Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκονται 50 μεγάλα έργα για το νερό στην Ελλάδα, με συνολικό προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο ολοκληρωμένος σχεδιασμός για ύδρευση, άρδευση και αντιπλημμυρική προστασία, όπως ανέφερε ο Χαράλαμπος Μυγδάλης στο 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026, που διεξάγεται σήμερα 29 και αύριο 30 Σεπτεμβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών – Διεθνές Συνεδριακό Κέντρο.
Η κλιματική κρίση, είπε, δείχνει ότι χρειάζεται μετάβαση από την αποσπασματική αποκατάσταση στην προληπτική θωράκιση και ενίσχυση των υποδομών, με ιδιαίτερη βαρύτητα στις νησιωτικές και τουριστικές περιοχές που δέχονται ισχυρές πιέσεις. Η προτεραιοποίηση των έργων, πρόσθεσε ο ειδικός γραμματέας Υδραυλικών Έργων και Κτιρίων του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, γίνεται με βάση τις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής, τον κίνδυνο λειψυδρίας ή ερημοποίησης, την επικινδυνότητα πλημμυρικών φαινομένων, τις ανάγκες των κατοίκων και τις εποχικές πιέσεις.
Ο κ. Μυγδάλης σημείωσε ακόμη ότι οι συνέπειες της κλιματικής κρίσης εντείνονται από τη μεγάλη αστικοποίηση, την αυθαίρετη δόμηση, τις επιχωματώσεις ρεμάτων και την αποψίλωση λόγω πυρκαγιών. Τα έργα υδρονομίας, τα αντιπλημμυρικά και τα εγγειοβελτιωτικά, ανέφερε, πρέπει να εκτελούνται συνδυαστικά.
Όπως είπε, σήμερα εκτελούνται από την ειδική γραμματεία περισσότερα από 50 μεγάλα υδραυλικά έργα, με προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ. Ανέφερε ως παραδείγματα την κατασκευή του φράγματος Μύρτου στην Κρήτη και του Ασωπού στην Κορινθία, τα δίκτυα του φράγματος Ανάβαλου, καθώς και τις διευθετήσεις των ρεμάτων Εσχατιάς, Αχαρνών και Ραφήνας στην Αττική, με τις δύο τελευταίες να καλύπτουν μεγάλο τμήμα της λεκάνης απορροής της Πεντέλης.
Προς υπογραφή είναι τέσσερα μεγάλα έργα και έχουν δημοπρατηθεί ακόμη δύο, το φράγμα Νεστορίου στην Καστοριά και το φράγμα Αλμωπαίου στην Πέλλα. Ο ίδιος κατέληξε ότι στο υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών η επιτυχής ολοκλήρωση των έργων περνά από πέντε στάδια: σωστό σχεδιασμό, ώριμες μελέτες, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, συνεργασία και συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, καθώς και ποιοτική κατασκευή με πρόβλεψη για τη συντήρηση και τη διαχείρισή τους.
Σε φάση αξιολόγησης 130 έργα συνολικού προϋπολογισμού 2,8 δισ. ευρώ για το νερό, ανέφερε η Αργυρώ Ζέρβα, γενική γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Τόνισε ότι το νερό είναι προτεραιότητα και ότι το υπουργείο θα διεκδικήσει τους μέγιστους δυνατούς πόρους από την επόμενη προγραμματική περίοδο.
Η κα Ζέρβα χαρακτήρισε θετικό το γεγονός ότι σταματά ο διαχωρισμός των έργων άρδευσης και ύδρευσης, καθώς πλέον θα χρηματοδοτούνται από ένα ενιαίο ταμείο, το ΕΠΕΣ. Είπε επίσης ότι το νερό είναι ενιαίος πόρος και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά.
Σύμφωνα με τη γενική γραμματέα, το Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν το κατάλληλο χρηματοδοτικό εργαλείο για μεγάλα έργα υποδομής, επειδή, λόγω του περιορισμένου χρονικού περιθωρίου, μπορούσαν να ενταχθούν μόνο πολύ ώριμα έργα. Ωστόσο, λειτούργησε ως επιταχυντής, με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να εντάσσει πέντε μεγάλα αρδευτικά έργα, τα οποία ξεκίνησαν και μεταφέρθηκαν πλέον στο ειδικό πρόγραμμα ΣΔΙΤ του Ταμείου.
