Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η φετινή έξαρση του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα να φτάνουν τα 232 και τους θανάτους τους 19.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιδημιολογική εικόνα στην Αττική, όπου καταγράφεται περίπου το 60% των συνολικών περιστατικών. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως περιοχές της Ανατολικής Αττικής, με τα Σπάτα και το Μαρκόπουλο να εμφανίζουν αυξημένη δραστηριότητα.
Μιλώντας στο Orange Press Agency, ο αναπληρωτής καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας του ΕΚΠΑ, Γκίκας Μαγιορκίνης, εξήγησε ότι η έξαρση του ιού κατά τους θερινούς μήνες είναι αναμενόμενη, καθώς η περίοδος αυξημένης κυκλοφορίας εκτείνεται συνήθως από τα μέσα ή τα τέλη Ιουνίου έως τα μέσα ή τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Όπως ανέφερε, ο ιός μεταδίδεται μέσω μολυσμένων κουνουπιών, τα οποία προσλαμβάνουν τον ιό από μολυσμένα πτηνά, κυρίως κορακοειδή. Ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενώ τα κουνούπια δεν μολύνονται από ανθρώπους.
Σύμφωνα με τον κ. Μαγιορκίνη, η φετινή εικόνα δείχνει αυξημένη κυκλοφορία σε σχέση με πέρυσι, χωρίς ωστόσο να μπορεί ακόμη να χαρακτηριστεί ως χρονιά με τη μεγαλύτερη δυνατή δραστηριότητα του ιού.
Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται διαφοροποίηση στη γεωγραφική κατανομή των περιστατικών, με περισσότερα κρούσματα μέσα στην Αττική και κυρίως στην Ανατολική Αττική.
Η διαφορά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, για τουλάχιστον μια δεκαετία, είναι ότι εμφανίζονται κρούσματα μέσα στην Αττική και κυρίως στην Ανατολική Αττική, όπου φαίνεται να υπάρχει υψηλότερη δραστηριότητα στα Σπάτα και στο Μαρκόπουλο. Για να υπάρχουν μολυσμένα κουνούπια σε μια περιοχή πρέπει να υπάρχουν μολυσμένα πτηνά. Τα κορακοειδή δεν αγαπούν ιδιαίτερα τον αστικό ιστό. Τα βλέπουμε σε αγροτικού τύπου περιοχές, οπότε η Ανατολική Αττική, επειδή έχει ακόμη σε μεγάλο ποσοστό αγροτικές περιοχές, για αυτόν τον λόγο βλέπουμε και υψηλότερη κυκλοφορία. Το κουνούπι δεν πετάει πολύ μακριά, οπότε πρέπει να βρίσκεται κοντά και στο πτηνό και στον άνθρωπο.
Σχετικά με τους παράγοντες που επηρέασαν τη μετατόπιση του ιού, ο κ. Μαγιορκίνης άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο φαινόμενα, δυνητικά καταστροφικά, όπως ο Daniel, να ωθούν πληθυσμούς πτηνών σε άλλες περιοχές:
Σίγουρα μπορεί να έχει παίξει κάποιο ρόλο η κλιματική μεταβολή, σε συνδυασμό με τη μετατόπιση πτηνών από άλλες περιοχές. Μια πιθανότητα που δεν μπορούμε να την επαληθεύσουμε, επειδή αρχίσαμε να βλέπουμε κρούσματα στην Αττική σταδιακά από το 2023 και μετά, ενώ πριν είχαμε να δούμε από το 2012, είναι να το δούμε σε αντιπαράθεση με τον τυφώνα Daniel στη Θεσσαλία. Η Θεσσαλία για πολλά χρόνια ξέρουμε ότι ήταν το επίκεντρο του ιού. Πιθανολογούμε ότι μπορεί να έπαιξε κάποιο ρόλο στη μετατόπιση πληθυσμού πτηνών σε άλλες περιοχές και σταδιακά τη διάχυση της μόλυνσης.
Σε ένα στα 150 περίπου κρούσματα εμφανίζεται εκδήλωση από το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή εγκεφαλίτιδα, με ληθαργικότητα, σύγχυση, υπνηλία και υψηλό πυρετό.
Αναφερόμενος στην επικινδυνότητα του ιού και την κλινική εικόνα, ο καθηγητής υπογράμμισε:
Ο ιός προσβάλλει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό ατόμων. Ωστόσο, αυτά που βλέπουμε εμείς ως κρούσματα είναι τα βαριά, τα οποία είναι περίπου ένα στα εκατόν σαράντα με ένα στα εκατόν πενήντα. Οι υπόλοιποι είτε θα το περάσουν τελείως στο πόδι, δεν θα το καταλάβουν καν, είτε θα το περάσουν με πολύ ήπια συμπτώματα, όπως έναν ήπιο πυρετό, μια κούραση, συμπτώματα που δεν μπορούμε να ξεχωρίσουμε από άλλες ήπιες ιώσεις.
