έχουν καεί περίπου 300.000 στρέμματα, από τα οποία περίπου 28.000 στρέμματα είναι δάση, ενώ οι υπόλοιπες εκτάσεις αφορούν μεταξύ άλλων καλαμιές, βάλτους και δασικές εκτάσεις με χαμηλή θαμνώδη βλάστηση. Ιδιαίτερη βαρύτητα, όπως ανέφερε, έχει το γεγονός ότι «μόλις τέσσερις πυρκαγιές αντιστοιχούν στα 2/3 των συνολικά καμένων εκτάσεων, δηλαδή περίπου σε 200.000 στρέμματα».
Ο υπουργός στάθηκε αναλυτικά στο κρίσιμο διάστημα των μεγάλων πυρκαγιών. Η πρώτη μεγάλη φωτιά εκδηλώθηκε στις 28 Ιουλίου στην Κρύα Βρύση, στο νότιο Ρέθυμνο, στον Δήμο Αγίου Βασιλείου, υπό θυελλώδεις ανέμους. Την επόμενη ημέρα ακολούθησε δεύτερη πυρκαγιά στην περιοχή του Κουρταλιώτικου Φαραγγιού. Οι δύο εστίες, όπως εξήγησε, συνενώθηκαν και έδωσαν τελικά περίπου 50.000 στρέμματα καμένης γης.
Με ιδιαίτερη φόρτιση αναφέρθηκε και στην απώλεια των δύο πυροσβεστών που έχασαν τη ζωή τους στην ίδια περιοχή, κάνοντας λόγο για «δυο εξαιρετικούς πυροσβέστες» και χαρακτηρίζοντας τον θάνατό τους «ένα πλήγμα για μας, για όλη την Πολιτική Προστασία, για το Πυροσβεστικό Σώμα».
Στη συνέχεια μίλησε για τις άλλες δύο μεγάλες πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν στις 31 Ιουλίου στη Βοιωτία, σε Ξηρονομή και Άγιο Βασίλειο, στον Κιθαιρώνα, η οποία επεκτάθηκε αργότερα προς το Πόρτο Γερμενό.
Συνολικά, όπως είπε, οι τέσσερις αυτές πυρκαγιές έδωσαν περίπου 200.000 στρέμματα καμένης γης.
Απαντώντας σε ερώτημα για την επάρκεια της αεροπυρόσβεσης, ο κ. Τουρνάς τόνισε ότι η Ελλάδα διαθέτει αναλογικά τον μεγαλύτερο στόλο στην Ευρώπη.
«Το πρόβλημά μας δεν ήταν στην επάρκεια των μέσων, το πρόβλημά μας ήταν εκεί που δεν μπορούσαν να πετάξουν και να πραγματοποιήσουν υδροληψία», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Περιγράφοντας την εξέλιξη της πυρκαγιάς στον Κιθαιρώνα, ο υπουργός εξήγησε ότι τα επίγεια μέσα δυσκολεύονταν να φτάσουν στην αρχική εστία, επειδή βρισκόταν σε πλαγιά και σε απόκρημνο σημείο χωρίς πρόσβαση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, όπως είπε, τα εναέρια μέσα είναι κρίσιμα, γιατί επιβραδύνουν την εξάπλωση της φωτιάς και δίνουν χρόνο στις επίγειες δυνάμεις να αναπτυχθούν και να προσεγγίσουν το μέτωπο.
Όπως ανέφερε, όταν εκδηλώθηκε η πυρκαγιά στον Άγιο Βασίλειο, εναέρια μέσα που είχαν ήδη απογειωθεί με προορισμό την Ξηρονομή εκτράπηκαν από το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο προς τον Κιθαιρώνα. Εκτροπή δόθηκε και στα Air Tractor που περιπολούσαν στην Αττική, ωστόσο όταν έφτασαν στην περιοχή οι άνεμοι ξεπερνούσαν τα 100 χιλιόμετρα την ώρα και οι αναταράξεις ήταν ισχυρές, με αποτέλεσμα τα εναέρια μέσα να μην μπορούν να κατέβουν κάτω από τα 1.000 πόδια, ούτε να κάνουν υδροληψία ή αποτελεσματική ρίψη. Ο υπουργός πρόσθεσε ότι η πυρκαγιά εξαπλώθηκε γρήγορα προς τη νότια πλευρά του Κιθαιρώνα και το Πόρτο Γερμενό. Τα ξημερώματα βρέθηκε και ο ίδιος στην περιοχή μαζί με τον Δήμαρχο και ανώτατα στελέχη του Πυροσβεστικού Σώματος, όπου είχε αναπτυχθεί μεγάλη δύναμη πυροσβεστικών οχημάτων, εθελοντών και δασοκομάντος σε γραμμή άμυνας. Οι άνεμοι, όπως σημείωσε, δεν υποχώρησαν ούτε μέσα στη νύχτα, συνεχίζοντας να πνέουν με ταχύτητες 90-100 χιλιομέτρων την ώρα.
