Οι διαπραγματεύσεις στην Άγκυρα για την ενοποίηση του λιβυκού στρατού έληξαν χωρίς συμφωνία, με τους δύο βασικούς εκπροσώπους να αποχωρούν από την Τουρκία αφού δεν βρέθηκε κοινό έδαφος για τα κρίσιμα ζητήματα. Η εξέλιξη ήρθε εν μέσω της πίεσης που ασκεί η Αίγυπτος στη Λιβύη.
Η Άγκυρα φιλοξένησε την Παρασκευή συνάντηση ανάμεσα στον Αμπντουλσαλάμ Αλ-Ζούμπι, υφυπουργό Άμυνας της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, και τον Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτή διοικητή της λεγόμενης Γενικής Διοίκησης στην ανατολική Λιβύη, με αντικείμενο μια συμφωνία για την κατανομή των στρατιωτικών εξουσιών και τη δημιουργία κοινού κέντρου διοίκησης.
Σύμφωνα με πηγές, οι συζητήσεις ναυάγησαν επειδή ο Σαντάμ Χαφτάρ επέμεινε ότι κάθε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει ταυτόχρονα τη στρατιωτική και την πολιτική διάσταση, ενώ ο Αλ-Ζούμπι υποστήριξε ότι πρώτα πρέπει να συναφθεί η στρατιωτική συμφωνία και στη συνέχεια να ακολουθήσει η πολιτική.
Καμία πλευρά, αλλά ούτε και οι Τούρκοι οικοδεσπότες, δεν εξέδωσαν επίσημη δήλωση για τη συνάντηση. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν πάντως ότι οι συνομιλίες αφορούσαν μια πιθανή συμφωνία-πλαίσιο στο στρατιωτικό σκέλος της αμερικανικής πρωτοβουλίας για την αναδιάρθρωση του στρατιωτικού συστήματος της Λιβύης και την ενοποίηση της ηγεσίας της σε ανατολική και δυτική Λιβύη, με τουρκική διαμεσολάβηση και τη συμμετοχή εκπροσώπων από διάφορες χώρες.
Σύμφωνα με τις πηγές, η προκαταρκτική συμφωνία θα αφαιρούσε από τον Χαλίφα Χάφταρ τον τίτλο του ανώτατου διοικητή και θα διέλυε την υφιστάμενη Γενική Διοίκηση, αντικαθιστώντας την με νέο όργανο που θα ονομαζόταν Συμβούλιο Γενικής Διοίκησης του Στρατού, υπό την κοινή ηγεσία των Αλ-Ζούμπι και Σαντάμ Χάφταρ, με ίση εκπροσώπηση από τις δύο πλευρές.
Η προτεινόμενη συμφωνία θα ανέστελλε επίσης τη θέση του ανώτατου διοικητή του στρατού έως ότου διεξαχθούν εκλογές, θα διεύρυνε τις εξουσίες του υπουργού Άμυνας και θα ενοποιούσε τους στρατιωτικούς λογαριασμούς υπό μια κεντρική διοίκηση.
Οι πηγές ανέφεραν ακόμη ότι η συμφωνία προέβλεπε τη σύσταση κοινής στρατιωτικής δύναμης με την ονομασία Δύναμη Προστασίας του Νότου, η οποία θα λειτουργεί υπό την εποπτεία του υπουργού Άμυνας.
Ο πρωθυπουργός της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπα, δήλωσε ότι η κυβέρνησή του δεσμεύεται να λάβει υπόψη τις ανησυχίες της Αιγύπτου, μεταξύ αυτών εκείνες που αφορούν τα θαλάσσια σύνορα και τις οικονομικές ζώνες στη Μεσόγειο, την ώρα που το Κάιρο αντιτίθεται στην επικύρωση από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης μιας θαλάσσιας συμφωνίας του 2019 με την Τουρκία, γνωστής ως τουρκολυβικό μνημόνιο.
Ο Ντμπέιμπα έκανε τις δηλώσεις αυτές σε τηλεφωνική συνομιλία με τον επικεφαλής της Γενικής Υπηρεσίας Πληροφοριών της Αιγύπτου, Χασάν Ρασάντ, σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε το Σάββατο από την κυβερνητική πλατφόρμα Hokoometna.
Ο ίδιος τόνισε ότι οι ανησυχίες της Αιγύπτου μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω διαλόγου και κοινής συντονισμένης δράσης, με τρόπο που να διασφαλίζει τα νόμιμα θαλάσσια δικαιώματα και τα συμφέροντα και των δύο χωρών.
Η πλατφόρμα ανέφερε ότι η συνομιλία αφορούσε επίσης τις διμερείς σχέσεις και τον συντονισμό σε θέματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.
Ο Ρασάντ επιβεβαίωσε το βάθος των σχέσεων ανάμεσα στη Λιβύη και την Αίγυπτο, καθώς και τη δέσμευση για ενίσχυση της συνεργασίας σε διάφορους τομείς, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συνεχούς επικοινωνίας και του συντονισμού μεταξύ των δύο πλευρών.
Μία μέρα αφότου το τουρκολυβικό μνημόνιο πέρασε από τη βουλή της Λιβύης, το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου εξέδωσε δήλωση με την οποία χαρακτήρισε το ναυτικό μνημόνιο απολύτως άκυρο και χωρίς νομική ισχύ, τονίζοντας ότι η επικύρωσή του από το λιβυκό κοινοβούλιο δεν έχει νομικές επιπτώσεις για την Αίγυπτο.
Ο Αιγύπτιος υπουργός Εξωτερικών Μπαντρ Αμπντελατί επανέλαβε την απόρριψη της επικύρωσης της ναυτικής συμφωνίας από το Κάιρο την Παρασκευή, κατά τη διάρκεια συνάντησης με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν.
Γράφοντας στον Libyan Observer, ο Αλμαχντί Χίντι εξηγεί ότι η αναζήτηση οικονομικών ευκαιριών και η ανάγκη εδραίωσης της πολιτικής επιρροής στην ανατολή έχουν συμπέσει με την αποφασιστικότητα της Τουρκίας να διαφυλάξει τα ενεργειακά της συμφέροντα στην περιοχή.
Κάτι που έφερε το Κάιρο σε δύσκολη θέση, καθώς ο παραδοσιακός σύμμαχός του στην ανατολική Λιβύη προχώρησε σε κίνηση που αμφισβητεί άμεσα τις κόκκινες γραμμές της Αιγύπτου και της Ελλάδας ως προς τη θαλάσσια οριοθέτηση.
Όπως αναφέρει, για λόγους γεωγραφίας και εθνικής ασφάλειας, η Αίγυπτος αντιλαμβάνεται ότι η στρατηγική της σχέση με την ανατολική Λιβύη είναι πολύ βαθιά ριζωμένη για να διαλυθεί εξαιτίας μιας μεμονωμένης διαμάχης, ακόμη και τόσο σημαντικής όσο τα θαλάσσια όρια.
Ο συγγραφέας εκτιμά πως πιο πιθανό σενάριο είναι ότι το υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου θα ακολουθήσει μια διττή προσέγγιση: θα διατηρήσει σταθερή νομική και διπλωματική απόρριψη της συμφωνίας, ενώ ταυτόχρονα θα κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου και θα διατηρήσει την επιρροή της στις πολιτικές και τις υποθέσεις ασφάλειας της Λιβύης.
Θεωρεί ακόμη ότι η επαναπροσέγγιση Λιβύης και Τουρκίας δεν ανοίγει τον δρόμο για ενιαία κυβέρνηση, καθώς και στο παρελθόν οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει σε ζητήματα οικονομίας ή ρυθμίσεις με αμοιβαία οφέλη, τα οποία λειτουργούσαν πρόσκαιρα πριν επιστρέψουν στη σύγκρουση για την εξουσία και την κατανομή των πόρων.
Ο Χίντι επισημαίνει πως το βαθύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Λιβύη είναι η αδυναμία των εθνικών θεσμών να διαμορφώσουν συνεκτική εξωτερική πολιτική που να βάζει τα συμφέροντα της χώρας πάνω από τους υπολογισμούς των ανταγωνιζόμενων περιφερειακών δυνάμεων.
Αναφέρει πως, όσο οι στρατηγικές αποφάσεις συνεχίζουν να καθορίζονται από πολιτικές μανούβρες μεταξύ αντίπαλων φατριών, η εσωτερική διευθέτηση της Λιβύης θα παραμένει ευάλωτη στους μεταβαλλόμενους υπολογισμούς των περιφερειακών πρωτευουσών και στην προθυμία τους να ικανοποιήσουν τους τοπικούς πολιτικούς παράγοντες.
Ο συγγραφέας καταλήγει ότι το θεμελιώδες ερώτημα για τους Λίβυους δεν είναι αν η Αίγυπτος ή η Τουρκία θα μπλοκάρουν την πολιτική πρόοδο, αλλά αν οι ίδιοι οι πολιτικοί παράγοντες της Λιβύης έχουν τη βούληση και την προνοητικότητα να αποτρέψουν τις διαμάχες για την ενέργεια και τα θαλάσσια σύνορα από το να γίνουν νέο καύσιμο για διχασμό.