Αναφερόμενη στα υπόλοιπα χρηματοδοτικά εργαλεία, στάθηκε στον ρόλο του Ταμείου Συνοχής και της ΚΑΠ, αλλά και στη δυνατότητα μεταφοράς έργων από τη μία προγραμματική περίοδο στην άλλη. Ήδη 190 έργα, ύψους 650 εκατ. ευρώ, που δεν πρόλαβαν να ολοκληρωθούν, μεταφέρθηκαν στη νέα περίοδο μετά από διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Παράλληλα, βρίσκονται στην τελική φάση αξιολόγησης 130 έργα συνολικού προϋπολογισμού 2,8 δισ. ευρώ. Η κα Ζέρβα υπογράμμισε επίσης ότι ο στόχος δεν είναι μόνο η εξασφάλιση νερού για άρδευση, αλλά και της καλλιεργήσιμης γης, καθώς η ακατάλληλη άρδευση μπορεί να εντείνει την ερημοποίηση.
Σημείωσε ακόμη ότι κάθε περιοχή έχει τις δικές της ανάγκες, ότι κάθε έργο που ολοκληρώνεται βελτιώνει την εικόνα και ότι η ολοκλήρωση όλων των έργων πιθανότατα θα οδηγήσει και σε φθηνότερο νερό για τους αγρότες.
Ανθεκτικό και οικονομικά βιώσιμο σύστημα ύδρευσης με επενδύσεις 360 εκατ. ευρώ παρουσίασε ως στόχο η ΕΥΑΘ ο Ανθιμος Αμανατίδης, διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας. Χαρακτήρισε την κλιματική κρίση τη μεγαλύτερη συστημική απειλή για τις εταιρείες ύδρευσης και αποχέτευσης, σημειώνοντας ότι η κατάσταση στην Ελλάδα επιδεινώνεται ακόμη περισσότερο λόγω της μη βιώσιμης διαχείρισης και της υπεράντλησης του υδάτινου πόρου, κυρίως για τη γεωργία.
Όπως είπε, η ΕΥΑΘ κινείται σε δύο άξονες: τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την αύξηση του διαθέσιμου πόρου. Για τον σκοπό αυτό, φροντίζει να μην έχει μόνο μία πηγή υδροδότησης, αλλά και εναλλακτικές λύσεις, όπως αφαλάτωση, γεωτρήσεις, φράγματα και ταμιευτήρες.
Με τη χρήση νέων τεχνολογιών, όπως τα έξυπνα υδρόμετρα και λύσεις τεχνητής νοημοσύνης, η ΕΥΑΘ έχει μειώσει το μη τιμολογούμενο νερό από 35% σε 26% μέσα σε πέντε χρόνια. Με επενδυτικό πρόγραμμα έως το 2029, ύψους περίπου 360 εκατ. ευρώ, στοχεύει στην αύξηση της παραγωγής νερού μέσω του διπλασιασμού της δυναμικότητας του διυλιστηρίου νερού και στην επέκταση σε νέες περιοχές.
Ο κ. Αμανατίδης έκανε ειδική αναφορά στις περιβαλλοντικές δράσεις και στην εφαρμογή των αρχών της κυκλικής οικονομίας. Είπε ότι έχει ήδη μειωθεί το κόστος κατανάλωσης ανά κυβικό μέτρο νερού κατά 15% και στάθηκε στο ανθρακικό αποτύπωμα που είναι στο 70%, ξεπερνώντας τον αρχικό στόχο μέσω του πρώτου συμβολαίου PPA που υπέγραψε δημόσιος φορέας.
Σε ό,τι αφορά τη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, έκανε λόγο για ένα καίριο βήμα προς τη δημιουργία νέας στρατηγικής διαχείρισης νερού τόσο για τη Θεσσαλονίκη όσο και για τη Χαλκιδική. Με τη μεταρρύθμιση που εφαρμόζεται, η εταιρεία ενσωματώνει 25 φορείς ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, κάτι που, όπως τόνισε, απαιτεί συγκεκριμένο επενδυτικό σχεδιασμό, σαφείς προτεραιότητες και αξιοποίηση όλων των χρηματοδοτικών εργαλείων.
Στόχος, όπως είπε, είναι ένα ανθεκτικό και οικονομικά βιώσιμο σύστημα για τις επόμενες δεκαετίες.
