Ο καρκίνος παγκρέατος παραμένει από τις δυσκολότερες μορφές καρκίνου, με περίπου 500.000 νέες διαγνώσεις παγκοσμίως κάθε χρόνο και χαμηλά ποσοστά πενταετούς επιβίωσης. Η συχνή διάγνωση σε προχωρημένο στάδιο και οι περιορισμένες θεραπευτικές επιλογές, ιδιαίτερα για ασθενείς με μεταστατική νόσο, κάνουν αναγκαία την αναζήτηση νέων θεραπειών.
Νέα προοπτική στη θεραπευτική αντιμετώπιση της νόσου δίνει το daraxonrasib, το οποίο, σύμφωνα με τον Γρηγόρη Τσιώτο, επίκουρο καθηγητή Χειρουργικής της Mayo Clinic και πρόεδρο του Ελληνικού Ινστιτούτου Παγκρέατος, έδειξε σημαντικό όφελος στην επιβίωση ασθενών που είχαν ήδη περάσει προηγούμενες θεραπείες. Ο ίδιος σημειώνει ότι, μετά από πάρα πολλά χρόνια, εμφανίζεται μια νέα θεραπεία με ουσιαστικά αποτελέσματα.
Το daraxonrasib έλαβε έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) στις 26 Αυγούστου 2026, ενώ στις 15 Οκτωβρίου η αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) έδωσε θετική γνωμοδότηση για την ευρωπαϊκή αδειοδότησή του. Σύμφωνα με τον κ. Τσιώτο, στην Ελλάδα έχουν ήδη εγκριθεί αιτήματα ασθενών για πρόσβαση στη θεραπεία πριν ολοκληρωθεί η ευρωπαϊκή διαδικασία. Ο ίδιος αναφέρεται επίσης στις προοπτικές της νέας θεραπείας και στη διαδικασία πρόσβασης των ασθενών στη χώρα μας.
Ακολουθεί η συνέντευξη του Γρηγόρη Τσιώτου στη δημοσιογράφο Έφη Φουσέκη
Ερ: Ποια είναι η σημασία της θετικής γνωμοδότησης του EMA για το daraxonrasib και τι αλλάζει στη θεραπευτική αντιμετώπιση του μεταστατικού καρκίνου του παγκρέατος;
Απ: Το daraxonrasib είναι το πρώτο φάρμακο μετά από πάρα πολλά χρόνια που δείχνει να έχει ουσιαστικά αποτελέσματα στον καρκίνο του παγκρέατος. Μέχρι τώρα, τα παγκοσμίως εφαρμοζόμενα χημειοθεραπευτικά πρωτόκολλα ήταν μόνο δύο και η αποτελεσματικότητά τους, αν και πολύ καλύτερη από τα ακόμα παλαιότερα, ήταν περιορισμένη. Ακόμα χειρότερα, σε ασθενείς στους οποίους είχαν ήδη εφαρμοστεί και τα δύο πρωτόκολλα και στη συνέχεια η νόσος συνέχιζε να επιμένει, δεν υπήρχε απολύτως καμία άλλη θεραπευτική επιλογή. Εκεί ακριβώς μπαίνει το daraxonrasib. Οι ασθενείς με καρκίνο του παγκρέατος και μεταστάσεις δεν μπορούν να χειρουργηθούν και το μόνο όπλο είναι η χημειοθεραπεία, της οποίας όμως το όφελος κρατά λίγους μήνες. Σε αυτή τη φάση, όπου εφαρμόζεται μόνο παρηγορητική θεραπεία, έρχεται το daraxonrasib που διπλασιάζει την επιβίωση. Για μια νόσο με τόσο κακή πρόγνωση όπως ο καρκίνος του παγκρέατος, ο διπλασιασμός της επιβίωσης είναι τεράστια πρόοδος. Μάλιστα, οι τωρινές σκέψεις στα μεγάλα ογκολογικά κέντρα των ΗΠΑ είναι ότι αν χορηγηθεί το daraxonrasib νωρίτερα, σε πρωιμότερο στάδιο της νόσου και όχι μόνο σε ασθενείς τελικού σταδίου με μεταστάσεις, ίσως να υπήρχαν ακόμα καλύτερα αποτελέσματα.
Ερ: Ποια είναι τα βασικά αποτελέσματα των κλινικών μελετών και σε ποιο βαθμό η νέα θεραπεία μπορεί να βελτιώσει την επιβίωση των ασθενών;
Απ: Η βασική κλινική μελέτη που έδειξε τη μεγάλη θετική επίδραση του daraxonrasib πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα σε πολλά ογκολογικά κέντρα των ΗΠΑ, ως πολυκεντρική τυχαιοποιημένη μελέτη, άρα ιδιαίτερα αξιόπιστη. Ανακοινώθηκε επισήμως τον Μάιο 2026 στο συνέδριο ASCO (American Society of Clinical Oncology) στο Chicago και δημοσιεύθηκε στις 31 Μαΐου 2026 στο New England Journal of Medicine, το πιο σημαντικό ιατρικό περιοδικό στον κόσμο. Στη μελέτη συμμετείχαν 248 ασθενείς με ΚΠ και μεταστάσεις που είχαν ήδη λάβει κάθε εγκεκριμένη θεραπεία, αλλά η νόσος επέμενε ή επιδεινωνόταν, οι οποίοι έλαβαν daraxonrasib, και συγκρίθηκαν με 252 ασθενείς με απολύτως ίδια χαρακτηριστικά που δεν το έλαβαν. Όσοι έλαβαν daraxonrasib έζησαν διπλάσιο χρόνο από όσους δεν το έλαβαν (13.2 μήνες – 6.6 μήνες). Να σημειωθεί ότι όλοι αυτοί οι ασθενείς ήταν σε τελικό στάδιο, οπότε ο διπλασιασμός της επιβίωσης σε ένα τέτοιο σύνολο ήταν απολύτως απρόσμενος. Όταν έγινε η ανακοίνωση στο συνεδριακό κέντρο McCormick στο Chicago, ολόκληρο το ακροατήριο από 1.200 ειδικούς ογκολόγους σηκώθηκε όρθιο και χειροκροτούσε, καθώς ήταν η πρώτη φορά μετά από πάρα πολλά χρόνια που φάνηκε ουσιαστική πρόοδος στον ΚΠ, μια τόσο επιθετική νόσο.
Πώς μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση ένας ασθενής στην Ελλάδα στο daraxonrasib πριν από την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αδειοδότησης; Ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει ο θεράπων ογκολόγος για την έγκριση της εισαγωγής του φαρμάκου;
Απ: Η διαδικασία είναι πολύ συγκεκριμένη: ο υπεύθυνος θεράπων ογκολόγος συντάσσει πλήρη ηλεκτρονικό φάκελο, όπου περιγράφει τις θεραπείες που έχουν ήδη χορηγηθεί και την τρέχουσα ογκολογική κατάσταση του ασθενούς, όπως φαίνεται σε πρόσφατη αξονική τομογραφία. Ο φάκελος υποβάλλεται στον ΕΟΠΥΥ, προωθείται ηλεκτρονικά σε τρεις ογκολόγους, οι οποίοι αξιολογούν και εγκρίνουν τη χορήγηση του φαρμάκου. Η έγκριση αποστέλλεται ηλεκτρονικά στον ΑΜΚΑ του ασθενούς και στη συνέχεια το φάρμακο παραλαμβάνεται από το ΙΦΕΤ και χορηγείται στον ασθενή από τον ογκολόγο του.
Ερ: Έχουν εγκριθεί αιτήματα Ελλήνων ασθενών για τη χορήγηση της νέας θεραπείας;
Απ: Ήδη έχουν εγκριθεί 9 ή 10 τέτοια αιτήματα. Πρέπει εμφατικά να σημειώσουμε ότι η χώρα μας, αν δεν είναι η πρώτη στην Ευρώπη, είναι σίγουρα ανάμεσα στις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες το φάρμακο αυτό έχει εγκριθεί τόσο πρώιμα.
Ερ: Γιατί ο καρκίνος του παγκρέατος εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της Ογκολογίας;
Απ: Για τρεις λόγους:
1. Είναι βιολογικά πολύ επιθετικός καρκίνος, πολύ πιο επιθετικός από τον καρκίνο του μαστού ή του παχέος εντέρου, για παράδειγμα.
2. Η διάγνωση συχνά γίνεται καθυστερημένα, όταν ο ΚΠ βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, επειδή μερικές φορές προκαλεί συμπτώματα αργά και άλλες φορές τα συμπτώματα δεν αναγνωρίζονται από τον γενικό γιατρό ως σχετιζόμενα με ΚΠ, όπως επίμονος πόνος στην κοιλιά ή στη μέση, ανεξήγητη, ξαφνική εμφάνιση διαβήτη, εμφάνιση λιπαρών κοπράνων, μείωση όρεξης, απώλεια βάρους.
3. Πολύ συχνά, τη στιγμή που γίνεται η διάγνωση, ο ΚΠ έχει ήδη επεκταθεί σε πολύ κρίσιμες αρτηρίες και φλέβες μέσα και γύρω από το πάγκρεας και γι’ αυτό θεωρείται ανεγχείρητος. Είναι ακριβώς αυτό το σημείο όπου η κλινική μας έχει από το 2012 προσφέρει πολλά, μετατρέποντας αυτό που θεωρείται ανεγχείρητο σε εγχειρήσιμο. Αυτό το πετυχαίνουμε με αφαίρεση και της εμπλεκόμενης φλέβας ή αρτηρίας μαζί με τον όγκο του παγκρέατος. Έχουμε επανειλημμένα από το 2019 δημοσιεύσει τα αποτελέσματά μας σε αμερικανικά και ευρωπαϊκά επιστημονικά περιοδικά και τα έχουμε παρουσιάσει σε πολλά αμερικανικά και παγκόσμια συνέδρια. Όπως έχουμε δημοσιεύσει, η μετατροπή αυτή του ανεγχείρητου σε εγχειρήσιμο τετραπλασιάζει την επιβίωση και έχουμε τώρα πολλούς ασθενείς που ζουν 6, 7, 8 ή και 12 χρόνια. Αυτό βέβαια έχει επιτευχθεί επειδή λειτουργούμε ως απολύτως εξειδικευμένη χειρουργική ομάδα και πλαισιωνόμαστε από κορυφαίους συναδέλφους κάθε ειδικότητας που σχετίζεται με το πάγκρεας. Αυτή η πολύ στενή συνεργασία, ο μεγάλος αριθμός των εγχειρήσεων αφαίρεσης ΚΠ, η εφαρμογή όλων των νέων τεχνολογιών (ρομποτική χειρουργική) και τα δημοσιευμένα αποτελέσματα (τετραπλασιασμός της επιβίωσης) σε ασθενείς που θεωρούνταν ανεγχείρητοι είναι όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά που διεθνώς αναγνωρίζονται σε μια κλινική ως Κέντρο Αναφοράς για νόσους του παγκρέατος.
*Η φωτογραφία παραχωρήθηκε για χρήση
