Μια ιδιαίτερη αντιπαράθεση βρίσκεται σε εξέλιξη στη Λιγυρία, όπου μοναχές καλούνται να διεκδικήσουν μέσω διαγωνισμού την παραχώρηση μιας παραλίας που διαχειρίζονται εδώ και 80 χρόνια. Η υπόθεση στο Σποτόρνο εντάσσεται στη γενικότερη διαμάχη στην Ιταλία για τις ιδιωτικές παραχωρήσεις στις ακτές και την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια έκταση περίπου 50 μέτρων στο Bagni Gino Garrone. Την παραλία διαχειρίζονται οι μοναχές του τάγματος Suore di Carità di Santa Maria, όμως ο δήμος αποφάσισε ότι η παραχώρηση θα πρέπει πλέον να περάσει από δημόσια διαδικασία διαγωνισμού.
Η απόφαση σχετίζεται τόσο με την ανάγκη συμμόρφωσης με τους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις παραχωρήσεις όσο και με τις περιφερειακές ρυθμίσεις που καθορίζουν τα ποσοστά των ακτών που πρέπει να παραμένουν ελεύθερα προσβάσιμα στο κοινό.
Από το 1946 στην κοινωφελή δράση
Οι μοναχές ανέλαβαν τη διαχείριση της παραθαλάσσιας έκτασης το 1946 και επί δεκαετίες λειτουργούσαν με ένα ειδικό καθεστώς, καθώς τα έσοδα από την παραλία κατευθύνονταν σε φιλανθρωπικές και κοινωνικές δράσεις.
Μεταξύ άλλων, τα χρήματα χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση σχολείου για μικρά παιδιά στο Σποτόρνο, αλλά και θερινής κατασκήνωσης που λειτουργεί στην παραλία.
Όπως και σε πολλές οργανωμένες παραλίες της Ιταλίας, οι μοναχές διαθέτουν προς ενοικίαση ξαπλώστρες και ομπρέλες. Υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι τα έσοδα δεν αποτελούν επιχειρηματικό κέρδος, αλλά επιστρέφουν στις κοινωνικές και φιλανθρωπικές δραστηριότητές τους.
Το προηγούμενο καθεστώς που επέτρεπε την αξιοποίηση παραλιών για κοινωφελείς σκοπούς έχει πλέον αλλάξει. Ο δήμαρχος του Σποτόρνο, Ματία Φιορίνι, ενημέρωσε τις μοναχές ότι η παραχώρηση πρόκειται να χαρακτηριστεί ως «ελεύθερη οργανωμένη παραλία».
Με τη νέα ρύθμιση, η πρόσβαση στην ακτή θα είναι δωρεάν για όλους, ενώ οι λουόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμούν, να πληρώνουν για τη χρήση ξαπλώστρας και ομπρέλας. Αν οι μοναχές θέλουν να διατηρήσουν τη διαχείριση του χώρου, θα πρέπει να συμμετάσχουν στον δημόσιο διαγωνισμό.
«Είναι δική μας»
Η απόφαση προκάλεσε την έντονη αντίδραση των μοναχών. Σε δημόσια συζήτηση, η αδελφή Μιράντα, ηλικίας άνω των 80 ετών, απευθύνθηκε στον δήμαρχο λέγοντας: «Είναι δική μας. Γιατί θέλει ο δήμος να μας πάρει την παραλία; Αν το κάνουν, δεν θα μπορέσουμε να κρατήσουμε ούτε το σχολείο σε λειτουργία», σύμφωνα με την έκδοση του Τορίνο της Corriere della Sera.
Οι μοναχές εκτιμούν ότι η μετατροπή της παραλίας σε «ελεύθερη οργανωμένη» θα περιορίσει σημαντικά τα έσοδά τους και κατ’ επέκταση τη δυνατότητά τους να χρηματοδοτούν τις κοινωνικές δράσεις.
Ο Φιορίνι, πάντως, εμφανίζεται αποφασισμένος να εφαρμόσει το νέο πλαίσιο. Όπως δήλωσε, εφόσον οι μοναχές επιθυμούν να συνεχίσουν τη διαχείριση της παραχώρησης, «πρέπει να συμμετάσχουν στον διαγωνισμό, όπως όλοι οι άλλοι». Η σχετική διαδικασία αναμένεται να προκηρυχθεί το φθινόπωρο.
Η περίπτωση του Σποτόρνο αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς ο δήμος ενδέχεται να είναι από τους πρώτους στην Ιταλία που θα ανταποκριθούν στη διορία της 30ής Ιουνίου 2027 για τη διενέργεια δημόσιων διαγωνισμών σχετικά με υφιστάμενες ιδιωτικές παραχωρήσεις παραλιών, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής οδηγίας Μπολκενστάιν.
Το ζήτημα των παραχωρήσεων αποτελεί εδώ και περίπου δύο δεκαετίες σημείο τριβής μεταξύ Ιταλίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαδοχικές ιταλικές κυβερνήσεις είχαν αντισταθεί στην εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, υπό την πίεση ιδιοκτητών και διαχειριστών οργανωμένων παραλιών, οι οποίοι φοβούνται ότι οι ανοικτοί διαγωνισμοί θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην απώλεια επιχειρήσεων που σε αρκετές περιπτώσεις είναι ιδιαίτερα κερδοφόρες.
Τελικά, η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι συμφώνησε στην εφαρμογή της σχετικής προθεσμίας, μετά τις πιέσεις των Βρυξελλών, αλλά και σειρά αποφάσεων των ιταλικών δικαστηρίων.
