Η 21η Αυγούστου καθιερώνεται ως Διεθνής Ημέρα Υποβρύχιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, μετά την απόφαση της 43ης Γενικής Συνέλευσης της UNESCO. Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η Ελλάδα, με αδιάσειστη ναυτική παράδοση και θαλάσσιο πολιτισμό που απλώνεται σε βάθος χιλιετιών, διαθέτει μία από τις πιο σημαντικές και πολυδιάστατες μορφές ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς στη Μεσόγειο.
Το ελληνικό υποθαλάσσιο τοπίο περιλαμβάνει ένα εντυπωσιακό σύνολο μνημείων: από βυθισμένους οικισμούς, ορισμένοι από την προϊστορική εποχή, μέχρι εμπορικά και πολεμικά ναυάγια της αρχαιότητας και της βυζαντινής περιόδου, λιμάνια αρχαίων πόλεων και βυζαντινές λιμενικές εγκαταστάσεις, αλλά και νεότερες υποθαλάσσιες υποδομές και ναυάγια των δύο Παγκοσμίων Πολέμων.
Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ότι το υπουργείο Πολιτισμού έχει προχωρήσει από το 2019 έως σήμερα σε σειρά θεσμικών πρωτοβουλιών για την ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς, με κυριότερες τις εξής:
* Η υιοθέτηση ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου για τους επισκέψιμους ενάλιους αρχαιολογικούς χώρους και τα ναυάγια,
* Η δημιουργία και απόδοση στο κοινό των πρώτων επισκέψιμων ενάλιων πάρκων στο ναυάγιο της Περιστέρας στις Βόρειες Σποράδες και στις τρεις ενάλιες περιοχές στον Παγασητικό Κόλπο,
* Ο καθορισμός, μέσω Κοινής Υπουργικής Απόφασης, των όρων κατάδυσης, του τρόπου γνωστοποίησης και των λοιπών υποχρεώσεων των παρόχων καταδυτικών υπηρεσιών και των επισκεπτών για καταδύσεις αναψυχής σε χαρακτηρισμένα ως μνημεία ναυάγια πλοίων και αεροσκαφών και
* Η ολοκλήρωση της τεκμηρίωσης των παραπάνω ναυαγίων και η έναρξη της διενέργειας καταδύσεων αναψυχής σε αυτά.
Τον Ιούλιο 2026, το υπουργείο Πολιτισμού ίδρυσε τον «Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς» ως ΝΠΔΔ, εποπτευόμενο από το ΥΠΠΟ, ο οποίος, παράλληλα και κατά αρμοδιότητα με την Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων, αναλαμβάνει να διαχειριστεί τις νέες τεχνολογικές, περιβαλλοντικές και τουριστικές προκλήσεις για την προστασία και την ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας.
Η διαχείριση της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αφορά έναν μόνο κλάδο, αλλά μια σύνθετη διαδικασία που απαιτεί συνεργασία αρχαιολόγων, θαλάσσιων επιστημόνων, ειδικών τεχνολογίας, συντηρητών, νομικών, τοπικών φορέων και οργανισμών τουρισμού. Παράλληλα, η παγκόσμια άνοδος του πολιτιστικού καταδυτικού τουρισμού αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη αντιμετωπίζουν την ενάλια κληρονομιά τους. Η διεθνής αγορά των υποβρύχιων θεματικών εμπειριών αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό, ενώ οι ταξιδιώτες αναζητούν πλέον βιωματικές και αυθεντικές εμπειρίες που συνδέουν τον πολιτισμό με τη φύση.
Σε όλη την επικράτεια έχουν δημιουργηθεί και προγραμματίζονται νέοι ενάλιοι αρχαιολογικοί χώροι, δίνοντας τη δυνατότητα σε καταδυόμενο και μη κοινό να επισκεφθεί με ασφάλεια υποβρύχιους αρχαιολογικούς χώρους. Η δημιουργία του Φορέα και η ίδρυση του Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων στο Σιλό του Πειραιά είναι, σύμφωνα με το ΥΠΠΟ, απτά παραδείγματα του ενδιαφέροντος της Πολιτείας για την ανάδειξη, την προστασία και τη διαχείριση της πλούσιας υποβρύχιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Το υπουργείο Πολιτισμού, με τον προσήκοντα σεβασμό και την ευαισθησία που απαιτούν οι συγκεκριμένοι χώροι, στους οποίους συχνά υπήρχαν απώλειες ψυχών, θα συνεχίσει να δημιουργεί νέους ενάλιους επισκέψιμους αρχαιολογικούς χώρους, με στόχο και την οικονομική ανάπτυξη των περιοχών που διασώζουν ενάλιο πολιτιστικό πλούτο, μέσα από σχετικές υποδομές για την προσέλκυση του καταδυτικού τουρισμού.
Η Ελλάδα διαθέτει ολοκληρωμένη στρατηγική για την προστασία και την ανάδειξη της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς της, σε ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές πολιτικές. Το υπουργείο Πολιτισμού διαμορφώνει ένα συνεκτικό, σύγχρονο και βιώσιμο μοντέλο διαχείρισης των ενάλιων αρχαιολογικών χώρων, ενώ η ίδρυση του Φορέα Διαχείρισης Επισκέψιμων Χώρων Ενάλιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς και του Εθνικού Μουσείου Εναλίων Αρχαιοτήτων συνιστά, όπως αναφέρει, στρατηγική επιλογή εθνικής σημασίας με αναπτυξιακό πρόσημο, επιστημονική καινοτομία και διεθνή παρουσία της χώρας.
Πηγή φωτ.: ΥΠΠΟ
