Το αρχείο Νίκου Καββαδία πέρασε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, περισσότερο από μισό αιώνα μετά τον θάνατο του ποιητή, μαζί με προσωπικά αντικείμενα, το γραφείο του και άλλα τεκμήρια από τη ζωή και το έργο του. Η δωρεά έγινε από τον τελευταίο κληρονόμο του, κ. Φίλιππο Χατζόπουλο, και έγινε δεκτή με άμεσες ενέργειες από τη γενική διευθύντρια των ΓΑΚ, κ. Αμαλία Παππά.
Η ύπαρξη του αρχείου ήταν μέχρι σήμερα άγνωστη στο ευρύ κοινό, καθώς δεν είχε παρουσιαστεί ποτέ με έκθεση ή αναλυτική περιγραφή των περιεχομένων του. Στον αρχειακό αυτό πλούτο περιλαμβάνονται άγνωστες πληροφορίες, ανέκδοτο υλικό και στοιχεία από τον προσωπικό κόσμο του Καββαδία, όπως διαμορφώθηκε στη στεριά και στη θάλασσα, όπου εργάστηκε ως ναύτης και ασυρματιστής.
Η στέγη των ΓΑΚ διασφαλίζει τη διαφύλαξη του αρχειακού συνόλου, ενώ προβλέπονται επιστημονική καταλογογράφηση, τεκμηρίωση και ψηφιοποίηση του υλικού, καθώς και δράσεις για την ανάδειξή του. Αντικείμενα του αρχείου θα εκτίθενται μόνιμα στο κτίριο της Κεντρικής Υπηρεσίας των ΓΑΚ στο Ψυχικό, όπου θα φυλάσσεται και το υπόλοιπο αρχείο.
Σημαντική για την ολοκλήρωση της διαδικασίας ήταν και η χορηγία του κ. Γεώργιου Στασινόπουλου μέσω της «Καρτερία ΑΜΚΕ».
Την ώρα που το τελευταίο διάστημα καταγράφονται έριδες και εξώδικα από κληρονόμους σημαντικών δημιουργών, ο μοναδικός κληρονόμος του Καββαδία, ο κ. Φίλιππος Χατζόπουλος, επέλεξε να δωρίσει το συγκεντρωμένο αρχείο, που είχε περάσει σε αυτόν από τη γιαγιά του Τζένια Καββαδία και τη μητέρα του Ελγκα Καββαδία, ανιψιά του ποιητή. Με αυτή την απόφαση, η πολύτιμη παρακαταθήκη που είχε στην ευθύνη του περνά σε δημόσιο κτήμα, χωρίς τις κάθε είδους εκμεταλλεύσεις ιδιωτικών φορέων, ιδρυμάτων ή συλλεκτών που κατά καιρούς είχαν ενδιαφερθεί για την αγορά του.
Γι’ αυτό, στους όρους της δωρεάς προβλέπεται, μόλις ολοκληρωθούν οι απαραίτητες εργασίες, το αρχείο να παραμείνει ελεύθερο και προσβάσιμο, αλλά και αδιαίρετο, με δυνατότητα μελλοντικών προσκτήσεων.
Οι προοπτικές που ανοίγονται για τη μελέτη του ποιητή σε μεγαλύτερο βάθος είναι μεγάλες. Το αρχείο ενός από τους πιο διαβασμένους, επιδραστικούς και ευπώλητους Έλληνες ποιητές περιλαμβάνει χιλιάδες ντοκουμέντα και τεκμήρια από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι το 1975, πολλά από τα οποία παραμένουν άγνωστα και αδημοσίευτα.
Σε 45 αρχειακά κουτιά διασώζονται τεκμήρια μεγάλης λογοτεχνικής, ιστορικής και εμπορικής αξίας που αφορούν τη ζωή και το έργο του ποιητή, αλλά και άλλων ποιητών, λογοτεχνών, ζωγράφων και ηθοποιών. Λόγω της συνεχούς μετακίνησής του στα καράβια, ο Καββαδίας συνέλεξε πλήθος τεκμηρίων από όλο τον κόσμο.
Η προσωπική του σχέση με εκπροσώπους της γενιάς του ’30 και όχι μόνο τον εφοδίασε με μια σπουδαία βιβλιοθήκη πάνω από 2.000 τίτλων, σημαντική αλληλογραφία και ιστορικά τεκμήρια, μεταξύ των οποίων και χειρόγραφα άλλων ποιητών. Στο αρχείο περιλαμβάνονται επίσης ντοκουμέντα που αφορούν την ποιήτρια Θεώνη Δρακοπούλου (Μυρτιώτισσα), η οποία τα είχε χαρίσει στον Καββαδία και την αδελφή του.
Μέρος του αρχείου περιλαμβάνει ακόμη έγγραφα για την αδελφή του Τζένια, η οποία είχε επίσης αλληλογραφία με λογοτέχνες και ανθρώπους του καλλιτεχνικού χώρου, όπως ο Στρατής Τσίρκας, η Μέλπω Αξιώτη, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος και η Ζυράννα Ζατέλη.
Στα Γενικά Αρχεία του Κράτους σώζονται πλέον εκατοντάδες χειρόγραφα με γνωστά και άγνωστα δικά του ποιήματα και πεζά. Υπάρχουν επίσης χειρόγραφα άλλων ποιητών, όπως του Κ. Π. Καβάφη, του Τέλλου Άγρα, του Μήτσου Παπανικολάου, της Μυρτιώτισσας, του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και του Γαλάζη, ενώ περιλαμβάνεται ακόμη η καλλιτεχνική ταυτότητα του Γιάννη Τσαρούχη.
Στο αρχείο υπάρχει επίσης αλληλογραφία με την οικογένειά του και με ακόμη 180 αποστολείς, μεταξύ των οποίων οι Γιώργος Σεφέρης, Στρατής Τσίρκας, Μ. Καραγάτσης, Νίκος Καζαντζάκης, Ελένη Καζαντζάκη, Δημήτρης Χορν, Γιώργος Θεοτοκάς, Αιμίλιος Βεάκης, Μυρτιώτισσα, Μάρκος Αυγέρης, Μήτσος Παπανικολάου, Καίσαρ Εμμανουήλ, Άγγελος Σικελιανός, Μέλπω Αξιώτη, Γιώργος Κοτζιούλας, Κ. Καρθαίος, Παύλος Νιρβάνας, Ανδρέας Καραντώνης, Μίμης Τραϊφόρος, Γιάννης Τσαρούχης, Κίμων Φράιερ, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Τάκης Παπατσώνης, Τίμος Μαλάνος, Αλέξανδρος Μπάρας, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γλαύκος Αλιθέρσης, Περικλής Τριανταφύλλου, Ηλίας Πετρόπουλος και άλλοι.
Ξεχωριστή θέση στο σύνολο κατέχει η εκτεταμένη συλλογή εκατοντάδων φωτογραφιών, πολλές από τις οποίες είναι ανέκδοτες και καλύπτουν τη διαδρομή του από τα παιδικά του χρόνια, καθώς και έργα τέχνης από επιφανείς ζωγράφους, χαράκτες και γλύπτες.
Τμήμα του αρχείου αποτελούν επίσης τα ναυτικά του βιβλία, τα επαγγελματικά του έγγραφα, σημειωματάρια, ατζέντες, αποκόμματα, περιοδικά, εφημερίδες, βινύλια, πλάκες γραμμοφώνου και κασέτες με ηχογραφήσεις του ίδιου.
Η εικόνα του αρχείου συμπληρώνεται από προσωπικά αντικείμενα, όπως εξαρτήματα ασυρμάτου, κιάλια, ξυριστική μηχανή, ναυτικό καπέλο, βαλίτσες, μεταλλικό φωριαμό, λυχνίες και αναμνηστικά, καθώς και από έπιπλα, ανάμεσά τους και το γραφείο του. Τα αντικείμενα αυτά θα εκτεθούν σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο της Κεντρικής Υπηρεσίας των ΓΑΚ.
