Τα παραπροϊόντα της ελιάς μπαίνουν στο μικροσκόπιο ερευνητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, οι οποίοι εξετάζουν πώς μπορούν να αξιοποιηθούν για την παραγωγή ζωοτροφών και εδαφοβελτιωτικών. Ο καθηγητής Εντομολογίας Χρήστος Γ. Αθανασίου περιγράφει μια έρευνα που δίνει νέα χρήση σε υλικά τα οποία μέχρι σήμερα συχνά κατέληγαν ως απόβλητα.
Η έρευνα υλοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος PRIMA και του έργου OLIWA (OLIve Waste – https://www.oliwa-project.xyz/). Σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα, η διφασική ελαιοπυρήνα μπορεί να προστεθεί έως και σε ποσοστό 50% στη διατροφή των προνυμφών, όταν συνδυάζεται με άλλα υπολείμματα.
Αντίθετα, τα φύλλα και τα κλαδιά που προκύπτουν από τον καθαρισμό των ελιών πριν την έκθλιψη δεν φαίνεται να ευνοούν την ανάπτυξη του εντόμου, καθώς όσο αυξάνεται η παρουσία τους τόσο μειώνονται το βάρος και ο ρυθμός ανάπτυξης. Τα πρώτα ευρήματα είναι μόνο η αρχή, καθώς μέσα στα τρία χρόνια διάρκειας του OLIWA θα εξεταστούν επίσης η τριφασική ελαιοπυρήνα, ο κατσίγαρος και ο ρόλος των φαινολικών ενώσεων στην ανάπτυξη του εντόμου.
Την έρευνα υπογράφουν ο καθηγητής Εντομολογίας Χρήστος Γ. Αθανασίου και η υποψήφια διδάκτορας Παναγιώτα Σουλιώτη, οι οποίοι συνεχίζουν να αναζητούν νέους τρόπους αξιοποίησης των υπολειμμάτων της ελιάς.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι δύο ερευνητές εκτιμούν ότι παράγονται πάνω από 3,5 εκατομμύρια τόνοι παραπροϊόντων ελιάς τον χρόνο, ενώ στην Ελλάδα ο όγκος αυτός φτάνει περίπου τους 1,3 εκατομμύρια τόνους. Το βασικό παραπροϊόν είναι η ελαιοπυρήνα, που προκύπτει είτε από διφασική επεξεργασία, με υγρασία που μπορεί να φτάσει το 60%-70%, είτε από τριφασική, όπου η υγρασία είναι πολύ χαμηλότερη.
Στην τριφασική μέθοδο παράγεται επίσης ο κατσίγαρος, ένα από τα δυσκολότερα απόβλητα της ελαιοκομίας στη διαχείρισή του. Παράλληλα, κατά τον καθαρισμό των ελιών πριν από την έκθλιψη απομακρύνονται και φύλλα μαζί με μικρά κλαδιά, προσθέτοντας ακόμη έναν τύπο υπολείμματος στο συνολικό φορτίο.
Τα παραπροϊόντα της ελιάς είναι πλούσια σε φυτικές ίνες, λιπαρά και φαινολικές ενώσεις. Η ανεξέλεγκτη απόρριψή τους στο περιβάλλον δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους, καθώς οι φαινόλες και οι τανίνες μπορούν να μολύνουν το έδαφος και τα υδάτινα οικοσυστήματα, ενώ χάνονται και πολύτιμα θρεπτικά συστατικά που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν.
Οι δύο ερευνητές καταλήγουν ότι τα τελευταία χρόνια η βιομηχανία και η επιστημονική κοινότητα, σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο, αναζητούν νέες λύσεις για τη διαχείριση των ολοένα αυξανόμενων οργανικών αποβλήτων. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα έντομα έχουν αναδειχθεί σε έναν απρόσμενο αλλά πολλά υποσχόμενο σύμμαχο, με τη μύγα μαύρος στρατιώτης, Hermetia illucens (Diptera: Stratiomyidae), να ξεχωρίζει για την ικανότητά της να μετατρέπει οργανικά υπολείμματα σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας.
