20 Νοεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού: Η υπόσχεση του 1989 και η πραγματικότητα του 2026

20 Νοεμβρίου – Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού: Η υπόσχεση του 1989 και η πραγματικότητα του 2026

Κάθε 20 Νοεμβρίου ο κόσμος γιορτάζει την Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού και η πραγματικότητα του 2026 μας δείχνει γιατί είναι αναγκαία.

Η ιστορία της ξεκινά το 1954, όταν η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ συνέστησε σε όλες τις χώρες να θεσπίσουν μια ετήσια Παγκόσμια Ημέρα του Παιδιού, για να ενισχυθεί η αλληλεγγύη και η κατανόηση ανάμεσα στα παιδιά του κόσμου και να προωθηθεί η ευημερία τους και κατέληξαν στις 20 Νοεμβρίου.

Βλεβαια, η επιλογή δεν ήταν τυχαία: την ίδια ημερομηνία, το 1959, η Γενική Συνέλευση υιοθέτησε τη Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Παιδιού και το 1989 τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Από το 1990 η ημέρα τιμά την επέτειο και των δύο κειμένων. Η Σύμβαση είναι η ευρύτερα επικυρωμένη συνθήκη ανθρωπίνων δικαιωμάτων στον κόσμο.

Σήμερα, όπως και κάθε χρόνο, η UNICEF τη διοργανώνει ως παγκόσμια ημέρα δράσης «για τα παιδιά, από τα παιδιά», με συμμετοχή περίπου 190 χωρών και φέτος με σύνθημα «My Day; My Rights; My Future.»

Το ερώτημα είναι τι απομένει από αυτές τις υποσχέσεις όταν τις βάζουμε δίπλα στην πραγματικότητα του 2026.

Η σημερινή πραγματικότητα

Η Σύμβαση αναγνωρίζει σε κάθε παιδί το δικαίωμα στη ζωή. Στην Ουκρανία, σύμφωνα με την UNICEF, από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο σκοτώθηκαν τουλάχιστον 114 παιδιά και τραυματίστηκαν 1.030. Είναι ο βαρύτερος απολογισμός σχεδόν τεσσάρων ετών και αντιστοιχεί σε περισσότερα από τρία παιδιά την ημέρα. Οι νεκροί του 2026 ξεπερνούν ήδη κατά πάνω από 20% το σύνολο του 2025, ενώ οι τραυματισμοί έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 60%. Μόνο τον Οκτώβριο, τουλάχιστον 146 παιδιά σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν, 150% περισσότερα από το ίδιο διάστημα πέρυσι. Η UNICEF προσθέτει ότι οι πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη απειλούν τα παιδιά και μακριά από τη γραμμή του μετώπου.

Η Σύμβαση εγγυάται επίσης το δικαίωμα στην εκπαίδευση, και τα σχολεία θα έπρεπε να είναι ο πιο ασφαλής χώρος για ένα παιδί. Στις 2 Νοεμβρίου, όμως, σε επίθεση σε σχολικό συγκρότημα στη νοτιοανατολική Ουκρανία, όπου υπήρχε υπόγειο καταφύγιο και γινόταν διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας, σκοτώθηκαν σύμφωνα με την UNICEF 72 άνθρωποι, ενώ άλλοι τέσσερις αγνοούνται. Στις 13 Νοεμβρίου, στη Ζαπορίζια, ένα 17χρονο αγόρι σκοτώθηκε και οκτώ ακόμη παιδιά τραυματίστηκαν.

Μια εκεχειρία υποτίθεται ότι σημαίνει προστασία, και η Σύμβαση απαιτεί από τα κράτη να προστατεύουν τα παιδιά σε ένοπλες συγκρούσεις. Στη Γάζα όμως η UNICEF μετρά 351 παιδιά που σκοτώθηκαν από την ανακοίνωση της εκεχειρίας τον Οκτώβριο του 2025 ως τα τέλη Οκτωβρίου. Τον Αύγουστο, όταν είχαν περάσει περίπου 300 ημέρες, ο περιφερειακός διευθυντής της UNICEF είχε πει ότι μια εκεχειρία που αφήνει ένα παιδί νεκρό κάθε μέρα, κατά μέσο όρο, αποτυγχάνει να προστατεύσει τα παιδιά.

Πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν ονόματα. Ο 14χρονος Μοχάμεντ γύριζε σπίτι από κέντρο μάθησης της UNICEF στη Ντέιρ αλ Μπαλάχ όταν χτυπήθηκε στον δρόμο από επίθεση οπλισμένου drone και σκοτώθηκε, με τη σχολική του τσάντα να μένει δίπλα στο σώμα του. Την επόμενη μέρα η εξάχρονη Μισκ, μαθήτρια της πρώτης τάξης σε κέντρο της UNICEF, σκοτώθηκε από πυρά, ενώ βρισκόταν στο σπίτι της.

Η Σύμβαση μιλά και για το δικαίωμα σε ένα σπίτι και σε οικογενειακό περιβάλλον. Στη Γάζα, σύμφωνα με την UNICEF, περίπου 800.000 παιδιά παραμένουν εκτοπισμένα και οι περισσότεροι ζουν σε σκηνές ή σε βομβαρδισμένα κτίρια, ενώ περίπου 60.000 παιδιά έχουν χάσει έναν ή και τους δύο γονείς. Και τον Νοέμβριο, η UNICEF ανέφερε ότι τρία παιδιά σκοτώθηκαν από τις έντονες βροχοπτώσεις που έπληξαν τις εκτοπισμένες οικογένειες.

Το μοτίβο δεν περιορίζεται σε δύο πολέμους. Η ετήσια έκθεση του ΟΗΕ για τα παιδιά και τις ένοπλες συγκρούσεις κατέγραψε το 2025 38.558 επαληθευμένες σοβαρές παραβιάσεις που επηρέασαν 24.174 παιδιά. Είναι ο υψηλότερος αριθμός από το 1996, και για πρώτη φορά οι κυβερνητικές δυνάμεις ευθύνονταν για περισσότερες παραβιάσεις από τις μη κρατικές ένοπλες ομάδες.

Στο Σουδάν, όπου ο πόλεμος έχει εκτοπίσει πάνω από πέντε εκατομμύρια παιδιά, η UNICEF περιμένει 4,2 εκατομμύρια περιπτώσεις οξέος υποσιτισμού το 2026, ενώ είχε εξασφαλίσει μόλις το 16% της χρηματοδότησης που χρειάζεται.

Η Σύμβαση του 1989 γράφτηκε για να μη χρειάζεται κανένα παιδί να ζει έτσι. Τριάντα επτά χρόνια μετά, η ημέρα του μας θυμίζει ότι το κείμενο υπάρχει και ότι το ζητούμενο είναι αν θα εφαρμοστεί.

Loading

Play