Ο υπουργός μίλησε για ένα «οριζόντιο καυτό νέφος» πάνω από την περιοχή και περιέγραψε μια εξαιρετικά δύσκολη εικόνα τα ξημερώματα. «Έβρεξε πραγματικά φωτιά σε όλο το Πόρτο Γερμενό, μέχρι και απέναντι», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σε ό,τι αφορά τον εκσυγχρονισμό του εθνικού στόλου των Canadair, είπε ότι η Ελλάδα θα είναι η πρώτη χώρα που θα παραλάβει τα νέα αεροσκάφη. Συνολικά θα αποκτηθούν επτά νέα Canadair CL-515, με το πρώτο να είναι έτοιμο το 2028 και όλα να έχουν παραληφθεί έως το 2031.
Ο κ. Τουρνάς διευκρίνισε ότι η παραλαβή του πρώτου Canadair το 2028 δεν σημαίνει και άμεση επιχειρησιακή ένταξη. Για κάθε νέο αεροπορικό σύστημα, όπως σημείωσε, απαιτείται περίοδος εκπαίδευσης και αφομοίωσης από πιλότους και μηχανικούς, που μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τον έναν χρόνο.
Ωστόσο, εκτίμησε ότι για τα CL-515 η διαδικασία μπορεί να προχωρήσει πιο γρήγορα, καθώς θα αξιοποιηθούν πιλότοι και μηχανικοί που ήδη γνωρίζουν και επιχειρούν με τα CL-415. Προσέθεσε ότι οι πρώτοι εκπαιδευμένοι χειριστές και μηχανικοί θα λειτουργήσουν στη συνέχεια ως εκπαιδευτές για το υπόλοιπο προσωπικό.
Αναφερόμενος στη σύγκρουση των δύο πυροσβεστικών ελικοπτέρων, ο κ. Τουρνάς είπε ότι δεν μπορεί να τοποθετηθεί για τα αίτια όσο βρίσκεται σε εξέλιξη η επίσημη διερεύνηση.
Όπως σημείωσε, το περιστατικό ερευνάται αφενός από την αρμόδια ανακριτική Αρχή υπό τον εισαγγελέα και αφετέρου, ως προς το σκέλος της ασφάλειας πτήσεων, από τον ΕΟΔΑΣΑΑΜ. Εξήγησε ότι ο ΕΟΔΑΣΑΑΜ αρχικά, με βάση το θεσμικό του πλαίσιο, είχε κρίνει πως δεν μπορούσε να αναλάβει τη διερεύνηση, όμως στη συνέχεια και σε συνεργασία με την FAA, δεδομένου ότι εκεί είναι νηολογημένα τα συγκεκριμένα μέσα, ανέλαβε τελικά τη διαδικασία διερεύνησης του αεροπορικού ατυχήματος.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι πολλά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά και πως οι εκτιμήσεις που βασίζονται μόνο στο βίντεο του δυστυχήματος δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη διερεύνηση. «Θα εξεταστεί η τεχνική κατάσταση των δύο ελικοπτέρων και εάν υπήρχε ή όχι μηχανική βλάβη, η κατάσταση των πιλότων, το είδος και οι κανόνες της πτήσης, οι επικοινωνίες τους, οι εξουσιοδοτήσεις που είχαν λάβει, καθώς και το αν βρίσκονταν στη φάση της υδροληψίας ή της πτήσης προς την περιοχή των ρίψεων, σε ποιο ύψος και σε ποια περιοχή έγινε η σύγκρουση, αν είχαν εισέλθει στην περιοχή ρίψεων, αν είχαν πάρει οδηγίες ή εντολή και αν είχαν ζητήσει άδεια εισόδου», τόνισε.
