Η έννοια του σπιτιού βιώνει μια δραματική αλλαγή μετά από φυσικές καταστροφές, όπως αποδεικνύουν οι μαρτυρίες των πληγέντων. «Δεν θα έφευγα ποτέ από εδώ. Είναι η ρίζα μου, το σπίτι μου, η περιοχή μου. Να πάω πού;» αναφέρει ένας κάτοικος, εκφράζοντας τον φόβο του για μια νέα καταστροφή. Σύμφωνα με έρευνα που διεξήχθη στο πλαίσιο του έργου «Βοηθώντας τα σπιτικά να γίνουν ανθεκτικά στην πληττόμενη από τα ακραία κλιματικά φαινόμενα Ελλάδα» (Helping Homes), οι φυσικές καταστροφές δεν περιορίζονται μόνο στην απώλεια κατοικίας, αλλά ανατρέπουν και την αίσθηση του «σπιτιού».
Η έρευνα εστιάζει στις περιοχές της Θεσσαλίας που επλήγησαν από τις πλημμύρες «Ντάνιελ» και στο Αρκαλοχώρι της Κρήτης, αποκαλύπτοντας κοινά μοτίβα στις κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών. Η απώλεια της κατοικίας αναδεικνύεται ως κεντρικός παράγοντας αποσταθεροποίησης της καθημερινότητας, επηρεάζοντας την ψυχολογία των πληγέντων και το αίσθημα ασφάλειας.
Οι συνέπειες της προσωρινής διαβίωσης είναι επίσης ανησυχητικές, καθώς η παρατεταμένη παραμονή σε προσωρινές συνθήκες οδηγεί σε αποδυνάμωση της κοινωνικής ανθεκτικότητας. Ιδιαίτερα οι νέοι τείνουν να μεταναστεύουν προς τα αστικά κέντρα, ενώ οι ηλικιωμένοι βιώνουν την εγκατάλειψη και τον φόβο για το μέλλον. «Το να έχει κάποιος ένα μέρος να μείνει δεν συνεπάγεται ότι έχει και το σπίτι του», τονίζει η πολιτική επιστήμονας Αλεξάνδρα Πολιτάκη, υπογραμμίζοντας ότι η έννοια του σπιτιού είναι συναισθηματική και όχι υλική.
Η έρευνα δείχνει ότι οι φυσικές καταστροφές οδηγούν σε αλλαγές στον τρόπο διαμόρφωσης των κατοικιών. Πολλοί κάτοικοι προσαρμόζουν τα σπίτια τους, ανεβάζοντας τα πατώματα και αλλάζοντας τις συνήθειές τους για να προφυλαχθούν από μελλοντικές καταστροφές. Οι προτεραιότητες των πολιτών έχουν μετατοπιστεί από την αναζήτηση μεγαλύτερων κατοικιών σε μικρότερες αλλά πιο ασφαλείς και ανθεκτικές δομές.
Η ανάγκη για ψυχική φροντίδα μετά από τέτοιες καταστροφές είναι επίσης επιτακτική, καθώς οι πληγέντες συνεχίζουν να βιώνουν φόβο και ανασφάλεια. Η έρευνα υπογραμμίζει την ανάγκη για μακροχρόνια ψυχολογική υποστήριξη και την αναγκαία αποκατάσταση των κοινωνικών δομών που έχουν πληγεί.
