Σχολεία από την Περιφερειακή Ενότητα Τρικάλων, αλλά και από άλλες περιοχές της χώρας, μπορούν μετά από συνεννόηση να επισκέπτονται το ΤΕΦΑΑ Τρικάλων και να βλέπουν το αντίγραφο αρχαίας ελληνικής πανοπλίας 3.500 ετών, όπως αναφέρει ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Γιάννης Κουτεντάκης.
Το αντίγραφο ολόσωμης χάλκινης πανοπλίας 3.500 ετών μελετήθηκε στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, φορέθηκε από εκπαιδευμένους Έλληνες πεζοναύτες και δοκιμάστηκε μέσα από ένα απαιτητικό πρωτόκολλο προσομοίωσης μάχης. Η σχετική μελέτη δημοσιεύθηκε σε έγκυρο διεθνές επιστημονικό περιοδικό, ενώ τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πανοπλία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στο πεδίο της μάχης και δεν ήταν απλώς τελετουργική αμφίεση, όπως είχε αρχικά ειπωθεί.
Σε παλιότερες δηλώσεις του, ο αείμνηστος καθηγητής Αρχαιολογίας του πανεπιστημίου Birmingham της Αγγλίας και μέλος της ερευνητικής ομάδας Dr Ken Wardle είχε αναφέρει ότι «το καλύτερα διατηρημένο και σχεδόν πλήρες δείγμα ολόσωμης πανοπλίας της Μυκηναϊκής εποχής, που αποτελείται από πλάκες σφυρήλατου χαλκού και χρονολογείται από τον 15ο αιώνα π.Χ., βρέθηκε στο χωριό Δενδρά της Αργολίδας από Σουηδούς και Έλληνες αρχαιολόγους τον Μάιο του 1960. Από την ημέρα της ανακάλυψής της το ερώτημα που απασχόλησε τους ειδικούς ήταν αν χρησιμοποιείτο μόνο για τελετουργικούς σκοπούς ή αν προοριζόταν και ως ένα αποτελεσματικό πολεμικό όργανο; Η μέχρι τώρα έλλειψη μίας τεκμηριωμένης απάντησης περιόρισε την πλήρη κατανόηση των συνθηκών που επικρατούσαν στις πολεμικές συγκρούσεις της εποχής, οι οποίες και καθόρισαν τους κοινωνικούς μετασχηματισμούς του προϊστορικού κόσμου».
«Προκειμένου να απαντηθεί το ως άνω ερώτημα χρειάστηκε η καινοτόμος συνεργασία δύο φαινομενικά άσχετων μεταξύ τους επιστημών, της αρχαιολογίας και της αθλητικής φυσιολογίας, ώστε να αξιολογηθούν επακριβώς τα φορτία που προκαλεί η πανοπλία στα σώματα και τις βιολογικές λειτουργίες των εθελοντών», είχε τονίσει επίσης ο ομότιμος καθηγητής και εμπνευστής της συγκεκριμένης μελέτης Δρ Γιάννης Κουτεντάκης. Όπως είχε επισημάνει, τα αποτελέσματα ανατρέπουν την μέχρι τώρα αντίληψη που ήθελε την πανοπλία να είναι απλώς μία τελετουργική αμφίεση, κυρίως λόγω της υποτιθέμενης δυσκίνητης κατασκευής, φωτίζοντας μία σημαντική πτυχή της Εποχής του Χαλκού στην Ελλάδα και την Ανατολική Μεσόγειο γενικότερα. Παράλληλα, τα ευρήματα δείχνουν τις δυνατότητες που έχουν οι συνεργασίες διαφορετικών επιστημών, ενώ ο ίδιος ευχήθηκε η νέα ειδικότητα της «αρχαιοφυσιολογίας» να αποτελέσει το όχημα για νέες μελέτες στο μέλλον.
Της όλης προσπάθειας ηγήθηκε ο καθηγητής Δρ Αντρέας Φλουρής, ο οποίος είχε επίσης διευκρινίσει: «Η πανοπλία-αντίγραφο που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη μας είχε τις ίδιες διαστάσεις και παρόμοιο βάρος με την πρωτότυπη. Οι εθελοντές μας ακολούθησαν αυστηρά ένα “Ομηρικό διαιτολόγιο” 4.500 περίπου θερμίδων, το οποίο βασίστηκε σε σχετικές περιγραφές της Ιλιάδας. Κατά τη διάρκεια ενός πρωτοκόλλου μάχης 11 ωρών, που και αυτό σχεδιάστηκε ακολουθώντας σχετικές περιγραφές της Ιλιάδας, μετρήσαμε την ενεργειακή δαπάνη καθώς και τις επιβαρύνσεις που δέχονταν τα σώματα των εθελοντών σε θερμοκρασίες 30-36 βαθμών Κελσίου, που ήταν τυπικές για την καλοκαιρινή περίοδο στον Ελλαδικό χώρο κατά το τέλος της Εποχής του Χαλκού. Μετρήσαμε δηλαδή καρδιακούς σφυγμούς, ενεργειακή κατανάλωση, θερμοκρασία πυρήνα σώματος, απώλεια υγρών, μυϊκή λειτουργία, καθώς και αιματολογικούς δείκτες.»
Ο Σταύρος Πετμεζάς και ο Παναγιώτης Ασίμογλου, μέλη της επιστημονικής ομάδας, επισήμαναν ότι «σε καμία περίπτωση δεν διαπιστώθηκε δυσλειτουργία της πανοπλίας αναφορικά με τις κινήσεις των εθελοντών, ή υπερβολικές επιβαρύνσεις στο σώμα τους. Έτσι, 60 και πλέον χρόνια μετά την ανακάλυψή της στο χωριό Δενδρά της Αργολίδας, θα μπορούσαμε να πούμε με βεβαιότητα ότι η συγκεκριμένη πανοπλία όχι μόνο επέτρεπε όλες τις απαραίτητες κινήσεις του Μυκηναίου μαχητή, αλλά και τον προστάτευε από τα εχθρικά χτυπήματα.»
«Η τεχνολογία που ανέπτυξαν οι Μυκηναίοι στην κατασκευή μιας αποτελεσματικής στη μάχη πανοπλίας εξηγεί, έστω εν μέρει, την έντονη παρουσία τους στην ανατολική Μεσόγειο. Μόνο μια ισχυρή στρατιωτική δύναμη όπως αυτή των Μυκηναίων θα μπορούσε, για παράδειγμα, να εναντιωθεί στους Χετταίους (οι οποίοι κατά το δεύτερο μισό της 2ης χιλιετίας π.Χ. κυριαρχούσαν από την Μ. Ασία μέχρι τη Μεσοποταμία) και να κερδίσει τον σεβασμό τους, όπως φαίνεται από τα αρχεία των τελευταίων. Τέλος να σημειωθεί ότι τα αποτελέσματα της μελέτης μας αποδυναμώνουν τη θεωρία που θέλει τις αναφορές σε χάλκινες πανοπλίες που υπάρχουν στην Ιλιάδα να είναι μεταγενέστερες προσθήκες, και ενισχύει την άποψη ότι η σχετική τεχνολογία υπήρχε ήδη πολύ πριν από τον Τρωικό πόλεμο», επεσήμανε στις παλαιότερες δηλώσεις του ο καθηγητής Αρχαιολογίας Dr Ken Wardle.
Αποστόλης Ζώης
*Η φωτογραφία είναι
