Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ήδη μέρος της καθημερινότητας, και το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν χρησιμοποιείται στα πανεπιστήμια, αλλά πώς αυτά θα τη διαχειριστούν με επίγνωση των δυνατοτήτων, των ορίων και των κινδύνων της. Οι Τρεις βασικές υποχρεώσεις που θέτει ο Στ. Ξανθόπουλος – Παν/μιο Αιγαίου δίνουν το πλαίσιο για κριτική σκέψη, διαφάνεια και ευθύνη.
Μέσα σε αυτή τη νέα συνθήκη, ο ρόλος του πανεπιστημίου γίνεται πιο απαιτητικός. Όταν είναι τόσο εύκολο να παραχθεί μια πειστική απάντηση, μεγαλύτερη αξία αποκτούν η βαθιά γνώση, η κρίση και κυρίως η ικανότητα να ελέγχεται αν μια απάντηση είναι επαρκώς τεκμηριωμένη και αξιόπιστη.
Την ίδια ώρα, οι δυνατότητες είναι πολλές: εξατομικευμένη μάθηση, άμεση ανατροφοδότηση, νέοι τρόποι δημιουργίας εκπαιδευτικού υλικού, καλύτερη υποστήριξη φοιτητών, ταχύτερη βιβλιογραφική αναζήτηση και επεξεργασία, ανάλυση δεδομένων, συγγραφή και έλεγχος κώδικα, αλλά και διερεύνηση νέων υποθέσεων κ.λπ.
Παράλληλα, πρέπει να είναι σαφές ότι άλλο πράγμα είναι η αξιοποίηση της ΤΝ για να ενισχυθεί η ανθρώπινη εργασία και άλλο η εκχώρηση της κρίσης σε αυτήν. Η επιστημονική ευθύνη για την επιλογή των δεδομένων, την ορθότητα της μεθοδολογίας, την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων και την τεκμηρίωση των συμπερασμάτων παραμένει στον ερευνητή, στο διδάσκοντα και στο φοιτητή.
Από αυτή τη νέα πραγματικότητα προκύπτουν, κατά τη γνώμη μου, τρεις βασικές υποχρεώσεις για τα Πανεπιστήμια:
1. Να ανανεώσουν τα προγράμματα σπουδών τους. Στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου έχουν επεξεργαστεί και προετοιμάζουν ένα νέο και καινοτόμο πρόγραμμα σπουδών με τίτλο Ανάλυση Δεδομένων και Υπολογιστική Νοημοσύνη, που έρχεται να καλύψει τη διαπιστωμένη και επιτακτική ανάγκη για αποφοίτους που να μην είναι απλοί χρήστες ΤΝ, αλλά να κατανοούν τις μαθηματικές, στατιστικές και υπολογιστικές βάσεις πίσω από τους αλγορίθμους, μαζί με τις δυνατότητες και τα όριά τους.
2. Να συμβάλουν στη δια βίου εκπαίδευση της κοινωνίας. Μέσω του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου έχουν ήδη αναπτυχθεί και υλοποιούνται προγράμματα επιμόρφωσης στην ΤΝ, μεταξύ άλλων στην εκπαίδευση, στη δημιουργικότητα και στη διοίκηση.
3. Να διαμορφώσουν σαφείς κανόνες για την υπεύθυνη χρήση της ΤΝ στην εκπαιδευτική και ερευνητική διαδικασία. Η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αιγαίου έχει ήδη εγκρίνει πλαίσιο για την υπεύθυνη χρήση της παραγωγικής ΤΝ στη διδασκαλία, τη μάθηση και την αξιολόγηση, με βασικές αρχές την ακαδημαϊκή ακεραιότητα, τη διαφάνεια, την προστασία των δεδομένων και την ισότιμη πρόσβαση. Το πλαίσιο προβλέπει πέντε επίπεδα χρήσης, από περιπτώσεις πλήρους απαγόρευσης έως περιπτώσεις όπου η ίδια η χρήση της ΤΝ αποτελεί μέρος του μαθησιακού στόχου και αξιολογείται. Προβλέπει επίσης σαφή πολιτική ανά μάθημα και εργασία, δήλωση της χρήσης όπου χρειάζεται, προστασία δεδομένων και μεγαλύτερη έμφαση στα ίχνη της διαδικασίας της εργασίας.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΟΥ
