Μετά τις παραστάσεις στην Κύπρο, ο «Ίων» του Ευριπίδη θα ρίξει την αυλαία του φετινού Φεστιβάλ Επιδαύρου με δύο εμφανίσεις στις 28 και 29 Αυγούστου 2026. Η νέα παραγωγή του Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου φέρνει στην Επίδαυρο ένα από τα λιγότερο παιγμένα έργα του Ευριπίδη, σε μετάφραση, σκηνοθεσία και δραματουργική επεξεργασία του Θωμά Μοσχόπουλου.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026, ο «Ίων» κινείται ανάμεσα στο τραγικό και το κωμικό, στον μύθο και τον ρεαλισμό, στον μυστικισμό και τον σκεπτικισμό. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ταυτότητα και το ανήκειν, σε μια ιστορία που συνομιλεί άμεσα με τη σύγχρονη εμπειρία, όπου όλα αμφισβητούνται και επαναδιαπραγματεύονται διαρκώς. Στους βασικούς ρόλους εμφανίζονται η Στέλα Φυρογένη ως Κρέουσα, ο Νεοκλής Νεοκλέους ως Ξούθος και ο Γιάννης Τσουμαράκης ως Ίων.
Η δράση του «Ίωνα» εκτυλίσσεται στο ιερό μαντείο του Απόλλωνα στους Δελφούς, όπου φτάνουν η Κρέουσα, κόρη του μυθικού ιδρυτή της Αθήνας Ερεχθέα, και ο σύζυγός της Ξούθος, αναζητώντας χρησμό ύστερα από χρόνια ατεκνίας. Ο Απόλλωνας, θέλοντας να οδηγήσει τα πράγματα σε μια προδιαγεγραμμένη τάξη, λέει ψευδώς στον Ξούθο πως ο πρώτος νέος που θα συναντήσει βγαίνοντας από το ιερό είναι ο γιος του.
Αυτός ο νέος είναι ο Ίων, ένας υπηρέτης του ναού αγνώστου καταγωγής, μεγαλωμένος στους Δελφούς υπό την προστασία του θεού. Η αλήθεια, όμως, είναι πολύ πιο βαριά: ο Ίων είναι παιδί της Κρέουσας και του Απόλλωνα, καρπός μιας βίαιης ένωσης που η ίδια έχει προσπαθήσει να θάψει στη σιωπή και τη λήθη.
Καθώς οι αποκαλύψεις διαδέχονται η μία την άλλη, η Κρέουσα έρχεται αντιμέτωπη με το τραύμα, την οργή και την αίσθηση αδικίας που τη συνοδεύουν όλα αυτά τα χρόνια. Το έργο κορυφώνεται με την αναγνώριση μητέρας και γιου και με την παρέμβαση της Αθηνάς, η οποία αποκαθιστά την τάξη και προαναγγέλλει το μέλλον του Ίωνα και των ελληνικών φύλων.
Ο «Ίων» ξεχωρίζει ως ένα από τα ελάχιστα έργα του αρχαιοελληνικού δράματος με αίσιο τέλος, ενώ το κωμικό στοιχείο του μπλέκεται έντονα με το τραγικό. Όπως σημειώνει ο σκηνοθέτης: «Ο Ίων, ως σύλληψη και ως δομή, είναι πιο κοντά στη κωμωδία παρά στην τραγωδία. Είναι σαν να άφησε ο Ευριπίδης κάτι ορθάνοιχτο, μία δυναμική που θα μετασχηματιζόταν αργότερα».
Η πλοκή αναδεικνύει τις αντιθέσεις ανάμεσα στο ιδιωτικό και το δημόσιο, τον μύθο και τον ρεαλισμό, και επεξεργάζεται έννοιες όπως η ταυτότητα, η νομιμότητα, η πάλη των τάξεων, η εξαπάτηση, η σεξουαλική βία, η επιβεβλημένη εξουσία και η ηθική θεών και αρχόντων. Ο Ευριπίδης δεν στρέφει το βλέμμα σε ηρωικούς άρχοντες, αλλά τοποθετεί στο κέντρο μια κακοποιημένη γυναίκα και το νόθο της παιδί, φέρνοντας στην επιφάνεια την αθέατη πλευρά και τους ηθικούς συμβιβασμούς των ευγενών, ενώ αμφισβητεί ευθέως την άμεμπτη εικόνα των θεών.
