Με τη φράση του Μπράιαν Ίνο, «The only product of art is feelings», να δίνει τον τόνο στον φετινό σχεδιασμό, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση καλεί το κοινό να αφεθεί σε έργα που ξεχωρίζουν για την τόλμη τους και για όσα προκαλούν να νιώσει. Νέες παραγωγές, διεθνείς συνεργασίες, καινούριοι χώροι, φρέσκες ματιές σε γνωστά έργα και δημιουργοί όπως οι Τζιμ Τζάρμους, Ρομέο Κατσελούτσι, Λούκας Τβαρκόφσκι και Δημήτρης Παπαϊωάννου συνθέτουν το το πρόγραμμα της σεζόν 2026 – 2027.
Με αφορμή τη συμπλήρωση 16 χρόνων της Στέγης, η Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, είπε στη χθεσινή παρουσίαση: «Τι μας συμβαίνει στα δεκαέξι; Εκεί, στην κορύφωση της μετάβασης προς τους πολλούς εαυτούς του μέλλοντος. Οι ορμόνες σε τρέλα. Τα συναισθήματα έντονα, ακραία, ζωντανά. Και μια αυτοαμφισβήτηση. Και μια απορία για το πού θα πάει αυτό το σώμα που αλλάζει. Έτσι νιώθει η Στέγη στα δεκαέξι της. Συναναστρέφεται πολλούς και διαλέγει τους αληθινούς φίλους της, φωνάζει για όσα την ενοχλούν, αποτραβιέται για να σκεφτεί όσα τη βασανίζουν και μετά ξαναβγαίνει στον δρόμο με τη δίψα και την περιέργεια της εφηβείας που τα θέλει όλα τώρα, που θέλει να δει τον κόσμο τώρα, που δεν θέλει να περιμένει άλλο για να ζήσει ελεύθερα..Η Στέγη στα δεκαέξι της αποκρούει τον φόβο, ερωτεύεται, πονάει, γελάει δυνατά, πέφτει και, μέσα σε μια στιγμή, πετάει. Όλα για πρώτη φορά. Συνεχίζουμε. Ζούμε. Σε μια συνεχή μετάβαση. Σαν σε ατελείωτη πρόβα. Και ευτυχώς, ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται για αρκετά χρόνια μετά τα 16. Είμαστε λίγο μετά την αρχή».
Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει παραστάσεις θεάτρου, χορού και μουσικής, συζητήσεις, ταινίες, εκθέσεις και φεστιβάλ, τόσο στη φυσική σκηνή όσο και στον ψηφιακό κόσμο, μαζί με δράσεις εκτός Στέγης. Η προπώληση ξεκινά στις 21 Σεπτεμβρίου για τους Φίλους της Στέγης και στις 25 Σεπτεμβρίου για το ευρύ κοινό, ενώ για τρίτη χρονιά οι σκηνές της Κυριακής «παίζουν ματινέ», στις 14:00 στην Κεντρική Σκηνή και στις 17:00 στη Μικρή Σκηνή.
Ο Τζιμ Τζάρμους μάς προειδοποιεί πως το «μέλλον δεν μας χρειάζεται»
Οι Soundwalk Collective συναντούν τον Τζιμ Τζάρμους στην παγκόσμια πρεμιέρα της νέας οπτικοακουστικής εγκατάστασης «The Future Doesn’t Need You» τον Μάρτιο στη Στέγη. Ο τίτλος λειτουργεί σαν προειδοποίηση για έναν κόσμο που μπορεί να συνεχίσει χωρίς εμάς.
Ο Τζάρμους αφήνει για λίγο την κάμερα και επιστρέφει στη μουσική, έχοντας ήδη διαμορφώσει τα τελευταία χρόνια τον δικό του κιθαριστικό, υπνωτιστικό ήχο μέσα από το ντουέτο Sqürl. Μετά το μυσταγωγικό «Correspondences» με την Πάττι Σμιθ στη Στέγη το 2024 και το πρόσφατο «Sonic Prayer with Patti Smith» για το Περίπτερο της Αγίας Έδρας στην Μπιενάλε της Βενετίας, οι Soundwalk Collective συνεργάζονται ξανά με τη Στέγη σε ένα έργο για την τήξη των παγετώνων και το αδιανόητο μέλλον που αυτή προαναγγέλλει. Στον πυρήνα της εγκατάστασης βρίσκεται ένας συνεχής κιθαριστικός drone ήχος, ερμηνευμένος από τον ίδιο τον Τζάρμους: μια ασταθής, ανεπίλυτη αντήχηση, σαν ο παγετώνας να συνεχίζει να πάλλεται ακόμη και την ώρα που εξαφανίζεται. Η εγκατάσταση πλαισιώνεται από μία συναυλία και από κινηματογραφικές προβολές σε επιμέλεια του Τζιμ Τζάρμους, με έργα που επιστρέφουν στα ίδια επείγοντα ερωτήματα: «τι αφήνουμε πίσω μας, τι χάνεται, τι επιμένει. Το μέλλον μπορεί να μη μας χρειάζεται. Το παρόν, όμως, απαιτεί να το ακούσουμε τώρα».
