Η Η ζωντανή ιστορία των μεταλλείων Σερίφου παρουσιάστηκε πρόσφατα στους κατοίκους του νησιού, μέσα από το πρόγραμμα που υλοποίησε η Εταιρία Φίλων Πολιτιστικής Κληρονομιάς και Περιβάλλοντος «Η Σέριφος» με τη χρηματοδότηση του Cycladic Identity του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης. Η εκδήλωση περιελάμβανε συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τους μεταλλωρύχους και ξενάγηση στους χώρους των μεταλλείων στο Μέγα Λιβάδι, με αναφορά στην ιστορία τους, τη σημερινή τους εικόνα και την προσπάθεια διάσωσης των μνημείων βιομηχανικής κληρονομιάς του νησιού.
Το πρόγραμμα «Η ζωντανή ιστορία των μεταλλείων Σερίφου» συγκεντρώνει αφηγήσεις πρώην μεταλλωρύχων του νησιού και μαρτυρίες ζωής των ίδιων και των οικογενειών τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι μεταλλεργάτες που μπήκαν στις στοές ως μικρά παιδιά και έφηβοι, δούλεψαν κάτω από δύσκολες συνθήκες, βρέθηκαν αντιμέτωποι με τον κίνδυνο ή έχασαν συντρόφους τους, αποκτούν ξανά φωνή, ενώ οι ιστορίες τους είναι πλέον διαθέσιμες στις ιστοσελίδες της Εταιρείας Φίλων Σερίφου www.serifosfriends.gr και του Cycladic Identity www.cycladicidentity.gr, όπως αναφέρεται στο σχετικό δελτίο Τύπου.
Για δεκαετίες, η βιωματική ιστορία των μεταλλείων της Σερίφου μεταδιδόταν κυρίως μέσα από τις προφορικές αφηγήσεις όσων έζησαν και εργάστηκαν εκεί. Όμως, καθώς οι γενιές περνούν, κρίθηκε αναγκαίο αυτές οι μαρτυρίες να καταγραφούν πριν χαθούν οριστικά. Με τη στήριξη του Cycladic Identity δημιουργήθηκε έτσι ένα ψηφιακό αρχείο με σπάνιο αρχειακό υλικό, ιστορικά τεκμήρια, φωτογραφίες και προφορικές μαρτυρίες, το οποίο θα εμπλουτίζεται διαρκώς. Το αρχείο περιλαμβάνει 11 video (10 με τις προφορικές μαρτυρίες μεμονωμένων μεταλλωρύχων και απογόνων τους και ένα με όλους τους μεταλλωρύχους μαζί), ένα λεύκωμα, έντυπο και ψηφιακό, με 250 φωτογραφίες, σπάνια έγγραφα και δημοσιεύματα της εποχής, καθώς και QR codes σε ιστορικά σημεία των μεταλλείων, που τα συνδέουν με τις αντίστοιχες προφορικές μαρτυρίες.
Το έργο «Η ζωντανή ιστορία των μεταλλείων Σερίφου» έχει στόχο την καταγραφή, τη διατήρηση και την ανάδειξη της βιωματικής ιστορίας των μεταλλείων της Σερίφου, που έχει σφραγίσει την ταυτότητα του νησιού, μέσα από μαρτυρίες μεταλλωρύχων και απογόνων τους μαζί με ιστορικό και ιδιωτικό αρχειακό υλικό. Σκοπός είναι η προστασία αυτής της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, η οποία διαμόρφωσε την ιστορία του νησιού από την προϊστορική εποχή έως σήμερα.
Η εξορυκτική δραστηριότητα στη Σέριφο ανάγεται στην 3η χιλιετία π.Χ., ενώ ο 6ος αιώνας π.Χ. σηματοδότησε τη μεγάλη ακμή του νησιού, και συνεχίστηκε στη ρωμαϊκή, την ενετική και τη νεότερη ελληνική περίοδο έως το οριστικό κλείσιμο των μεταλλείων το 1963. Ξεχωριστή θέση σε αυτή την πορεία έχει η Μεγάλη Απεργία της Σερίφου το 1916, ένα γεγονός-ορόσημο που ανέδειξε τις ιδιαίτερα σκληρές συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονταν καθημερινά οι μεταλλωρύχοι και οδήγησε στην καθιέρωση του 8ώρου στην Ελλάδα.
*Φωτογραφία: Μεταλλωρύχοι στα τέλη του 19ου αιώνα. (Οικογενειακό Αρχείο ‘Αννας Γρώμαν)
Πηγή φωτ.: Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης
