Στα άκρα φαίνεται να οδηγείται η αντιπαράθεση για τις κάμερες στην Αγία Παρασκευή, καθώς οι κάτοικοι θεωρούν ότι έχουν εξαντληθεί τα περιθώρια διαλόγου με τον Δήμο για τις κάμερες που έχουν τοποθετηθεί στην Πλατεία Αγίου Ιωάννου, την πάνω πλατεία της περιοχής. Το επόμενο βήμα, όπως λένε, είναι η προσφυγή στις αρμόδιες αρχές.
Οι κάτοικοι της Αγίας Παρασκευής καταγγέλλουν επανειλημμένα ότι οι κάμερες παραβιάζουν τους ισχύοντες κανονισμούς και τη νομοθεσία για τα προσωπικά δεδομένα, θέση που συμμερίζεται και η Homo Digitalis, η οργάνωση υπεράσπισης των ψηφιακών δεδομένων και μέλος της European Digital Rights (EDRi), η οποία στηρίζει τους κατοίκους στην υπόθεση.
Οι κάμερες στην Αγία Παρασκευή τοποθετήθηκαν από τη δημοτική αρχή το καλοκαίρι του 2024, με την ολοκλήρωση της ανάπλασης της πλατείας. Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και ήδη από τις 31 Ιουλίου ο δήμαρχος Αγίας Παρασκευής Γιάννης Μυλωνάκης έκανε την πρώτη κατευναστική δήλωση, δίνοντας διαβεβαιώσεις για τη νομιμότητα των καμερών και προσθέτοντας ότι είχαν μειωθεί τα περιστατικά παραβατικότητας στην πλατεία.
Από την άνοιξη του 2025, οι αντιδράσεις των κατοίκων εντάθηκαν, όταν ο Δήμος ανακοίνωσε την αγορά drone που περιπολεί κατά τις νυχτερινές ώρες σε πλατείες, πάρκα και σχολικούς χώρους, με στόχο την αποτροπή βανδαλισμών και παραβατικών συμπεριφορών (30/4/2025).
Σε συνέντευξη που παραχώρησε τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, ο κ. Μυλωνάκης περιέγραφε τη λειτουργία του drone, το οποίο καθοδηγείται από χειριστή στο δημαρχείο, ενώ διαθέτει φακό και μεγάφωνο μέσω του οποίου ο χειριστής απευθύνεται στους υποψήφιους παραβάτες. Αν δεν συμμορφώνονταν με τις υποδείξεις του ιπτάμενου μηχανήματος, ο χειριστής καλούσε την αστυνομία.
Σε απανωτές κινητοποιήσεις προχώρησαν οι κάτοικοι της περιοχής από τον Ιούλιο του 2025 ενάντια στις κάμερες και το drone, ενώ σε μία από αυτές κάλυψαν τις κάμερες με μαύρες σακούλες, ώστε να πραγματοποιήσουν χωρίς επιτήρηση την ανοιχτή συζήτησή τους στην πλατεία.
Όπως επιβεβαίωσαν αργότερα και οι ειδικοί της Homo Digitalis, η δυνατότητα παρακολούθησης μιας συνάθροισης από έναν Δήμο αντιβαίνει σε βασικές συνταγματικές ελευθερίες.
Ταυτόχρονα, όπως διαπίστωσαν πολύ αργότερα οι κάτοικοι, η κάλυψη των καμερών με τις σακούλες για τη διεξαγωγή της συνέλευσής τους ενδέχεται να ήταν τζάμπα κόπος, καθώς ο Δήμος αργότερα ισχυρίστηκε εγγράφως ότι οι κάμερες… δεν λειτουργούν.
Οι καλυμμένες κάμερες τον Ιούλιο του 2025. (Πηγή: Ανοιχτή Συνέλευση Κατοίκων Αγίας Παρασκευής)
Στη μάχη των προσωπικών δεδομένων, το drone δεν φαίνεται να ξανατέθηκε σε λειτουργία μετά το καλοκαίρι του 2025. Σύμφωνα με τη μαρτυρία κατοίκου της περιοχής, πήγαινε και τρόμαζε παιδάκια στην πλατεία, λέγοντάς τους να φύγουν, ενώ κατέβαινε πολύ χαμηλά και έβλεπε μέσα στα σπίτια. Ωστόσο, το ζήτημα των καμερών παρέμεινε και κλιμακώθηκε.
Τον Μάρτιο του 2026, κάτοικοι της Αγίας Παρασκευής μαζί με τον Δικηγόρο Αθηνών και διευθυντή της Homo Digitalis, Λευτέρη Χελιουδάκη, απέστειλαν επιστολή στον Δήμο Αγίας Παρασκευής, θέτοντας ερωτήματα για τη νομιμότητα των καμερών.
Τα ερωτήματα δεν ήταν θεωρητικά, αλλά προέκυπταν από τις προβλέψεις τόσο της Οδηγίας που εξέδωσε το 2011 η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) για τη χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης, όσο και του ευρωπαϊκού Γενικού Κανονισμού Προσωπικών Δεδομένων (του γνωστού GPDR) που κυρώθηκε στην Ελλάδα με τον νόμο 4624/20219.
Με βάση συγκεκριμένη ημερομηνία κατά την οποία παρευρέθηκαν στην πλατεία, ρωτούσαν:
1. Από ποιόν φορέα λειτουργούν αυτές οι κάμερες (ποιος είναι δηλαδή ο υπεύθυνος επεξεργασίας καθώς και οι λοιποί εκτελούντες επεξεργασίας); Πού βασίζετε τη χρήση των καμερών αυτών (ποιά είναι δηλαδή η νομική βάση που χρησιμοποιείτε) και ποιός ο σκοπός της επεξεργασίας;
2. Οι κάμερες μάς κατέγραψαν;
3. Υπάρχει καταγραφή ήχου;
4. Για πόσο καιρό διατηρούνται τα δεδομένα μας από τον καταγραφέα και πως μπορούν να χρησιμοποιηθούν (πχ ενδέχεται να διαμοιραστούν τα δεδομένα σε άλλους κρατικούς φορείς, όπως η ΕΛ.ΑΣ, ή ιδιώτες, και εάν ναι ποιά είναι η νομικη βάση για τη μεταφορά αυτή)
5. Ποιά είναι η διαδικασία για να αιτήθουμε την διαγραφή τους;
6. Γιατί δεν υπάρχει δημόσια αναρτημένη η πολιτική προστασίας δεδομένων για την εν λόγω πράξη επεξεργασίας στην ιστοσελίδα του Δήμου έως και σήμερα;
7. Ποιός είναι ο αρμόδιος υπεύθυνος ασφαλείας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα;
8. Γιατί δεν υπάρχει η σχετική ενημερωτική πινακίδα όπως προβλέπεται από τον νόμο και τις κατευθύνσεις της ΑΠΔΠΧ και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων;
9. Έχετε εκπονήσει εκτίμηση αντικτύπου για την προστασία δεδομένων, όπως προβλέπεται στο άρθρο 35 ΓΚΠΔ και στις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές της ΑΠΔΠΧ;
Επίσης, σημείωναν ότι βάσει του GDPR και του εφαρμοστικού του νόμου, ο Δήμος υποχρεούται να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα εντός 30 ημερών.
Πράγματι, εντός αυτού του διαστήματος, ο Δήμος διατύπωσε απάντηση, η οποία όμως στάλθηκε στους ερωτώντες τρεις μήνες μετά την υποβολή του αιτήματος.
