Στα Κηπιά Καβάλας, το μουσείο κέρινων ομοιωμάτων του Θοδωρή Κοκκινίδη είχε φέτος το καλοκαίρι τον δικό του μεγάλο πρωταγωνιστή: τον Κριστιάνο Ρονάλντο. Ο Πορτογάλος σταρ έδωσε στα παιδιά και στους φίλους του ποδοσφαίρου μια εμπειρία που έμοιαζε να φέρνει πολύ κοντά το χωριό στις πρόποδες του Παγγαίου με τα μεγάλα γήπεδα του κόσμου.
Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν, στάθηκαν δίπλα του, φωτογραφήθηκαν ξανά και ξανά και αναζητούσαν την καλύτερη πόζα. Ο Ρονάλντο, με τη φανέλα της Εθνικής Πορτογαλίας και τον αριθμό «7» στην πλάτη, ξεχώρισε αμέσως ανάμεσα στα εκθέματα.
Για τον Θοδωρή Κοκκινίδη, όμως, ο Ρονάλντο είναι απλώς ένα ακόμη κεφάλαιο σε μια πορεία που άρχισε πριν από πολλά χρόνια και συνεχίζεται με υπομονή και επιμονή σε ένα μικρό χωριό της Καβάλας. Το Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων δεν είναι μόνο η ιστορία των ανθρώπων που φιλοξενεί, αλλά κυρίως η ιστορία του ανθρώπου που ονειρεύτηκε να το δημιουργήσει.
Τα Κηπιά βρίσκονται λίγα χιλιόμετρα έξω από την Ελευθερούπολη, στη σκιά του Παγγαίου. Η διαδρομή μέχρι εκεί, μέσα από έναν κατάφυτο δρόμο, θυμίζει περισσότερο εκδρομή στη φύση παρά πορεία προς ένα μουσείο, μέχρι να ανοίξει μπροστά στον επισκέπτη ένας διαφορετικός κόσμος.
Εκεί, ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει και ταυτόχρονα να κινείται διαρκώς. Η Μαρία Κάλλας βρίσκεται δίπλα στον Αριστοτέλη Ωνάση, η Αντζελina Τζολί, που φιλοτεχνήθηκε με αφορμή την ταινία «The Tourist», δίπλα στη Μελίνα Μερκούρη και τον Μίκη Θεοδωράκη, ενώ ο Τομ Κρουζ, ο Μάικλ Τζάκσον και η Μαντόνα συναντούν τον Οδυσσέα Ελύτη, τον Γιάννη Τσαρούχη, τον Κωνσταντίνο Καβάφη και γνωστές προσωπικότητες της πολιτικής και της ιστορίας. Ανάμεσά τους βρίσκονται και μορφές από τον ελληνικό κινηματογράφο, τη μουσική και τον αθλητισμό.
Ο Θοδωρής Κοκκινίδης ξεναγεί το ΑΠΕ – ΜΠΕ στο δικό του δημιούργημα και μιλά για τη ζωή του, τα όνειρα και τις επιθυμίες του, αλλά κυρίως για την αγάπη του στα έργα του. «Ένα κέρινο γλυπτό για να δημιουργηθεί απαιτείται υπομονή, μελέτη, παρατήρηση, ιδιαίτερα όταν δεν υπάρχει μοντέλο. Δεν είναι εύκολη δουλειά. Ο κόσμος δεν ξέρει τι δουλειά υπάρχει από πίσω. Μένει μόνο στην εικόνα και στο πόσο πιστό αντίγραφο μπορεί να είναι με το πραγματικό μοντέλο. Για μένα όμως είναι η αναζήτηση, είναι η έκφραση, είναι η επιθυμία μου να δημιουργήσω. Πάντα είχα αυτή την ανησυχία, είτε μέσα από το τραγούδι και την μουσική, την ζωγραφική αργότερα και τώρα με τα κέρινα γλυπτά».
Η αλήθεια είναι πως το κέρινο ομοίωμα δεν είναι φωτογραφία, αλλά γλυπτό με τις ατέλειές του, όπως κάθε έργο τέχνης. «Ο στόχος δεν είναι μια μηχανική, απολύτως τέλεια αντιγραφή ενός ανθρώπου, αλλά η προσπάθεια να αποτυπωθούν η έκφραση, ο χαρακτήρας, η στάση, η προσωπικότητα και εκείνο το στοιχείο που κάνει ένα πρόσωπο αναγνωρίσιμο ακόμη και όταν δεν μιλά», εξηγεί ο κ. Κοκκινίδης.
