Η Κύπρος από ψηλά ξετυλίγει μια γεωλογική ιστορία που ξεκίνησε πριν από 90 εκατομμύρια χρόνια, όταν μάγμα ανέβλυσε από τον αρχαίο ωκεανό της Νεοτηθύος και, ύστερα από τεκτονικές ανυψώσεις, έδωσε τη σημερινή μορφή στο νησί. Η νέα δορυφορική εικόνα της NASA εστιάζει σε αυτή τη διαδρομή, από τη γέννηση της Κύπρου έως τη χερσόνησο του Ακρωτηρίου.
Το μικρό τότε νησί, σύμφωνα με τη NASA, αποτελούνταν από οφιόλιθο, ένα πρασινωπό, κηλιδωτό πέτρωμα που θυμίζει δέρμα φιδιού. Πρόκειται για το αρχαίο πέτρωμα της οροσειράς του Τροόδους, δηλαδή του πρώτου τμήματος της Κύπρου που αναδύθηκε από τη θάλασσα.
Αργότερα, γύρω από την οροσειρά συσσωρεύτηκαν νεότερα στρώματα κιμωλίας, ασβεστόλιθου, μάργας και άλλων θαλάσσιων ιζηματογενών πετρωμάτων, τα οποία σχημάτισαν προσωρινά ένα δεύτερο, μικρότερο νησί στα νότια.
Με τον χρόνο, ιζήματα που μετέφεραν τα ποτάμια στο θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στα δύο νησιά ενώθηκαν με θαλάσσια ιζήματα και δημιούργησαν δύο φυσικές γέφυρες ξηράς, δηλαδή ισθμούς. Η ενιαία πλέον χερσαία έκταση είναι η χερσόνησος του Ακρωτηρίου, στο νοτιότερο άκρο της Κύπρου, όπου εστιάζει η νέα δορυφορική εικόνα της NASA.
Η χερσόνησος και η αλυκή του Ακρωτηρίου σε εικόνα του δορυφόρου Landsat 8 στις 10 Οκτωβρίου 2026 (NASA Earth Observatory/Michala Garrison)
Οι αμμώδεις παρυφές της χερσονήσου διακρίνονται στις εικόνες που κατέγραψε ο δορυφόρος Landsat 8 στις 10 Οκτωβρίου 2026. Η λιμνοθάλασσα της Αλυκής Ακρωτηρίου βρίσκεται ανάμεσα στις δύο γέφυρες ξηράς.
Η δυτική γέφυρα του ποταμού Κούρη δημιουργήθηκε πρώτη, πριν από περίπου 50.000 χρόνια, από χαλίκια και άμμο που μετέφερε και απέθεσε ο ποταμός. Η ανατολική γέφυρα επεκτάθηκε προς τα νότια από την Κύπρο και απέκοψε τη λιμνοθάλασσα από τη Μεσόγειο μόλις τα τελευταία 2.000 χρόνια.
Η στάθμη των υδάτων της λίμνης παρουσιάζει σήμερα έντονες εποχικές διακυμάνσεις. Συνήθως γεμίζει στα τέλη του φθινοπώρου και τον χειμώνα, ενώ το καλοκαίρι αποξηραίνεται. Η εισροή νερού κατά τους χειμερινούς μήνες προσέλκυε παραδοσιακά μεγάλους πληθυσμούς φλαμίνγκο που διαχείμαζαν στην περιοχή, με μέσο αριθμό περίπου 4.000 ατόμων. Τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός που διαχειμάζει εκεί έχει μειωθεί δραματικά, φτάνοντας μόλις τα 30 πτηνά το 2025, σύμφωνα με τοπικά μέσα.
Τα φλαμίνγκο συγκεντρώνονταν ανέκαθεν στη λίμνη για να τραφούν με μικρά υδρόβια καρκινοειδή, πλούσια σε χρωστικές ουσίες που ονομάζονται καροτενοειδή και χαρίζουν στα πτηνά το χαρακτηριστικό ροζ χρώμα τους.
Τα αρχαία πετρώματα της οροσειράς του Τροόδους σε εικόνα του δορυφόρου Landsat στις 10 Οκτωβρίου 2026 (NASA Earth Observatory/Michala Garrison)
Τα φίδια είναι οι πιο διαβόητοι εκπρόσωποι της τοπικής πανίδας. Στην αρχαιότητα, η Κύπρος ήταν γνωστή ως «Οφιούσα», δηλαδή «γη των φιδιών», πιθανότατα εξαιτίας του μεγάλου πληθυσμού της κυπριακής οχιάς (Macrovipera lebetina lebetina).
Σύμφωνα με τον θρύλο, όταν η Κύπρος ζούσε μια μεγάλη ξηρασία τον 4ο αιώνα, τα φίδια είχαν πολλαπλασιαστεί σε τέτοιο βαθμό ώστε η ρωμαία αυτοκράτειρα Ελένη, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, διέταξε να μεταφερθούν από την Αίγυπτο ολόκληρα φορτία πλοίων με γάτες, προκειμένου να περιοριστεί ο πληθυσμός των επικίνδυνων ερπετών.
Οι πρώτες γάτες που εισήχθησαν στο νησί αφέθηκαν ελεύθερες σε μια περιοχή στο νοτιοανατολικό τμήμα της χερσονήσου του Ακρωτηρίου, η οποία έγινε γνωστή ως Κάβο Γάτα.
Στο ακρωτήριο βρίσκεται μέχρι σήμερα η Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου των Γάτων, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, οι μοναχοί ενθάρρυναν τις γάτες που είχαν φτάσει από την Αίγυπτο να κυνηγούν φίδια.
Σήμερα, οι γάτες στην Κύπρο είναι περίπου όσες οι άνθρωποι, περισσότερες από ένα εκατομμύριο.
