Με την έλευση του νέου έτους, η Ελλάδα προχωρά στην απαγόρευση χρήσης social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ το ευρωπαϊκό πλαίσιο που προτάθηκε από την Κομισιόν αναμένεται να ψηφιστεί σε περίπου 20 μήνες.
Για πλατφόρμες με έδρα εκτός Ελλάδας, η εφαρμογή θα περνά μέσω της διαδικασίας του Digital Services Act.
Το ελληνικό σχέδιο για την ψηφιακή ενηλικίωση, με στόχο την προστασία των ανηλίκων στα social media, ακολουθεί πιο αυστηρή γραμμή από την ευρωπαϊκή πρόταση, καθώς για τις ηλικίες 13 και 14 ετών δεν προβλέπεται καμία εξαίρεση, ούτε με γονική συγκατάθεση.
Όπως εξηγεί ο αρμόδιος υπουργός, η ελληνική νομοθεσία θα είναι συμβατή με το πλαίσιο του EU Kids Act και, όπου χρειαστεί, θα προσαρμοστεί στην πορεία. Η επαλήθευση της ηλικίας θα γίνεται μέσω του Kids Wallet.
Το βάρος της διαπίστωσης της πραγματικής ηλικίας θα πέφτει στις πλατφόρμες, οι οποίες οφείλουν να έχουν ασφαλή σχεδιασμό για τα παιδιά, ενώ οι γονείς έχουν μερίδιο ευθύνης κυρίως στην από κοινού επιβεβαίωση ηλικίας, ώστε τα παιδιά να μην χρησιμοποιούν το δικό τους κινητό ή την ταυτότητά τους.
Για την εφαρμογή απέναντι σε πλατφόρμες με έδρα εκτός Ελλάδας, θα ακολουθείται η διαδικασία του Digital Services Act, ενώ σχεδιάζεται ενημέρωση γονέων, εκπαιδευτικών και συλλόγων γονέων, με στόχο τα παιδιά να ισορροπούν ανάμεσα στον ψηφιακό και τον πραγματικό κόσμο.
Απαγόρευση social media στα παιδιά: Το ελληνικό σχέδιο
Μιλώντας στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, εξηγεί γιατί η Ελλάδα επιλέγει να προχωρήσει τώρα χωρίς να περιμένει την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής νομοθετικής διαδικασίας.
Παράλληλα, διευκρινίζει γιατί θεωρεί ότι η ευθύνη δεν μπορεί να είναι ισομερώς κατανεμημένη ανάμεσα σε πλατφόρμες και γονείς και περιγράφει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εθιστική σχεδίαση των ψηφιακών υπηρεσιών στα παιδιά.
Όπως λέει ο ίδιος, η Ελλάδα αρκετά νωρίς, εδώ και περίπου ενάμιση χρόνο, παρουσίασε τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει ένας μηχανισμός επιβεβαίωσης ηλικίας, γιατί αυτό ήταν ο ελέφαντας στο δωμάτιο. Το Kids Wallet, τόσο στην πρώτη του μορφή όσο και στην πιο πρόσφατη, ήταν η απάντηση. Από εδώ και πέρα, μένει για μεν την Ευρώπη να το οριστικοποιήσει και για δε την Ελλάδα να προχωρήσει στη νομοθέτηση όπως ακριβώς είχε ειπωθεί.
Το Kids Wallet δεν επιστρέφει κανένα στοιχείο, παρά μόνο αν ένας χρήστης ή ένα παιδί είναι πάνω ή κάτω από τα όρια που τελικά θα τεθούν. Αυτή τη στιγμή φαίνεται ότι το όριο είναι τα 15, με μια ενδιάμεση κλίμακα για τις ηλικίες 13 έως 15, προσθέτει.
Όσον αφορά στη διαφοροποίηση του ελληνικού σχεδίου, απαντά ότι η Ευρώπη λέει πως από τα 13 μέχρι τα 15 τα παιδιά μπορούν να έχουν μια πρώτη επαφή με κάποια μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ότι μπορούν να υπάρχουν κάποια social χωρίς όμως προσωπικούς λογαριασμούς των παιδιών, με κλειδώματα για το βράδυ, με μέγιστη χρήση μία ώρα την ημέρα και χωρίς ατελείωτο scrolling.
