Πολιτικές αντιδράσεις και σοβαρά νομικά ερωτήματα προκαλεί στις ΗΠΑ το σχέδιο ζωντανής διαδικτυακής μετάδοσης της εκτέλεσης του Νιντάλ Χασάν, του πρώην ταγματάρχη που καταδικάστηκε για τη δολοφονία 13 ανθρώπων στο Φορτ Χουντ το 2009.
Αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας επιβεβαίωσε στο BBC ότι η εκτέλεση από στρατιωτικό απόσπασμα σχεδιάζεται να μεταδοθεί μέσω διαδικτύου. Ωστόσο, νομικοί επισημαίνουν ότι οι διαδικασίες προσφυγής δεν έχουν ολοκληρωθεί, γεγονός που θέτει υπό αμφισβήτηση την πραγματοποίησή της στην ημερομηνία που έχει ανακοινωθεί.
Η ανακοίνωση Χέγκσεθ και η αντίδραση Μέρφι
Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ υπερασπίστηκε την επιλογή της δημόσιας προβολής, δηλώνοντας: «Ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι υπάρχουν σοβαρές συνέπειες για τέτοιου είδους πράξεις».
Αντίθετα, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι χαρακτήρισε στο CNN τη ζωντανή μετάδοση «αποκρουστική», συγκρίνοντάς τη με πρακτικές του Ισλαμικού Κράτους.
Ο δικηγόρος Τζον Μιλς, ο οποίος εκπροσωπεί θανατοποινίτες, περιέγραψε την πρωτοβουλία ως «πρωτοφανής για τη σύγχρονη εποχή», επισημαίνοντας ότι κινείται σε «αβέβαιο νομικό έδαφος».
Το Πεντάγωνο είχε ανακοινώσει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι θα προχωρήσει στην εκτέλεση του Χασάν. Εφόσον πραγματοποιηθεί, θα είναι η πρώτη στρατιωτική εκτέλεση στις ΗΠΑ από το 1961.
Η επίθεση στο Φορτ Χουντ και η θέση ενός επιζώντα
Ο Χασάν, ψυχίατρος του αμερικανικού στρατού από τη Βιρτζίνια, παραδέχθηκε ότι άνοιξε πυρ σε πολυσύχναστο ιατρικό κτίριο στο Φορτ Χουντ, σκοτώνοντας 13 ανθρώπους.
Ο Αλόνζο Λάνσφορντ, πρώην λοχίας που δέχθηκε επτά σφαίρες κατά την επίθεση, δήλωσε στην εκπομπή «Today» του BBC ότι υποστηρίζει την εκτέλεση από απόσπασμα, θεωρώντας ότι αυτή «αρμόζει» στις πράξεις του Χασάν.
Διατύπωσε, ωστόσο, επιφυλάξεις για την ελεύθερη πρόσβαση όλων στη μετάδοση, εκφράζοντας ανησυχία για το μήνυμα προς τους νέους. Ο ίδιος θεωρεί ότι δυνατότητα παρακολούθησης πρέπει να έχουν οι επιζώντες και οι οικογένειες όσων επλήγησαν.
«Όσον αφορά τις οικογένειες των θυμάτων και των επιζώντων, καθώς και τους ίδιους τους επιζώντες, ναι, πιστεύω ότι θα πρέπει να μπορούμε να το δούμε χωρίς λογοκρισία», ανέφερε.
Ο Λάνσφορντ σκοπεύει να παραστεί στην εκτέλεση και επιθυμεί ο Χασάν να τον κοιτάξει πριν από την πραγματοποίησή της. «Θέλω να ξέρει ότι απέτυχε. Εγώ είμαι ακόμα εδώ».
Ο προγραμματισμός για τις 3 Δεκεμβρίου
Η εκτέλεση έχει προγραμματιστεί για τις 3 Δεκεμβρίου στο Φορτ Χουντ του Τέξας, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργού Στρατού των ΗΠΑ.
Σε συνέντευξή του στο συντηρητικό δίκτυο Real America’s Voice, ο Χέγκσεθ είπε ότι ο Χασάν «θα βρεθεί σε εκτελεστικό απόσπασμα στρατιωτών. Όπως άλλωστε πρέπει να γίνει».
Ερωτηθείς εάν ο καταδικασθείς είχε εκφράσει τελευταία επιθυμία ή είχε απευθυνθεί στον Ντόναλντ Τραμπ, απάντησε: «Δεν με απασχολεί. Θα τον δούμε στις 3 Δεκεμβρίου».
Εκπρόσωπος του Πενταγώνου δήλωσε τη Δευτέρα ότι ο Αμερικανός πρόεδρος ενέκρινε τη σχετική εισήγηση του υπουργού Άμυνας. Το BBC ζήτησε από τον Λευκό Οίκο διευκρίνιση για το εάν ο Τραμπ υποστηρίζει και τη ζωντανή δημόσια μετάδοση.
Οι δικαστικές εκκρεμότητες
Κατά τη δίκη του το 2013, ο Χασάν είχε υποστηρίξει ότι θεωρούσε πως προστάτευε τους μουσουλμάνους και τους Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν, ενώ ζήτησε συγγνώμη για «τυχόν λάθη».
