Μια μικρή πράξη σε έναν τοίχο οδήγησε σε μια μεγάλη αλλαγή στο 39ο Γυμνάσιο Αθηνών στην Κυψέλη. Η καθηγήτρια Γαλλικών Ρέα Νταζύ είδε σε αυτή την αφορμή την ευκαιρία για μια ανατροπή του γκρίζου μέσα από την τέχνη.
Όλα ξεκίνησαν όταν μια μαθήτρια μουντζούρωσε έναν τοίχο του σχολείου. «Γιατί το έκανες αυτό;» τη ρώτησε η κ. Νταζύ και εκείνη απάντησε: «Ήταν ήδη χάλια ο τοίχος, τι πειράζει;». Τότε η εκπαιδευτικός άρχισε να σκέφτεται με ποιον τρόπο ο τοίχος θα μπορούσε να μη δείχνει τόσο «χάλια», έχοντας δει τοιχογραφίες και αναρωτώμενη «μήπως έτσι κάτι να άλλαζε στο σχολείο;».
Η κ. Νταζύ βρήκε ένα πρόγραμμα εξωσχολικών δραστηριοτήτων εγκεκριμένο από το υπουργείο Παιδείας και, σε συνεννόηση με τον διευθυντή του σχολείου Γιάννη Κελεπούρη, ξεκίνησε πριν από τρία χρόνια η μεταμόρφωση του 39ου Γυμνασίου. Οι δαπάνες καλύφθηκαν από τα οικονομικά του σχολείου και από προσωπικά έξοδα.
Κάποιοι πίστευαν ότι οι ζωγραφιές δεν θα κρατούσαν για πολύ, πως σύντομα θα χαλούσαν ή ότι οι μαθητές θα έγραφαν πάνω τους. Διαψεύστηκαν, όμως, και η δύναμη της τέχνης εξέπληξε τους πάντες, όπως περιγράφουν η κ. Νταζύ και ο κ. Κελεπούρης.
Θέματα από την προϊστορία ως τις ημέρες μας
Για την προετοιμασία των έργων, η κ. Νταζύ χρειάστηκε πάνω από 100 ώρες. «Δεν έβρισκα κάτι παρόμοιο στο ίντερνετ, για αυτό το στήσιμο πήρε τόσο πολύ χρόνο», λέει. Συμβουλεύτηκε το βιβλίο του Ισαάκ Ασίμοφ «Το χρονικό του κόσμου» για την ιστορία των ανθρώπων, τις εφευρέσεις, τις ανακαλύψεις, τις επιστήμες κ.λπ. Μελέτησε έργα τέχνης και αξιοθέατα από κάθε μέρος, έκανε την επιλογή και έφτιαξε μακέτες με περισσότερες από 800 εικόνες, οι οποίες αποτυπώθηκαν στον διάδρομο του ισογείου με τη μορφή ιστορικής χρονογραμμής. Σε περίπου 2,5 χρόνια, γύρω στους 80 μαθητές συμμετείχαν και ζωγράφιζαν τα απογεύματα τους τοίχους του Γυμνασίου. Το αποτέλεσμα ήταν 40 εντυπωσιακές τοιχογραφίες από την προϊστορία ως τις μέρες μας, με καλλιτεχνική αρτιότητα που θα ζήλευαν οι επαγγελματίες. Το πολύχρωμο αυτό ταξίδι στον χρόνο και στον κόσμο περιλαμβάνει αναπαραστάσεις από την αρχαία Αίγυπτο, τη Μινωική Κρήτη, την αρχαία Ελλάδα, τη Ρώμη, το Βυζάντιο, τον Μεσαίωνα, την Αναγέννηση και την εξερεύνηση του διαστήματος. Στις τάξεις του ισογείου υπάρχουν επίσης τοιχογραφίες εμπνευσμένες από το χρονολόγιο του διαδρόμου, με στόχο να σε «βυθίσουν» στην αντίστοιχη εποχή. Έτσι, έξω από τη «Μοντερνα Τάξη» μπορεί κανείς να δει τον Σαρλό, τον Πικάσο κ.ά.