Η φετινή σεζόν ανοίγει με τον Πολωνό σκηνοθέτη Λούκας Τβαρκόφσκι, ο οποίος, μετά τα «ROHTKO» και «Respublika», παρουσιάζει στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης από τις 15 έως τις 18 Οκτωβρίου 2026 το «ORACLE». Πρόκειται για ένα καθηλωτικό σκηνικό σύμπαν γύρω από τον Άλαν Τούρινγκ, τον κώδικα που άλλαξε την Ιστορία, τη γέννηση της τεχνητής νοημοσύνης και τις σκοτεινές πλευρές της προόδου.
Από τις 12 Νοεμβρίου έως τις 13 Δεκεμβρίου 2026, ο βραβευμένος «Οιδίποδας» του Βρετανού θεατρικού συγγραφέα και σκηνοθέτη Ρόμπερτ Άικ επιστρέφει, μετά το περσινό sold-out, στην Κεντρική Σκηνή με εξαιρετικό καστ και τους Νίκο Κουρή και Μαρία Κεχαγιόγλου στους ρόλους του Οιδίποδα και της Ιοκάστης αντίστοιχα.
Ο Ρομέο Κατσελούτσι βγάζει τον μύθο του «ΦΑΟΥΣΤ» από τη λογοτεχνία για να τον κάνει σώμα, σκιά και όραμα, από τις 3 έως τις 7 Μαρτίου 2027, σε διεθνή συμπαραγωγή της Στέγης. Μια σκηνική εμπειρία στα όρια της επιθυμίας, της καταδίκης και της λύτρωσης. Για τον Κατσελούτσι, ο Φάουστ είναι ένα αίνιγμα, «ένα άγνωστο πράγμα, μια κωμωδία ή ένας κλόουν», όπως γράφει ο ίδιος. Ένας Φάουστ χτισμένος όχι από όσα λέγονται, αλλά από όσα μένουν ανείπωτα.
Ο Γιάννης Νιάρρος και η Ομάδα ΝΥΞ στήνουν ένα παράξενο εργαστήριο προσομοίωσης της ανθρώπινης ζωής με τη νέα τους παράσταση, «2Β – Απαγωγή και Παρατήρηση», στη Μικρή Σκηνή (11 Μαρτίου – 30 Μαΐου 2027). Ο Νίκος Καραθάνος μετατρέπει την Κεντρική Σκηνή σε γήπεδο και πεδίο μάχης, κάνοντας την ταπεινή μας ύπαρξη μύθο με το «Έπος» (10 Απριλίου – 30 Μαΐου 2027).
Ο εικαστικός κόσμος του Δημήτρη Παπαϊωάννου
Στην πρώτη μονογραφική έκθεσή του, στο Onassis Ready (4 Απριλίου – 13 Ιουνίου 2027), ο Δημήτρης Παπαϊωάννου επιστρέφει στην αφετηρία της καλλιτεχνικής του πρακτικής, στη ζωγραφική, στα σχέδια, στις συνδέσεις και στις ιδέες που διαμόρφωσαν τον εικαστικό του κόσμο. Διατρέχοντας τέσσερις δεκαετίες δημιουργίας, παρουσιάζει το εικαστικό του έργο, την πηγή που προϋπάρχει του έργου του επί σκηνής και εξελίσσεται παράλληλα με αυτό. Η έκθεση συγκεντρώνει, σε ένα ενιαίο σύμπαν, τις διαφορετικές εκφάνσεις της διεπιστημονικής και διακαλλιτεχνικής πρακτικής του: εγκαταστάσεις, γλυπτά, σχέδια, σκίτσα, κόμικς, ζωγραφικά έργα, αρχειακό υλικό και νέες αναθέσεις ειδικά σχεδιασμένες για την περίσταση.