Το ΑΠΕ – ΜΠΕ πέρασε μια ζεστή μέρα του Αυγούστου μέσα στο μουσείο, που είναι γεμάτο από κόσμο κάθε ηλικίας. Άλλοι κοιτούν τα κέρινα γλυπτά με θαυμασμό και άλλοι με περιέργεια, παρατηρώντας τα βλέμματα, τα ρούχα, τα δόντια και τα μαλλιά τους. Τα ρούχα είναι ραμμένα στο χέρι από τον καλλιτέχνη, τα μαλλιά είναι φυτεμένα τρίχα – τρίχα και στο τέλος τα χτενίζει η κομμώτρια, ενώ τα δόντια κατασκευάζονται σε οδοντοτεχνίτη με τις ακριβείς οδηγίες του δημιουργού. Αυτές οι μικρές λεπτομέρειες είναι που κάνουν ένα κέρινο ομοίωμα να μαγνητίζει το βλέμμα των επισκεπτών.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ο Θοδωρής Κοκκινίδης είχε τη δυνατότητα να συναντήσει από κοντά τα πρόσωπα που αργότερα δημιούργησε σε κερί. Η Βούλα Πατουλίδου και ο Θοδωρής Ζαγοράκης πόζαραν για τα ομοιώματά τους και δώρισαν μάλιστα τις πραγματικές αθλητικές στολές τους, οι οποίες φοριούνται σήμερα από τα κέρινα αντίγραφά τους.
Ο Παναγιώτης Γιαννάκης άφησε στο μουσείο ένα ξεχωριστό προσωπικό αντικείμενο, μια μπάλα με την οποία είχε αγωνιστεί και την οποία υπέγραψε δύο φορές. Όταν πήγε στο μουσείο και στάθηκε δίπλα στο κέρινο ομοίωμά του, η εικόνα θύμιζε σκηνή από ταινία. Ο ίδιος ο αθλητής, δεκαετίες μετά τον θρίαμβο του 1987, βρέθηκε απέναντι στη μορφή του όπως είχε αποτυπωθεί στη στιγμή του πανηγυρισμού. «Ήταν σαν να γύρισε ο χρόνος πίσω και με κάποιο τρόπο, συνάντησε ξανά τον νεότερο εαυτό του», περιγράφει ο κ. Κοκκινίδης.
Κάτι ανάλογο, αλλά με διαφορετικό τρόπο, συνέβη και με τον Μίμη Πλέσσα. Από τις πιο συγκινητικές στιγμές στην ιστορία του μουσείου ήταν η επίσημη παρουσίαση του κέρινου ομοιώματός του στην Ελευθερούπολη. Όταν ο σπουδαίος Έλληνας μουσικοσυνθέτης βρέθηκε στην εκδήλωση και κάθισε δίπλα στο κέρινο ομοίωμά του, η έκπληξή του ήταν εμφανής. Το κοίταξε από κοντά, παρατήρησε τις λεπτομέρειες και δεν έκρυψε τον θαυμασμό του για το αποτέλεσμα.
«Ήταν μια από εκείνες τις στιγμές που δίνουν σε ένα κέρινο ομοίωμα μια εντελώς διαφορετική διάσταση. Δεν ήταν πλέον απλώς ένα έκθεμα. Ήταν ο ίδιος ο Μίμης Πλέσσας απέναντι σε μια καλλιτεχνική αναπαράσταση του εαυτού του. Θα θυμάμαι πάντα με γλυκιά ανάμνηση την μεγάλη ευγένεια αυτού του ανθρώπου, πόσο χαμηλών τόνων ήταν, το μεγαλείο και την μοναδικότητα που τον χαρακτήριζε ως άνθρωπο και καλλιτέχνη», θυμάται ο κ. Κοκκινίδης.
Η σκηνή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία από το γεγονός ότι το ομοίωμα δεν τοποθετήθηκε τυχαία. Ο Μίμης Πλέσσας κάθεται πίσω από το παλιό πιάνο των Olympians, ένα αντικείμενο δεμένο με μια ολόκληρη εποχή της ελληνικής μουσικής. Έτσι, ο κ. Κοκκινίδης δεν φιλοτέχνησε μόνο έναν άνθρωπο, αλλά μια ολόκληρη εικόνα.
Το ίδιο προσπάθησε να κάνει και με τη Ζωζώ Σαπουντζάκη. Η ίδια πόζαρε για το ομοίωμά της και, όπως θυμάται χαμογελώντας ο καλλιτέχνης, «δικαιολογημένα την χαρακτήριζαν βασίλισσα της νύχτας». Η σχέση της με το ομοίωμα έγινε αφορμή για ένα απολαυστικό επεισόδιο, όταν σε εμφάνισή της στην Κέρκυρα έγινε μπέρδεμα και κάποιοι θεώρησαν ότι στην αφίσα ήταν η ίδια. Η απάντηση της κ. Σαπουντζάκη ήρθε με το χαρακτηριστικό της χιούμορ: «Μα αυτή δεν είμαι εγώ, είμαι το κέρινο ομοίωμά μου!».