Η τέχνη ως εργαλείο μάθησης
«Προσπαθούμε με την ιστορία και τη γεωγραφία να φέρουμε τα παιδιά σε επαφή με τη γνώση, χρησιμοποιώντας την τέχνη ως εργαλείο μάθησης», εξηγεί η κ. Νταζύ. «Εργαλείο, ώστε να είναι πιο ευχάριστος ο χώρος και να ανοίγει το μάτι», συμπληρώνει. Τα παιδιά βλέπουν καθημερινά κάτι που κεντρίζει το ενδιαφέρον τους και, όπως λέει η ίδια, όλο και κάτι μένει. Κοιτούν στον χάρτη και ψάχνουν τα μέρη. «Ξαφνικά το σχολείο άρχισε να είναι ελκυστικό για τα παιδιά, ξεχωριστό. Κι ακόμα περισσότερο, τους δίνει μεγάλη χαρά που το σχολείο τους είναι όμορφο, είναι περήφανοι που ανήκουν εδώ», επισημαίνει ο κ. Κελεπούρης. Μαθητές και καθηγητές από άλλα σχολεία επισκέφθηκαν επί τούτου το 39ο Γυμνάσιο και τα παιδιά τους ξενάγησαν. «Εντυπωσιαστήκαμε από την επιρροή που έχει τελικά η τέχνη. Γιατί το έργο δεν έγινε για κάποια χρηματική αμοιβή, κάποιο έπαθλο, μόνο για τη χαρά της δημιουργίας. Τα παιδιά ήταν τόσο ενθουσιασμένα όσο προχωρούσαμε και έβλεπαν ότι μπορούσαν να τα καταφέρουν. Θέλουν να πετύχουν πράγματα που νομίζουν ότι δεν μπορούν και εσύ αισθάνεσαι ότι τα τραβάς προς τα πάνω», προσθέτει η κ. Νταζύ.
Οι μαθητές σέβονται και χαίρονται τις τοιχογραφίες
Τοιχογραφίες καλύπτουν κάθε τάξη, τους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους του σχολείου: το κυλικείο, το προαύλιο, τη βιβλιοθήκη, τις τουαλέτες και τα μέτωπα στις πυλωτές. Κανείς δεν έχει πειράξει τις ζωγραφιές, ούτε μια γραμμή δεν θα βρει κανείς πάνω τους. «Τα πρωτάκια του Γυμνασίου μόλις έρχονται κοιτούν τους τοίχους απορημένα, γιατί δεν είχαν συνηθίσει τέτοιο περιβάλλον. Και αμέσως έχουν την τάση να σέβονται το έργο», αναφέρει η κ. Νταζύ.
«Λείπει από την Αθήνα -και γενικότερα στην Ελλάδα- η σύνδεση με την τέχνη και την ιστορία και αυτό είναι κρίμα», υποστηρίζει η κ. Νταζύ. Μια ιδέα εδώ, μια έμπνευση εκεί, μπορεί να σημαίνει κάτι καινούργιο, σχολιάζει. «Τίποτα δεν είναι παρθενογένεση, από κάπου ξεκινάει κανείς. Τα παιδιά χρειάζονται ερεθίσματα, από το γκρίζο δεν παίρνεις έμπνευση», σημειώνει. Βοηθάει πολύ στην καθημερινότητα, εκτιμά και ο κ. Κελεπούρης, «να έρχονται τα παιδιά, αλλά και οι εκπαιδευτικοί σε επαφή με κάτι όμορφο και ενδιαφέρον».
Η αλλαγή όψης του 39ου Γυμνασίου το έχει κάνει πιο ελκυστικό, διαπιστώνουν οι δύο εκπαιδευτικοί. Και η εμπειρία αυτή δείχνει πως πολλά πράγματα που μοιάζουν παγιωμένα μπορούν, με δημιουργικό τρόπο, να αλλάξουν ευχάριστα και να επαναπροσδιοριστούν.
Μ. Κιάου
Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του 39ου Γυμνασίου.
