Μια πλωτή πόλη από χαρτόκουτα, με πύργους, γέφυρες και μυστικές πύλες, ανοίγει τον δρόμο για το «TRANSIT – Sculpture in Performance» της Μαριάννας Λύρα. Η νέα γλυπτική εγκατάσταση εξελίσσεται σε ζωντανή περφόρμανς και θα φιλοξενηθεί από τις 25 Οκτωβρίου έως τις 8 Νοεμβρίου 2026 στο ιστορικό κτίριο της ΦΙΑΤ στο Κουκάκι (Συγγρού 114, Αθήνα), που στέγασε την πρώτη έκθεση αυτοκινήτων το 1926 στην Αθήνα.
Η μετάβαση – transit – βρίσκεται στο κέντρο του έργου. «Τα σύνορά μας υπενθυμίζουν ότι βρισκόμαστε σε μια αέναη διέλευση», λέει η Μαριάννα Λύρα, προσθέτοντας πως κάτω από την ανάγκη για όρια και ταυτότητα κρύβεται συχνά «ο φόβος ότι, αν περάσουμε το όριο, θα χρειαστεί να εφεύρουμε ξανά τον εαυτό μας».
Το έργο ξεκίνησε στους περιπάτους της καλλιτέχνιδας την περίοδο της πανδημίας. Άδειες κούτες που βρήκε στον δρόμο έγιναν η πρώτη ύλη, ενώ από αρχιτεκτονικά θραύσματα γεννήθηκαν ένας πύργος, μια φανταστική πόλη και ένα μυθικό σκάφος, έτοιμα για ένα ταξίδι πέρα από τα όρια του πραγματικού και με άγνωστο προορισμό.
Όταν το εργαστήριο δεν μπορούσε πια να το χωρέσει, το έργο μεταφέρθηκε για πρώτη φορά στο ιστορικό κτίριο της ΦΙΑΤ, έναν χώρο γνώριμο για τη Μαριάννα Λύρα, η οποία τον είχε εγκαινιάσει το 2017 με το έργο της Ρει start. Εκεί ολοκληρώθηκε και πήρε την τελική του μορφή, σαν σε καρνάγιο.
«Το Transit είναι ένα ταξίδι από το γνώριμο στο άγνωστο. Μια διαδρομή ανάμεσα σε δύο τόπους. Είναι ο αποχωρισμός. Μέσα από την κίνηση, το Transit αναζητά τον χώρο ανάμεσα στην άφιξη και την αναχώρηση εκεί όπου ο χρόνος μοιάζει να αιωρείται και η ταυτότητα βρίσκεται σε διαρκή μεταμόρφωση», επισημαίνει η σκηνοθέτιδα και χορογράφος Μαρκέλλα Μανωλιάδη.
Στο «Transit», η εγκατάσταση παρουσιάζεται εξαρχής διασκορπισμένη στον χώρο και αποκτά μορφή μέσα από την πορεία μιας περφόρμανς. Οι ερμηνευτές, με τη μουσική του Foken, τη φωνή της Καίτης Κουλλιά και της χορωδίας της, τους φωτισμούς της Χριστίνας Θανάσουλα και τις βιντεοπροβολές του Andi Xhuma, συναρμολογούν σταδιακά ένα γλυπτό σε ένα σώμα ανάμεσα στους θεατές. «Από το άμορφο στο μορφοποιημένο, από το θραύσμα στην ολότητα και από την ακινησία στην κίνηση η συναρμολόγηση μετατρέπεται σε πράξη μετάβασης και μεταμόρφωσης: γίνεται η ίδια η περφόρμανς», επισημαίνει η καλλιτέχνις.
«Το Transit της Μαριάννας Λύρα αναδύεται σαν αστική επικράτεια σε καθεστώς διαρκούς μετάβασης», γράφει στον κατάλογο που συνοδεύει τη γλυπτική εγκατάσταση ο ιστορικός τέχνης και επιμελητής, δρ. Κώστας Πράπογλου. Ο ίδιος διαβάζει τις φιγούρες της δράσης ως χορό αρχαίας τραγωδίας, ως μια συλλογική φωνή που συγκολλά τα θραύσματα και προετοιμάζει το ταξίδι. «Η λέξη transit περιγράφει μια ύπαρξη καθ’ οδόν. Είμαστε κι εμείς ένα καράβι που πλέει με το δικό του φορτίο», καταλήγει.
Στο πλαίσιο του «TRANSIT — Sculpture in Performance» θα πραγματοποιηθεί εργαστήριο δημιουργικής γραφής από τη Χριστιάνα Λαμπρινίδη, βραβευμένη συγγραφέα, σκηνοθέτιδα και εισηγήτρια της δημιουργικής γραφής στην Ελλάδα, την οποία διδάσκει από το 1993. Τα κείμενα που θα παραχθούν με αφορμή το έργο και την έννοια της μετάβασης θα δώσουν στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να ενσωματώσουν στο έργο και τις δικές τους σκέψεις και εμπειρίες.
Την έκθεση της Μαριάννας Λύρα «TRANSIT — Sculpture in Performance» συνοδεύει δίγλωσσος (ελληνικά – αγγλικά) κατάλογος με κείμενα της ίδιας της καλλιτέχνιδος, της συγγραφέως Χριστιάνας Λαμπρινίδη και του δρος Κώστα Πράπογλου.
INFO
Μαριάννα Λύρα, «TRANSIT — Sculpture in Performance»
Εγκαίνια: Κυριακή 25 Οκτωβρίου, 20:00
Performances: Από Πέμπτη 29 Οκτωβρίου έως και Κυριακή 1η Νοεμβρίου – με τη συμμετοχή στο τραγούδι της Καίτης Κουλλιά – και από Πέμπτη 5 έως και Κυριακή 8 Νοεμβρίου, στις 20:30.
Έκθεση: Από Δευτέρα 26 έως και Τετάρτη 28 Οκτωβρίου και από Δευτέρα 2 έως και Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, 18:00-22:00.
Εργαστήριο Δημιουργικής Γραφής: από τη Χριστιάνα Λαμπρινίδη και τη Μαριάννα Λύρα τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου 2026 στις 18:00.
Είσοδος ελεύθερη.
