Οκτώβριος 1940, 25η. Στην είσοδο του Βασιλικού Θεάτρου, επί της Αγίου Κωνσταντίνου, πολυτελή αυτοκίνητα αποβιβάζουν επίσημους επιβάτες. Πολιτικοί παράγοντες, διπλωμάτες, ανώτατοι αξιωματικοί των τριών όπλων και εκπρόσωποι του επιχειρηματικού κόσμου βρίσκονται εκεί για την πρεμιέρα της όπερας του Τζιάκομο Πουτσίνι «Μαντάμα Μπατερφλάι», με την οποία εγκαινιάζεται η παραγωγική δραστηριότητα της νεότευκτης Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Η ίδρυση του Οργανισμού είχε υπογραφεί στις 5 Μαρτίου 1939.
Η σάλα ξεχειλίζει από μετάξι και βελούδο, ενώ η βραδιά ξεχωρίζει από την πρώτη στιγμή. Στην πρώτη σειρά της πλατείας κάθεται το πρωθυπουργικό ζεύγος, με τον Ιταλό πρέσβη στην Αθήνα, Εμμανουέλε Γκράτσι, πλάι στη Λέλα Μεταξά. Δίπλα στον δικτάτορα, ο γιος του συνθέτη, Αντόνιο Πουτσίνι, μαζί με τη σύζυγό του, Ρίτα, παρατηρούν με περιέργεια το εσωτερικό του θεάτρου. Νωρίτερα, είχαν σταθεί αρκετή ώρα έξω από το κτήριο, θαυμάζοντας την αρχιτεκτονική του Τσίλλερ.
Η ιδέα ήταν του Ιταλού πρέσβη. Η παρουσία του Αντόνιο στην πρεμιέρα της «Μπατερφλάι» θα έδινε μεγαλοπρέπεια και κύρος στη βραδιά, γι’ αυτό και μετατράπηκε σε επίσημο προσκεκλημένο της ελληνικής κυβέρνησης. Δεν φέρει τη χάρη του πατέρα του, παρά μόνο το όνομα, το οποίο άλλωστε του στοίχισε μια δύσκολη εφηβική ζωή. Ήταν το εξώγαμο του Τζιάκομο με την τότε παντρεμένη Ελβίρα Τζεμινιάνι και η κοινωνία της εποχής ποτέ δεν τον είδε με καλό μάτι. Πρόκειται για έναν αδιάφορο και μάλλον μονόχνοτο γιο, που δεν ενδιαφέρεται και, κυρίως, δεν έχει το ταλέντο να συνεχίσει τη δραστηριότητα του γονιού. Θεωρητικά, με την παρουσία του τιμάται η Λυρική Σκηνή και αυτό λογίζεται ως «δώρο» των Ιταλών στην Ελλάδα. Ο ίδιος, όμως, έχει αποδεχθεί με χαρά την πρόσκληση για φιλοξενία, κυρίως επειδή δεν έχει ξαναβρεθεί στην Αθήνα και αυτή είναι μια μοναδική ευκαιρία να επισκεφθεί τον Παρθενώνα.
Πίσω από την πρόσκληση του Αντόνιο κρύβεται ένα διπλωματικό παρασκήνιο. Παρά την ιδεολογική του συγγένεια με τα φασιστικά ευρωπαϊκά καθεστώτα, ο Μεταξάς δείχνει να τηρεί στάση ουδετερότητας απέναντι στα τεκταινόμενα του πολέμου, που βρίσκεται σε εξέλιξη από τον Σεπτέμβριο του 1939. Στην πραγματικότητα, προσπαθεί να κόψει την όρεξη του Μουσολίνι στερώντας του κάθε αφορμή για επίθεση, ακόμα κι αν έχει προηγηθεί ο τορπιλισμός της Έλλης στο λιμάνι της Τήνου από ιταλικό υποβρύχιο. Αποφεύγει τις εμπρηστικές δηλώσεις και κρατά χαμηλούς τόνους. Στο πλαίσιο αυτής της καλά εννοούμενης διάθεσης απέναντι στους γείτονες, και ενώ γνωρίζει ότι στα σύνορα της Ελλάδας συγκεντρώνονται ιταλικά στρατεύματα, αποδέχεται την «τιμητική προσφορά» του Ιταλού πρέσβη να παρευρεθεί στην πρεμιέρα ο γιος του συνθέτη. Ο Γκράτσι γνωρίζει ασφαλώς την προετοιμασία πολέμου των Ιταλών, όμως η ουδέτερη στάση του Μεταξά δεν ευνοεί το επόμενο βήμα. Και οι δύο πλευρές παίζουν έναν ρόλο. Ο πρέσβης χρησιμοποιεί τον Αντόνιο ως προπέτασμα καπνού στην ειλημμένη απόφαση του Μουσολίνι να σύρει την Ελλάδα στον πόλεμο, γνωρίζοντας ότι δεν θα επιτρέψει τη διέλευση των στρατευμάτων του από το ελληνικό έδαφος και ότι αυτό ακριβώς επιθυμεί και ο ίδιος. Ο Μεταξάς, από την άλλη, για να μη διευκολύνει τα σχέδια του Μουσολίνι, καμώνεται τον ευγενή γείτονα που υποχρεώνεται από τις καλές προθέσεις ενός άσπονδου φίλου. Ένα παιχνίδι γάτας και ποντικού είναι σε εξέλιξη.
Η πρεμιέρα αφήνει τις καλύτερες εντυπώσεις στους θεατές της. Την επομένη, 26 Οκτωβρίου, το μέγαρο της ιταλικής πρεσβείας, στη συμβολή των οδών Βασ. Σοφίας και Σέκερη, είναι φωταγωγημένο και έτοιμο να υποδεχθεί τους επίσημους καλεσμένους του για τη δεξίωση προς τιμήν του Αντόνιο Πουτσίνι. Σε μια εντυπωσιακή υποκριτική ερμηνεία, ο Γκράτσι, που γνωρίζει ότι σε λιγότερο από δύο 24ωρα η χώρα του θα βρίσκεται σε πόλεμο με την Ελλάδα, υποδέχεται περιχαρής τους προσκεκλημένους. Όλα πρέπει να δείχνουν πως Ιταλία και Ελλάδα είναι αγαπημένες φίλες. Ακόμα και η τεράστια τούρτα με το σύνθημα «Ζήτω η Ελλάς» (Viva la Grecia) από ζαχαρόπαστα είναι μέρος ενός καλοστημένου σκηνικού. Ο Γκράτσι εκφωνεί συγκινητικό λόγο για την ελληνο-ιταλική φιλία και ο Μεταξάς τον παρακολουθεί σκεπτικός.
Ούτε 30 ώρες μετά, οι δύο άνδρες θα συναντηθούν ξανά σε μια στιγμή κάθε άλλο παρά εορταστική. Στις 3 το ξημέρωμα της 28ης Οκτωβρίου, ο Γκράτσι θα χτυπά το κουδούνι της οικίας Μεταξά στην Κηφισιά με το τελεσίγραφο του πολέμου στο χέρι, ενώ ο Μεταξάς θα τον υποδέχεται με σφιχτά δεμένη στη μέση τη ζώνη της ρόμπας του. «Σας περίμενα νωρίτερα…» θα ψελλίζει.