Πίσω από την τελική εικόνα που βλέπει ο επισκέπτης κρύβονται μήνες δουλειάς. Ο Κριστιάνο Ρονάλντο χρειάστηκε περισσότερους από έξι μήνες, ο Τομ Κρουζ περίπου πέντε, ο Κώστας Βουτσάς σχεδόν έξι και ο Παναγιώτης Γιαννάκης περίπου δέκα μήνες.
Η διαδικασία ξεκινά από τον πηλό και συνεχίζεται στο κερί. Έπειτα έρχονται οι λεπτομέρειες: το πρόσωπο, η έκφραση, τα μαλλιά, τα δόντια, η ενδυμασία. Για τον Θοδωρή Κοκκινίδη, το έργο δεν είναι ποτέ αποκλειστικά ατομικό, καθώς οδοντοτεχνίτες, κομμωτές και άλλοι επαγγελματίες συμβάλλουν ώστε το τελικό αποτέλεσμα να πλησιάσει όσο γίνεται περισσότερο την εικόνα που έχει στο μυαλό του. «Πέραν της γλυπτικής, χρειάζεται συνεργασία με ειδικούς για να ολοκληρωθεί το έργο με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», εξηγεί.
Το ίδιο ισχύει και για τα ιστορικά πρόσωπα. Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, η Μπουμπουλίνα, ο Ιωάννης Καποδίστριας, ο Καραϊσκάκης και η Μαντώ Μαυρογένους δεν είναι απλώς μορφές μιας άλλης εποχής. Η προσπάθεια του καλλιτέχνη είναι να μεταφέρει στο σήμερα κάτι από την προσωπικότητά τους και την εποχή τους. Μάλιστα, η φορεσιά της Μαντώς Μαυρογένους κόπηκε, ράφτηκε και κεντήθηκε εξ ολοκλήρου στο χέρι, με τη βοήθεια της μητέρας του καλλιτέχνη.
Η ιστορία του Μουσείου Κέρινων Ομοιωμάτων είναι η ιστορία ενός προσωπικού ονείρου που χρειάστηκε χρόνια για να πάρει μορφή. Ο Θοδωρής Κοκκινίδης δεν δημιούργησε το μουσείο σε μια μεγάλη πόλη, όπου θα υπήρχε αυτονόητη καθημερινή επισκεψιμότητα, αλλά στα Κηπιά, και χρειάστηκε να το στηρίξει με πολλή προσωπική δουλειά, υπομονή και επιμονή.
Ακόμη και μετά το ιδιαίτερα σοβαρό τροχαίο ατύχημα που τον απομάκρυνε για μεγάλο διάστημα από το εργαστήριό του, η ανάγκη της δημιουργίας παρέμεινε ζωντανή. Επτά μήνες μετά το ατύχημα επέστρεψε για λίγο στο εργαστήριό του και ολοκλήρωσε το νέο ομοίωμα της Αλίκης Βουγιουκλάκη.
Ίσως γι’ αυτό το μουσείο έχει αποκτήσει μια ιδιαίτερη σχέση με τους επισκέπτες του. Δεν τους προσφέρει μόνο πρόσωπα που αναγνωρίζουν, αλλά και ιστορίες. Τους δίνει τη δυνατότητα να σταθούν δίπλα στην Κάλλας, στον Πλέσσα, στον Βουτσά, στον Γιαννάκη, στην Πατουλίδου, στον Ζαγοράκη, στον Ρονάλντο, να φωτογραφηθούν μαζί τους, να παρατηρήσουν τις λεπτομέρειες και να θυμηθούν μια ταινία, ένα τραγούδι, έναν αγώνα, μια ιστορική στιγμή.
Πίσω από όλα αυτά υπάρχει ένας άνθρωπος που εξακολουθεί να δουλεύει με αγάπη και θέληση, μελετώντας, παρατηρώντας και επιμένοντας για να κυνηγήσει την τελειότητα όσο εφικτό μπορεί να είναι αυτό. Και μπορεί κάθε μορφή που δημιουργεί να είναι φτιαγμένη από κερί, όμως πίσω της βρίσκεται κάτι πολύ πιο δύσκολο να αποτυπωθεί: το όνειρο ενός ταλαντούχου καλλιτέχνη και χαμογελαστού ανθρώπου που έγινε πράξη.
*Πηγή συνημμένων φωτογραφιών: Μουσείο Κέρινων Ομοιωμάτων Θεόδωρου Κοκκινίδη