Ωστόσο, σε ένα στα εκατόν πενήντα περίπου άτομα θα εμφανιστεί εκδήλωση από το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή εγκεφαλίτιδα με ληθαργικότητα, σύγχυση, υπνηλία, υψηλό πυρετό, πονοκέφαλο, δυσκαμψία αυχένα, φωτοφοβία, επιληπτικούς σπασμούς ή ακόμα και παράλυση. Οι εγκεφαλίτιδες έχουν πάντα μια αρκετά θορυβώδη εικόνα και χρειάζεται η αντιμετώπισή τους στο νοσοκομείο.
Όσον αφορά τις ευπαθείς ομάδες, διευκρίνισε ότι μηδενικός κίνδυνος για να πάθει κάποιος εγκεφαλίτιδα από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν υπάρχει. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά σπάνιο να εμφανιστεί σε άτομα που δεν ανήκουν στους άνω των 65 ή δεν έχουν υποκείμενα νοσήματα. Πρόκειται για την εξαίρεση στον κανόνα.
Σημειώνεται πως η πλειονότητα των σοβαρών περιστατικών αφορά ηλικιωμένους, ενώ προβληματισμό προκάλεσε η νοσηλεία 13χρονου αγοριού με βαριά συμπτώματα, το οποίο έλαβε εξιτήριο.
Στο 90% η ατομική προστασία
Για τα μέτρα πρόληψης, ο κ. Μαγιορκίνης τόνισε:
Η προστασία έναντι του ιού βασίζεται σχεδόν 90% στην ατομική προστασία: χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο δέρμα, σήτες στα παράθυρα. Επίσης, αν υπάρχουν στάσιμα νερά στο μπαλκόνι, στον κήπο ή κοντά στο σπίτι μας, θα πρέπει να τα στραγγίξουμε γιατί εκεί πολλαπλασιάζονται τα κουνούπια. Αν πρέπει να πάμε σε χώρο με πολλά κουνούπια, για παράδειγμα για αγροτική ή κτηνοτροφική εργασία, καλό είναι να χρησιμοποιούμε μακρυμάνικα και μακριά παντελόνια.
Η Περιφέρεια Αττικής κλιμακώνει τις παρεμβάσεις της με έκτακτους νυχτερινούς ψεκασμούς σε περίπου 10.000 στρέμματα στην Ανατολική Αττική.
Την ίδια ώρα, η Περιφέρεια Αττικής εντείνει τις παρεμβάσεις της στο πεδίο. Μετά από σύσκεψη του Περιφερειάρχη Νίκου Χαρδαλιά με εκπροσώπους του ΕΟΔΥ και του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου, αποφασίστηκε η διενέργεια έκτακτων νυχτερινών ψεκασμών σε έκταση περίπου 10.000 στρεμμάτων στην Ανατολική Αττική.
«Απέναντι σε ένα τόσο κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας δεν χωρά κανένας εφησυχασμός», δήλωσε ο Ν. Χαρδαλιάς, σημειώνοντας ότι από τις αρχές του 2026 οι ψεκασμοί έχουν αυξηθεί κατά 30% σε όλη την Αττική.
Για την εξουδετέρωση των ακμαίων κουνουπιών επιστρατεύτηκαν ειδικές τουρμπίνες, μηχανήματα υψηλής πίεσης που πραγματοποιούν ακμαιοκτονία υπέρμικρου όγκου (ULV).
Ο πρόεδρος της Τεχνικής Επιτροπής Παρακολούθησης του προγράμματος καταπολέμησης κουνουπιών, Γιώργος Κώνσταντος, εξήγησε τη διαδικασία από τον υδροβιότοπο στις Αλυκές Αρτέμιδας: δημιουργείται ένα λεπτό σύννεφο από ειδικό όχημα που πέφτει πάνω στις εγκαταστάσεις. Με το πρώτο ηλιακό φως δεν αφήνει καμία υπολειμματικότητα, αλλά παράλληλα σκοτώνει τα ακμαία κουνούπια. Οι ψεκασμοί επικεντρώθηκαν εκτός πυκνοκατοικημένων ζωνών, σε εκτάσεις από την οδό Αρίωνος έως τη Λεωφόρο Μαραθώνος, καθώς και στην περιοχή Κιάφα κοντά στο αεροδρόμιο.