Στην έναρξη της σεζόν, η Στέγη συστήνει και την ανακαινισμένη Onassis Mandra, στη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, με την πολυαισθητηριακή εγκατάσταση «Clinamen» (26 Σεπτεμβρίου έως τις 5 Δεκεμβρίου) του βραβευμένου συνθέτη και εικαστικού Σελέστ Μπουζιέ-Μουζενό. Το έργο, μετά τη φιλοξενία του σε σημαντικούς καλλιτεχνικούς οργανισμούς σε όλο τον κόσμο, παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε εξωτερικό χώρο.
Χορός σε ένα εναλλακτικό metaverse
Το Εθνικό Μπαλέτο της Μασσαλίας και οι (LA)HORDE έρχονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα με το «Age οf Content» (23 & 24 Ιανουαρίου 2027). Η πιο πολυσυζητημένη χορογραφική ομάδα της Ευρώπης, πίσω από το Lux Tour της Rosalía και το Celebration Tour της Madonna, φέρνει στη Στέγη έναν χορό φτιαγμένο από την ένταση, τις εικόνες και την ταχύτητα της ψηφιακής εποχής. Δεκαέξι χορευτές και χορεύτριες κινούνται σε ένα εναλλακτικό metaverse, ανάμεσα σε αεροπορικό υπόστεγο και κλαμπ.
Για 14η χρονιά, το Onassis Dance Days (3-7 Φεβρουαρίου 2027) επιστρέφει και καλεί το κοινό να κοιτάξει τον άλλον από την αρχή. Στην καρδιά του ODD 2027 βρίσκεται το «Landless», η πρώτη κοινή δημιουργία του Χρήστου Παπαδόπουλου και του Γιώργου Κοτσιφάκη. Οι δύο Έλληνες καλλιτέχνες με τη διεθνή πορεία βλέπουν το σώμα σαν μια αχαρτογράφητη περιοχή, με ωκεανούς, γκρεμούς, κρυφά περάσματα και τόπους που εμφανίζονται μόνο όταν τους κοιτάζει κάποιος άλλος.
Σύγχρονες μουσικές τελετουργίες
Η μουσική δραστηριότητα της Στέγης συνεχίζεται με διοργανώσεις που εξερευνούν τη σύγχρονη ηλεκτρονική μουσική, την πειραματική σκηνή και τη τζαζ ως τελετουργία. Το Borderline Festival (9/10), το STEGI.RADIO Takeover (19-20/2) και το Speaking with Spirits (20/3) φέρνουν στην Αθήνα καταξιωμένους και ανερχόμενους καλλιτέχνες από την Ελλάδα και το εξωτερικό, μέσα από ένα πρόγραμμα γεμάτο ηλεκτρονικούς ήχους, αυτοσχεδιασμούς, ψυχεδέλεια και νέες μουσικές εμπειρίες.
Συζητήσεις με Μπέλα Φρόιντ, Τζίλιαν Άντερσον και Σλάβοϊ Ζίζεκ
Στο πρόγραμμα των συζητήσεων ξεχωρίζουν τρεις παρουσίες από τη μόδα, τον κινηματογράφο και τη φιλοσοφία. Η σχεδιάστρια μόδας και δημιουργός του podcast «Fashion Neurosis» Μπέλα Φρόιντ (15/12) εξερευνά τη σχέση ανάμεσα στα ρούχα, το στιλ και την προσωπική ταυτότητα, ενώ η καταξιωμένη ηθοποιός και συγγραφέας Τζίλιαν Άντερσον (16/1) μιλά για τη μακρά καλλιτεχνική της πορεία, τη δημιουργικότητα και τη γυναικεία εμπειρία. Τη σειρά ολοκληρώνει ο διεθνούς φήμης φιλόσοφος, ψυχαναλυτής και διανοούμενος Σλάβοϊ Ζίζεκ (11/2), μέσα από μια συζήτηση που επιχειρεί να αμφισβητήσει τις βεβαιότητές μας.
Αναλυτικά το πρόγραμμα στο https://www.onassis.org/el/onassis-stegi
Νάντια Μπακοπούλου
Φωτογραφία: Στέγη
