Σημαντική ανατροπή στην εικόνα για τον Αμαζόνιο φέρνει νέα μελέτη, καθώς τα γεωγλυφικά που εντοπίστηκαν δείχνουν ότι στην περιοχή υπήρχε ένας πολυπληθής και μυστηριώδης πολιτισμός πολύ πριν φτάσουν οι Ευρωπαίοι στην Αμερική.
Μελέτη που δημοσιεύεται στο Nature αξιοποίησε σύγχρονη αερομεταφερόμενη σάρωση του εδάφους και αποκάλυψε εκατοντάδες γεωγλυφικά, μισοθαμμένα χαντάκια που σχηματίζουν γεωμετρικά σχήματα, όπως κύκλους, τετράγωνα και οκτάγωνα, στον νοτιοδυτικό Αμαζόνιο.
Πρόκειται για κατασκευές με τελετουργικό χαρακτήρα που δημιούργησε ο πολιτισμός των Ακίρι, όπως τον ονόμασαν οι ερευνητές, ο οποίος εκτιμάται ότι εμφανίστηκε πριν από 2.500 χρόνια και εξαφανίστηκε μυστηριωδώς γύρω στον 9ο αιώνα μ.Χ.
Τα πρώτα ίχνη των Ακίρι είχαν εντοπιστεί πριν από περίπου δύο δεκαετίες, ωστόσο μέχρι πρόσφατα δεν είχε γίνει αντιληπτό πόσο μεγάλος ήταν ο πληθυσμός τους.
Η παλιά ιδέα μιας παρθένας Αμαζονίας καταρρέει
Η νέα μελέτη καταγράφει σχεδόν 400 άγνωστα έως τώρα γεωγλυφικά σε έκταση 4.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αν η πυκνότητά τους είναι αντίστοιχη και στις γύρω περιοχές, η ερευνητική ομάδα υπολογίζει ότι περίπου 10.000 ακόμη κατασκευές μπορεί να παραμένουν αθέατες σε όλο τον Αμαζόνιο.
Με βάση την εργασία που απαιτούνταν για την κατασκευή και τη συντήρηση των γεωγλυφικών, η μελέτη εκτιμά ότι έως και 3 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν σε μια έκταση που αντιστοιχεί στο 3% του δάσους.
Τα ευρήματα ενισχύουν τις υποψίες ότι ο άνθρωπος συνέβαλε στη διαμόρφωση του μεγαλύτερου τροπικού δάσους του κόσμου, δήλωσε στον δικτυακό τόπο του Science ο Μάρτιν Πάρσινεν του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι, πρώτος συγγραφέας της μελέτης.
Την ίδια εκτίμηση διατύπωσε και ο Αλσέου Ράνζι, γεωγράφος του Πανεπιστημίου του Άκρι, ο οποίος είχε εντοπίσει τα πρώτα γεωγλυφικά στον Αμαζόνιο κατά τη διάρκεια πτήσης πριν από 20 και πλέον χρόνια.
Η παλιά ιδέα μιας παρθένας Αμαζονίας καταρρέει, είπε ο Ράνζι, χρησιμοποιώντας την πορτογαλική λέξη για το δάσος του Αμαζονίου.
Παράδειγμα γεωγλυφικού που ανακαλύφθηκε με όργανο LIDAR κάτω από τη βλάστηση (© Martti Pärssinen & Fabio de Novaes)
Ο Πάρσινεν, επικεφαλής της νέας μελέτης, μελετά τα γεωγλυφικά του Αμαζονίου εδώ και πάνω από δύο δεκαετίες. Σε εργασία του το 2021, έδωσε στον μυστηριώδη πολιτισμό το όνομα Ακίρι, από την πολιτεία Άκρι της Βραζιλίας.
Η νέα μελέτη αφορά περιοχή που εκτείνεται στις πολιτείες Άκρι και Αμαζόνας στη βόρεια Βραζιλία, κοντά στα σύνορα με τη Βενεζουέλα, την Κολομβία, το Περού και τη Βολιβία. Επειδή στην περιοχή δεν υπάρχουν μεγάλα ποτάμια, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ο τοπικός πληθυσμός θα ήταν τόσο πολυάριθμος.
Η ανάλυση βασίστηκε στην τεχνολογία LIDAR, ένα είδος ραντάρ που λειτουργεί με υπέρυθρες ακτίνες λέιζερ και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε αεροσκάφη για τη χαρτογράφηση του εδάφους. Η τεχνική εντοπίζει οτιδήποτε προεξέχει έστω και ελάχιστα από το έδαφος, ακόμη κι αν καλύπτεται από δέντρα, και έχει φέρει επανάσταση στην αρχαιολογία.
Παρά την αφθονία των κατασκευών, τα ίχνη ανθρώπινης παρουσίας είναι ελάχιστα, κάτι που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για τόπους συνάθροισης με τελετουργικό χαρακτήρα.
Οι πολιτισμοί και οι κοινωνίες από τις οποίες απαρτίζονταν οι Ακίρι μοιράζονταν μια κοινή αντίληψη για τον κόσμο και κατασκεύαζαν τελετουργικά κέντρα με ποικίλες μνημειακές γεωμετρικές διατάξεις, δήλωσε ο Πάρσινεν στο Livescience.com.
Προηγούμενες μελέτες που χρονολόγησαν δείγματα ξυλοκάρβουνου έδειχναν ότι ορισμένα γεωγλυφικά δημιουργήθηκαν πριν από 2.500 χρόνια.
Ο πολιτισμός των Ακίρι όμως δεν κράτησε για πολύ. Δεν γνωρίζουμε γιατί τα γεωγλυφικά εγκαταλείφθηκαν ξαφνικά μεταξύ του 850 και του 950 μ.Χ., είπε ο Πάρσινεν.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν μια σχετικά ταχεία κατάρρευση, η οποία ενδέχεται να συνδέεται με την εξαφάνιση άλλων σημαντικών προκολομβιανών πολιτισμών, όπως οι Μάγια στην Κεντρική Αμερική, οι οποίοι χάθηκαν περίπου πέντε αιώνες πριν από την άφιξη του Κολόμβου στην Αμερική το 1492.