Από το διαθέσιμο βίντεο, όπως σημείωσε, φαίνεται ότι το ελικόπτερο του οποίου οι πιλότοι επέζησαν είχε ήδη πάρει νερό, καθώς κατά τη σύγκρουση καταγράφηκε η απόρριψή του. «Η επιτροπή διερεύνησης έχει παραλάβει τα ημερολόγια, τις καταγεγραμμένες συνομιλίες, τις τηλεφωνικές επικοινωνίες και τις ασύρματες επικοινωνίες», επισήμανε.
«Όλα πρέπει να εξεταστούν», τόνισε, προσθέτοντας ότι όλες οι επικοινωνίες καταγράφονται και αποτελούν μέρος του υλικού που θα ελεγχθεί.
Στη συνέχεια ο κ. Τουρνάς μίλησε για τις νέες προμήθειες εθνικών εναέριων μέσων, σημειώνοντας ότι τα τρία ελικόπτερα Leonardo AW139 έχουν ήδη φτάσει στη χώρα και βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία ολοκλήρωσης της παραλαβής τους. Επισήμανε επίσης ότι, επειδή χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η διαδικασία πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 31 Αυγούστου.
Αντίστοιχα, είπε ότι έχουν παραληφθεί και τα τρία νέα αεροσκάφη ειδικών αποστολών επιτήρησης και συντονισμού, επίσης με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης. Για τα συγκεκριμένα αεροσκάφη έχουν ήδη εκπαιδευτεί έξι χειριστές συστημάτων, οι οποίοι χειρίζονται τα ηλεκτροοπτικά και τα υπόλοιπα συστήματα και μεταφέρουν την πληροφορία στο Κέντρο Επιχειρήσεων. «Αυτή την περίοδο εκπαιδεύονται οι πρώτοι τρεις πιλότοι, οι οποίοι θα είναι και οι πρώτοι εκπαιδευτές των υπολοίπων», ανέφερε και προσέθεσε ότι το Πυροσβεστικό Σώμα προχωρά στην αξιοποίηση δικών του πιλότων, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός για την υποστήριξη των συστημάτων, ο οποίος εκτιμάται ότι θα έχει ολοκληρωθεί περίπου τον Νοέμβριο.
Παράλληλα, μίλησε και για την προμήθεια οκτώ νέων ελικοπτέρων Super Puma βαρέως τύπου. Όπως είπε, τα δύο πρώτα θα παραληφθούν το φθινόπωρο του 2026 και την επόμενη χρονιά θα πετούν κανονικά, ενώ στη συνέχεια θα ακολουθήσει η παράδοση των υπόλοιπων έξι.
Σε ό,τι αφορά τα AntiNero, ο υπουργός ανέφερε ότι το πρόγραμμα λειτουργεί εδώ και πέντε χρόνια. Όπως εξήγησε, περιλαμβάνει διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών και δασικών δρόμων καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα και του έτους, ενώ σημείωσε ότι κανονικά οι εργασίες μέσα στο δάσος θα έπρεπε να περιορίζονται το καλοκαίρι, όμως φέτος συνεχίστηκαν σε ορισμένες περιπτώσεις με επιτήρηση των δασικών συνεργείων.
Με αφορμή την πυρκαγιά στα Περιστέρια Σαλαμίνας, ο κ. Τουρνάς μίλησε για τις δυσκολίες που έχουν οι οικισμοί μέσα σε δασικές περιοχές, όπου η πρόσβαση είναι περιορισμένη. Όπως είπε, σε ορισμένα σημεία οι δρόμοι έχουν πλάτος περίπου τρία μέτρα και επιτρέπουν την πρόσβαση μόνο μικρών πυροσβεστικών οχημάτων, χωρητικότητας περίπου 500 λίτρων νερού. «Για να μπορέσουμε πραγματικά να αυξήσουμε την ανθεκτικότητα, να μειώσουμε τον κίνδυνο, θα πρέπει να τα δούμε όλα αυτά, να ανοιχτούν δρόμοι πρόσβασης και δρόμοι διαφυγής», τόνισε.
«Κατά την πυρκαγιά, η εξέλιξη παρακολουθούνταν από τέσσερα drones. Επειδή η φωτιά είχε αποκόψει τον παράκτιο δρόμο από τις Κολώνες προς Περιστέρια και δεν υπήρχε άλλος δρόμος διαφυγής, αποφασίστηκε η απομάκρυνση των πολιτών δια θαλάσσης», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι επικοινώνησε άμεσα με τον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και τον Υπαρχηγό του Λιμενικού Σώματος για την κινητοποίηση πλωτών μέσων, τα οποία απεγκλώβισαν από τη θάλασσα πάνω από 500 άτομα.