Σε μια κοινωνία που, από την εποχή του Ευριπίδη μέχρι σήμερα, παλεύει με τις έννοιες της ηθικής, της νομιμότητας, του δίκαιου και της δικαιοσύνης, η σκηνοθετική πρόταση οδηγεί σε αποδόμηση πεποιθήσεων και αναστοχασμό. Η λύση του έργου προμηνύει το δοξασμένο μέλλον του «ήρωα», του μυθικού γενάρχη των Ιώνων.
Ο Θωμάς Μοσχόπουλος επιστρέφει φέτος στο αργολικό θέατρο, επιλέγοντας ένα έργο ασυνήθιστο και βαθιά ανθρωποκεντρικό, με έμφαση στο παιγνιώδες, ειρωνικό και αμφίσημο ύφος του. Σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, ο «Ίων» είναι η τέταρτη σκηνοθεσία του για το αργολικό θέατρο, μετά την «Άλκηστη» του Ευριπίδη το 2009, τις «Τραχίνιες» του Σοφοκλή το 2013 και την «Ιφιγένεια εν Ταύροις» του Ευριπίδη το 2018, αλλά και η τέταρτη φορά που σκηνοθετεί τραγωδία του Ευριπίδη, μαζί με τις «Βάκχες» που παρουσίασε στην Πειραιώς 260 το 2008.
Είναι επίσης η δεύτερη συνεργασία του με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, μετά τον «Επιθεωρητή» του Νικολάι Γκόγκολ που παρουσιάστηκε τη σεζόν 2025-26 στη Λευκωσία.
Τα σκηνικά και τα κοστούμια της παράστασης υπογράφει ο βραβευμένος και σταθερός συνεργάτης του Θ. Μοσχόπουλου, Βασίλης Παπατσαρούχας, ενώ τη μουσική της παράστασης υπογράφει και ερμηνεύει ζωντανά επί σκηνής η δημιουργός από τη Λευκωσία Αναστασία Δημητριάδου (NamaDama). Ο Φώτης Νικολάου, χορογράφος με μακρά πορεία και σημαντικές συνεργασίες, έχει αναλάβει την κίνηση και τη χορογραφία.
Σε αντίθεση με την ευριπίδεια τραγωδία, όπου ο χορός αποτελείται αποκλειστικά από τις θεραπαινίδες της Κρέουσας, η σκηνική πρόταση που θα παρουσιαστεί στην Επίδαυρο έχει μεικτό χορό, επιλογή που φωτίζει τη σκηνοθετική ανάγνωση.
Σκηνοθεσία-Απόδοση-Δραματουργική επεξεργασία: Θωμάς Μοσχόπουλος
Συνεργάτης Σκηνοθέτης: Μάριος Κακουλλής
Σκηνικά-Κοστούμια-: Βασίλης Παπατσαρούχας
Μουσική σύνθεση-Σχεδιασμός ηχοτοπίων-Μουσική διδασκαλία: NamaDama
Κίνηση-Χορογραφία: Φώτης Νικολάου
Σχεδιασμός φωτισμού: Γεώργιος Κουκουμάς
Καλλιτεχνική διεύθυνση οπτικής ταυτότητας: Βασίλης Παπατσαρούχας
Βοηθός σκηνογράφου-ενδυματολόγου-Ειδικές κατασκευές κοστουμιών: Ορέστης Λαζούρας
Συνεργάτιδα παραγωγής: Ελένη Νικολάου
Παίζουν: Γιάννης Τσουμαράκης, Στέλα Φυρογένη, Νεοκλής Νεοκλέους, Βαλεντίνος Κόκκινος, Ανδρέας Κουτσόφτας, Βασίλης Χαραλάμπους, Μαργαρίτα Ζαχαρίου, Ιωάννης Βαρβαρέσος, Δημήτρης Αντωνίου, Βασίλης Αθανασόπουλος, Γρηγόρης Γεωργίου, Νικόλας Γραμματικόπουλος, Μαρία Δράκου, Ιωάννα Κορδάτου, Θεοφάνης Κοσμάς, Μάριαν Κυπριανού, Δημήτρης Λαγούτης, Πέλλα Μακροδημήτρη, Θεόφιλος Μανόλογλου, Αθηνά Μουστάκα, Χρήστος Παπαδόπουλος, Χριστίνα Παπαδοπούλου, Ιωάννα Παπαμιχαλοπούλου, Κρις Σπύρου, Μαρία Τσιάκκα.
Μουσικοί επί σκηνής: NamaDama, Ζήνωνας Οικονομίδης, Νικόλας Τσαγγάρης
Φωτογραφία: Ίων του Ευριπίδη – @Δημήτρης Λούτσιος Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2026