Στην απάντηση, ο Δήμος δήλωνε ότι δύο χρόνια μετά την εγκατάστασή τους οι κάμερες δεν έχουν συνδεθεί με το ηλεκτρικό δίκτυο και δεν έχουν τεθεί σε λειτουργία, με αποτέλεσμα να μην πραγματοποιείται οποιαδήποτε καταγραφή ή εν γένει επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Σε περίπτωση ενδεχόμενης (sic) μελλοντικής λειτουργίας, η δημοτική αρχή δήλωσε ότι η λειτουργία τους θα συμμορφώνεται με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Ποιο πλαίσιο; Δεν γνωρίζουμε τι συμβαίνει με τις κάμερες, μόνο ο Δήμος το ξέρει, σημειώνει μιλώντας στο in ο κ. Χελιουδάκης. Οι κάτοικοι έχουν ζητήσει με νεότερο αίτημα στον Δήμο τα στοιχεία της Διεύθυνσης Τεχνικών Ελέγχων που δείχνουν ότι οι κάμερες είναι εκτός λειτουργίας, αλλά και ρητή απάντηση στο αν έχουν τεθεί ποτέ σε λειτουργία.
Ωστόσο, ουκ ολίγες είναι οι θεμελιακές παρατυπίες που διαπιστώνουν οι κάτοικοι και ο κ. Χελιουδάκης ακόμα και στο ίδιο το γεγονός της εγκατάστασής τους.
Η χρήση μέσων επιτήρησης για πρόληψη του εγκλήματος προβλέπεται από σχετικά Προεδρικά Διατάγματα ως αποκλειστική αρμοδιότητα της Ελληνικής Αστυνομίας. Για όλους τους υπόλοιπους σκοπούς, η λειτουργία συστημάτων παρακολούθησης, όπως τα κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης, διέπεται από την προαναφερθείσα Οδηγία της ΑΠΔΠΧ από το 2011, που προβλέπει την εγκατάσταση και λειτουργία τέτοιων συστημάτων μόνο για την προστασία της περιουσίας.
Όπως εξηγεί ο κ. Χελιουδάκης, αυτό στην πράξη σημαίνει ότι αν ο Δήμος είχε στην πλατεία μία αποθήκη με εξοπλισμό, μπορούσε να εγκαταστήσει μία κάμερα που να κοιτάει τα σημεία εισόδου της, όχι γενικά τον δημόσιο χώρο. Οι κάμερες που καταγράφουν τον δρόμο στα περίπτερα, τις επιχειρήσεις εστίασης και αλλού είναι παράνομες, λέει. Αλλά δεν αναλαμβάνει δράση η ΑΠΔΠΧ, ίσως γιατί δεν έχει το προσωπικό για να κάνει αυτεπάγγελτες έρευνες.
Ακόμα και στις περιπτώσεις που αφορούν την πρόληψη των ποινικά διωκόμενων πράξεων για την οποία εγκαθιστά συστήματα επιτήρησης η ΕΛΑΣ, τυπικά δεν έχει την απόλυτη ελευθερία. Αντίθετα, οι αρχές οφείλουν να δικαιολογήσουν την αναγκαιότητα χρήσης τέτοιων συστημάτων σε κάποιο σημείο και να δημοσιεύσουν την απόφαση, προκειμένου να μπορεί ένας πολίτης που το επιθυμεί να κάνει αίτηση ακύρωσης.
Τα ερωτήματα της ανταπάντησης των κατοίκων έχουν μείνει αναπάντητα από τη δημοτική αρχή, γεγονός που αφήνει ως μοναδική διέξοδο την προσφυγή στην ΑΠΔΠΧ. «Δεν έχουν καν ενημερώσει αν τώρα λειτουργούν ή όχι», σημειώνει ο κ. Χελιουδάκης.
Όσο για το drone που φαίνεται να είναι αυτή τη στιγμή ανενεργό, αντιμετωπίζοντας ενδεχομένως παρόμοιες ενστάσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, ας σημειωθεί ότι αντίστοιχα drones έχουν προμηθευτεί και άλλοι Δήμοι της Αττικής.