Ο κ. Τουρνάς αναφέρθηκε και στη συνολική ενίσχυση του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας από το 2022 και μετά.
Όπως είπε, τότε το Πυροσβεστικό Σώμα αριθμούσε περίπου 13.000 άτομα. Σήμερα διαθέτει περισσότερα από 16.000 στελέχη και, μαζί με τους εποχικούς πυροσβέστες, η συνολική δύναμη φτάνει περίπου τα 18.500 άτομα.
Επιπλέον, μίλησε για την ενίσχυση που προβλέπεται μέσω του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ» αλλά και για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων διοίκησης και ελέγχου των επιχειρήσεων, του ENGAGE και του 112.
Απαντώντας στην ερώτηση για τα αίτια της πυρκαγιάς στον Κιθαιρώνα, ο κ. Τουρνάς ξεκαθάρισε ότι δεν ευθύνονταν οι ανεμογεννήτριες. Το ζήτημα, όπως είπε, αφορούσε το δίκτυο μεταφοράς της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από τις ανεμογεννήτριες προς το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. «Δεν φταίνε οι ανεμογεννήτριες», τόνισε.
Επιπλέον, υπογράμμισε ότι χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή στα ιδιωτικά δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως είπε, απαιτούνται αυστηρότεροι κανόνες αδειοδότησης, καθαρισμός των εγκαταστάσεων και κατάλληλα συστήματα και μέσα, ώστε τα δίκτυα να μην γίνονται αιτία έναρξης πυρκαγιών. Αντίστοιχες ενάρξεις, σημείωσε, έχουν καταγραφεί φέτος και σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, και πάλι στο σκέλος της μεταφοράς του ηλεκτρικού ρεύματος.
Αναφερόμενος στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, ο υπουργός σημείωσε ότι από τα δίκτυα υπερυψηλής τάσης του ΑΔΜΗΕ έχουν καταγραφεί ελάχιστες πυρκαγιές, ενώ για τον ΔΕΔΔΗΕ επισήμανε ότι, παρά τα περιστατικά που καταγράφονται, «είναι άδικη η συνολική στοχοποίησή του». Όπως ανέφερε, έχει ήδη υπογειοποιηθεί σχεδόν το 15% του δικτύου, ενώ συνεχίζονται η υπογειοποίηση, η εγκατάσταση συνεστραμμένων καλωδίων, η αλλαγή μονωτήρων και οι επιθεωρήσεις.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι αιτίες έναρξης πυρκαγιών είναι πολλές και δεν πρέπει να αποδίδονται σε έναν μόνο παράγοντα, καθώς σημαντικός αριθμός περιστατικών συνδέεται με αγροτικές και κτηνοτροφικές εργασίες, άλλες υπαίθριες δραστηριότητες αλλά και οχήματα.
Για τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού ο κ. Τουρνάς είπε ότι είναι «υπηρεσία με εξαιρετικά και επιστημονικά καταρτισμένα στελέχη», ενώ προσέθεσε ότι ενισχύεται και με ανθρώπινο δυναμικό. Όπως σημείωσε, θα εκπαιδευτούν επιπλέον στελέχη, ενώ σε όλη τη χώρα λειτουργούν 37 ανεξάρτητα ανακριτικά κλιμάκια.
«Μέχρι σήμερα έχουν επιβληθεί 738 διοικητικά πρόστιμα σε παραβάτες και έχουν πραγματοποιηθεί 313 συλλήψεις με τη διαδικασία του αυτοφώρου. Τα διοικητικά πρόστιμα κλιμακώνονται ανάλογα με τον ημερήσιο δείκτη κινδύνου και μπορούν να φτάσουν ακόμη και στις 8.000 ή 10.000 ευρώ. Από τους 313 συλληφθέντες, κάποιοι παραμένουν στη φυλακή μέχρι να δικαστούν, ενώ άλλοι έχουν αφεθεί με περιοριστικούς όρους», σημείωσε.
Ο υπουργός αναφέρθηκε και στην ανάγκη συνολικού σχεδιασμού για το πού και πώς αναπτύσσονται οικισμοί σε περιοχές αυξημένου φυσικού κινδύνου. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «παντού χρειάζονται κανόνες», επισημαίνοντας ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας δεν περιορίζεται μόνο στην κατάσβεση μιας πυρκαγιάς, αλλά αφορά και τον τρόπο σχεδιασμού, πρόσβασης και ασφαλούς διαφυγής από κατοικημένες περιοχές.