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η στρατιωτική διαδικασία προβλέπει προεδρική έγκριση, δικαστικό έλεγχο σε δεύτερο βαθμό και εξέταση της νομιμότητας της εκτέλεσης.
Ο Τζον Μιλς επισημαίνει ότι η διαδικασία προσφυγής στην υπόθεση Χασάν παραμένει ανοιχτή. Εκτιμά ότι πιθανή προσφυγή σε ομοσπονδιακό δικαστήριο για επανεξέταση της καταδίκης και της ποινής θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναστολή.
«Η επιδίωξη για ζωντανή μετάδοση μιας εκτέλεσης από εκτελεστικό απόσπασμα δεν είναι τίποτα περισσότερο από μια προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να στρέψει την προσοχή πάνω της· είναι απίθανο να συμβεί, πόσο μάλλον να αποδώσει έστω και την παραμικρή αίσθηση δικαιοσύνης», δήλωσε.
«Παραπέμπει στον Μεσαίωνα»
Ο Γιουτζίν Ρ. Φιντέλ, επισκέπτης καθηγητής στη Νομική Σχολή του Γέιλ, χαρακτήρισε την πρωτοβουλία «πραγματικά ατυχή απόφαση».
«Η ζωντανή διαδικτυακή μετάδοση μιας εκτέλεσης παραπέμπει σε άλλες εποχές, στον Μεσαίωνα. Κατά κάποιον τρόπο, ως κοινωνία έχουμε ξεπεράσει τέτοιες πρακτικές – ή τουλάχιστον έτσι νόμιζα μέχρι σήμερα», ανέφερε στο BBC.
Ο ίδιος εκτίμησε ότι, εάν ο Χασάν προσφύγει δικαστικά, η διαδικασία «θα διαρκούσε χρόνια» και «πολύ περισσότερο από τη θητεία του προέδρου Τραμπ στον Λευκό Οίκο».
Η συζήτηση για τη δημόσια παρακολούθηση
Σε ορισμένες αμερικανικές πολιτείες προβλέπεται η παρουσία δημοσιογράφων στις εκτελέσεις, ενώ οι καταδικασθέντες μπορούν να προσκαλέσουν πρόσωπα της επιλογής τους. Αλλού δίνεται και σε πολίτες η δυνατότητα να δηλώσουν συμμετοχή ως μάρτυρες.
Ωστόσο, σύμφωνα με την Ντέμπορα Ντένο, καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο Fordham, «δεν έχει υπάρξει ποτέ εκτέλεση που να μεταδόθηκε ζωντανά στο διαδίκτυο».
Η ίδια υποστηρίζει ότι μια τέτοια μετάδοση θα «επέβαλλε ένα επίπεδο διαφάνειας που πιθανότατα δεν έχουμε ξαναδεί ποτέ σε αυτή τη χώρα».
«Περισσότεροι από τους μισούς πολίτες της χώρας τάσσονται υπέρ της θανατικής ποινής – αν και το ποσοστό αυτό παρουσιάζει κάποια μείωση. Θα μπορούσε λοιπόν να προβληθεί το εξής επιχείρημα: “Αφού επιθυμείτε τη θανατική ποινή, θα σας δείξουμε πώς ακριβώς διενεργείται στη χώρα μας”. Έτσι, ο κόσμος θα ερχόταν αντιμέτωπος με την πραγματικότητα της διαδικασίας, μια πτυχή που πολλοί αγνοούν».
Η Ντένο θέτει επίσης ερωτήματα για ενδεχόμενους ηλικιακούς περιορισμούς και για τη συμβατότητα της μετάδοσης με τους όρους χρήσης της πλατφόρμας που θα την αναλάμβανε.
Το ιστορικό των εκτελέσεων
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνούς Αμνηστίας που παρατίθενται στο δημοσίευμα, το 2025 καταγράφηκαν περισσότερες από 2.700 εκτελέσεις σε 17 χώρες. Δημόσιες εκτελέσεις καταγράφηκαν στο Ιράν και στο Αφγανιστάν, με έντεκα και έξι αντίστοιχα.
Οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό εκτελέσεων ήταν, κατά την ίδια πηγή, η Κίνα, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, η Υεμένη και οι ΗΠΑ.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι ομοσπονδιακές εκτελέσεις επανήλθαν μετά από διακοπή 17 ετών, κατά το τελευταίο έτος της πρώτης θητείας Τραμπ, όταν πραγματοποιήθηκαν 13 εκτελέσεις. Με την επιστροφή του στην προεδρία, ο Τραμπ ανέτρεψε το μορατόριουμ που είχε επιβάλει ο Τζο Μπάιντεν.
Η τελευταία στρατιωτική εκτέλεση πραγματοποιήθηκε το 1961, με τον απαγχονισμό στρατιώτη που είχε καταδικαστεί για τον βιασμό 11χρονης στην Αυστρία. Είχε εγκριθεί από τον Ντουάιτ Αϊζενχάουερ και πραγματοποιήθηκε παρά το αίτημα της οικογένειας προς τον διάδοχό του, Τζον Φ. Κένεντι, για απονομή χάρης.
Η τελευταία εκτέλεση Αμερικανού στρατιώτη από απόσπασμα έγινε τον Ιανουάριο του 1945, όταν εκτελέστηκε ο Έντι Σλόβικ, ο οποίος είχε καταδικαστεί για λιποταξία.
