Μια συμφωνία με έντονο ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα ολοκληρώθηκε το πρωί του Σαββάτου 3 Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, με την Ελλάδα και τη Βουλγαρία να προχωρούν σε ανταλλαγή ιστορικών κειμηλίων.
Η τελετή παράδοσης και παραλαβής πραγματοποιήθηκε στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του πρωθυπουργού της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ.
Στο επίκεντρο βρέθηκαν κειμήλια που είχαν αφαιρεθεί το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, από θρησκευτικά ιδρύματα της περιοχής των Σερρών και της Ανατολικής Μακεδονίας. Μετά από περισσότερο από έναν αιώνα, μέρος αυτών επιστρέφει στην Ελλάδα.
Πρόκειται για αντικείμενα που προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης. Για δεκαετίες βρίσκονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας στη Σόφια.
Μητσοτάκης: «Τα μνημεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου»
Κατά την ομιλία του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης έκανε λόγο για μια διαδικασία που ξεπερνά τα όρια μιας απλής πολιτιστικής ανταλλαγής.
«Τα μνημεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως λάφυρα πολέμου», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συμφωνίας Ελλάδας και Βουλγαρίας.
Ο πρωθυπουργός εξέφρασε παράλληλα την πεποίθηση ότι η συνεργασία των δύο χωρών θα συνεχιστεί και στο μέλλον, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιστροφή και άλλων κειμηλίων.
Αναφορά έκανε και στα Γλυπτά του Παρθενώνα, σημειώνοντας πως «ήρθε η ώρα της δικαιοσύνης».
Πριν από την έναρξη της τελετής, ο κ. Μητσοτάκης ξεναγήθηκε στην έκθεση των κειμηλίων που επέστρεψαν από τη Βουλγαρία. Η έκθεση φιλοξενείται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού και θα παραμείνει ανοιχτή για το κοινό έως τις 5 Νοεμβρίου.
Η ανταλλαγή των κειμηλίων
Η σημερινή διαδικασία αποτελεί την ολοκλήρωση του Μνημονίου Κατανόησης που είχαν υπογράψει οι υπουργοί Πολιτισμού των δύο χωρών, Λίνα Μενδώνη και Εφτίμ Μιλόσεφ.
Για την επιστροφή των ελληνικών κειμηλίων είχαν προηγηθεί πολυετείς διαπραγματεύσεις και συστηματικές προσπάθειες από την ελληνική πλευρά.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η Ελλάδα παραδίδει στη Βουλγαρία τα λείψανα που έχουν ταυτοποιηθεί ως εκείνα του Τσάρου Σαμουήλ, ο οποίος κυβέρνησε από το 997 έως το 1014, καθώς και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό που προέρχεται από συνολικά τέσσερις σαρκοφάγους στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου στις Πρέσπες.
Τα ευρήματα είχαν εντοπιστεί το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο και τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού.
Η μεταφορά των λειψάνων στη Βουλγαρία
Το πρωί του Σαββάτου, στρατιωτικό άγημα από τη Βουλγαρία παρέλαβε τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ και το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό.
Το υλικό τοποθετήθηκε στη νεκροφόρα που ανέλαβε να το μεταφέρει έως το αεροδρόμιο, με τη διαδικασία μεταφοράς να έχει αναλάβει το Γραφείο Τελετών «Φάνης Μπαμπούλας και Υιός».
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της μεταφοράς, κατά την είσοδο του αεροσκάφους στον βουλγαρικό εναέριο χώρο προβλέπεται η συνοδεία του από δύο ζεύγη μαχητικών αεροσκαφών, τύπου MiG-29 και F-16.
Ράντεφ: «Αφήσαμε πίσω τις σκιές του παρελθόντος»
Στη σημασία της συμφωνίας για τις σχέσεις Ελλάδας και Βουλγαρίας αναφέρθηκε από την πλευρά του ο Ρούμεν Ράντεφ.
Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός σημείωσε πως η κοινή προσπάθεια των δύο πλευρών επέτρεψε να ξεπεραστούν «οι σκιές του παρελθόντος» και να ενισχυθεί μια σχέση που, όπως είπε, βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό και τη φιλία.
Παράλληλα, εξέφρασε την ικανοποίησή του για το επίπεδο της οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής συνεργασίας των δύο χωρών, ευχαριστώντας την ελληνική κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη για τη συμβολή τους στην ολοκλήρωση της συμφωνίας, την οποία χαρακτήρισε «ιστορική».
Ο κ. Ράντεφ εξέφρασε, τέλος, την ελπίδα ότι η εξέλιξη αυτή θα ενισχύσει περαιτέρω τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας και Βουλγαρίας, την οποία περιέγραψε ως έναν άξονα σταθερότητας, ασφάλειας, ευημερίας και ανάπτυξης.