Η Ευρώπη, διευκρίνισε, δεν λέει ότι στα 13 ένα παιδί θα μπει στο Instagram όπως είναι το Instagram σήμερα. Λέει πως θα μπορούν τα παιδιά να έχουν πρόσβαση, βέβαια με γονική συναίνεση, σε ειδικά διαμορφωμένα περιβάλλοντα social media, χωρίς συνεχές scrolling, όπου δεν θα επιτρέπεται σε έναν ξένο να στέλνει μηνύματα και δεν θα λειτουργεί το βράδυ. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, λέει η Ευρώπη ότι θα μπορούσαν τα παιδιά να αρχίσουν να μπαίνουν.
Στη συνέχεια, ο υπουργός τόνισε ότι η Ευρώπη ναι μεν ανακοίνωσε τι προτίθεται να κάνει, όμως από την πρόθεση μέχρι την ευρωπαϊκή νομοθέτηση θα περάσουν αρκετοί μήνες. Εμείς, θα πρέπει και μπορούμε, αυτό δεν απαγορεύεται από την Ευρώπη, να νομοθετήσουμε και μάλιστα συμβατά με όσα η Ευρώπη είπε. Προφανώς, στην πορεία, πιθανώς, θα τροποποιήσουμε σημειακά τη νομοθεσία.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι από την 1η Ιανουαρίου του 2027 ξεκινάμε και παράλληλα συμμετέχουμε πολύ πιο ενεργά πλέον, γιατί υπάρχει και ένα κείμενο στο τραπέζι για την ευρωπαϊκή νομοθέτηση, έτσι ώστε πραγματικά το EU KIDS Act να πιάσει και τα social media αλλά και το κομμάτι της τεχνητής νοημοσύνης. Γιατί και αυτό το κομμάτι θέλει ρύθμιση. Εκεί είναι πολύ επικίνδυνο ένα παιδί να ρωτάει οτιδήποτε σε ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης και να παίρνει προφανώς οποιεσδήποτε απαντήσεις.
Ο ρόλος των γονέων
Ακολούθως, ο κ. Παπαστεργίου αναφέρθηκε στον ρόλο των γονέων στην προσπάθεια αυτή: Επιτυχία είναι να βγούμε με έναν νόμο, ο οποίος θα περάσει το μήνυμα «Ξέρεις, παιδί μου, το να μπαίνεις στα social σε έναν λογαριασμό που προοριζόταν για έναν ενήλικο ενώ εσύ είσαι 13 ετών απαγορεύεται». Άρα θα πρέπει να βγούμε όντως με ενημέρωση και στήριξη των γονέων.
Ο ίδιος παραδέχτηκε ότι οι γονείς δεν μπορούν, με όσα καθημερινά βιώνουν, να είναι συνεχώς πάνω από το κεφάλι του παιδιού, ωστόσο οφείλουν, όπως πρόσθεσε, να κάνουν κάποια βασικά πολύ πρώτα βήματα.
Αν, δηλαδή, ένας γονέας όταν μια πλατφόρμα ζητήσει επιβεβαίωση ηλικίας βάζει το δικό του κινητό ή τη δική του ταυτότητα τότε προφανώς έχουμε αποτύχει. Αυτό όμως πρέπει να το εξηγήσουμε στους γονείς. Συνεπώς, πρώτον, να υπάρξει αυτή η νομοθέτηση και δεύτερον, να βάλουμε κάποια επιπλέον τεχνικά μέτρα σε σχέση με το τι νομοθετήθηκε στην Αυστραλία.
Τρίτον, είναι σημαντικό να μπορέσουμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να δουν τον πραγματικό κόσμο και όχι τον κόσμο μέσα από τα γυαλιά του ψηφιακού κόσμου και των social media. Επίσης, ο υπουργός αναφέρθηκε και στον σχεδιασμό που υπάρχει για μια οργανωμένη καμπάνια ενημέρωσης των γονέων και των κηδεμόνων.
