«Δεν υπάρχει μία μαγική λύση» για τις υψηλές τιμές ενέργειας, είπε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στη συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε αμέσως μετά τη σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες, μαζί με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Η ίδια υπογράμμισε ότι χρειάζεται ένα «σύνολο δράσεων», ενώ ο Αντόνιο Κόστα μίλησε για την ανάγκη «συντονισμένης ευρωπαϊκής δράσης» απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
Η πρόεδρος της Επιτροπής ανέφερε ότι από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή το κόστος των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων έχει αυξηθεί κατά 106 δισ. ευρώ, χωρίς να έχει προστεθεί ούτε μία επιπλέον ποσότητα ενέργειας. Πρόσθεσε επίσης ότι οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν ανέβει περίπου 140% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ οι τιμές του ντίζελ έχουν διπλασιαστεί.
Όπως εξήγησε, τα διαφορετικά ενεργειακά μείγματα των κρατών-μελών δεν επιτρέπουν μια ενιαία λύση για όλους, γι’ αυτό και απαιτείται συνδυασμός μέτρων σε παγκόσμιο και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Με αυτό το σκεπτικό, η πρόεδρος της Επιτροπής παρουσίασε πέντε βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις:
Πρώτον, την απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου και ντίζελ μέσα στους επόμενους τέσσερις μήνες, υπό τη διαχείριση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας.
Δεύτερον, την παράταση και διεύρυνση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων, που θεσπίστηκε τον Φεβρουάριο, ώστε να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της ενεργειακής κρίσης.
Τρίτον, την αναβολή κατά ένα έτος της εφαρμογής του κανονισμού για το μεθάνιο.
Τέταρτον, την έναρξη στρατηγικού διαλόγου για τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια, με στόχο να ενισχυθεί η δυναμικότητα διύλισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να μειωθούν οι τιμές.
Πέμπτον, την ενίσχυση του ευρωπαϊκού μηχανισμού κοινών προμηθειών ενέργειας, ώστε η ΕΕ να αγοράζει ενεργειακούς πόρους από τις διεθνείς αγορές με συντονισμένο τρόπο και με τη δύναμη της συνολικής της αγοραστικής ισχύος.
Σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα, η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει την ενεργειακή μετάβαση, με στόχο την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές, καθαρές και εγχώριες πηγές ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές και η πυρηνική ενέργεια. Παράλληλα, επισήμανε την ανάγκη να αντικατασταθούν τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα από ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στην Ευρώπη, καθώς και να εκσυγχρονιστούν και να αναβαθμιστούν τα ευρωπαϊκά δίκτυα, ώστε η φθηνότερη ενέργεια να φτάνει εκεί όπου υπάρχει ανάγκη.
Αναφερόμενη στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, ETS, σημείωσε ότι η Επιτροπή κατέθεσε ήδη τον Ιούλιο πρόταση εκσυγχρονισμού του ETS1. Σύμφωνα με την ίδια, οι Ευρωπαίοι ηγέτες έστειλαν σαφές πολιτικό μήνυμα στους αρμόδιους υπουργούς για την επείγουσα ολοκλήρωση της σχετικής νομοθετικής διαδικασίας.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου είπε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν σε μια συντονισμένη ευρωπαϊκή αντίδραση και στην ανάγκη λήψης βραχυπρόθεσμων μέτρων για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κρίσης. Τόνισε, ωστόσο, ότι, παρότι η κρίση πυροδοτείται από εξελίξεις εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων, η Ευρώπη πληρώνει το τίμημα της εξάρτησής της από τα ορυκτά καύσιμα και της απουσίας μιας ενιαίας αγοράς ενέργειας. Σε μακροπρόθεσμο επίπεδο, χαρακτήρισε αναγκαία τη μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και της ανθεκτικότητας της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση είναι ο δρόμος προς αυτή την κατεύθυνση.
– Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (2028-2034) – Στόχος η επίτευξη συμφωνίας ως το τέλος του έτους –
Την ανάγκη να υπάρξει συμφωνία για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ως το τέλος του 2026, ώστε να εφαρμοστεί εγκαίρως από την 1η Ιανουαρίου 2028, επισήμανε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα. Όπως είπε, οι αγρότες, οι επιχειρήσεις, οι ερευνητές, οι φοιτητές και τα πανεπιστήμια περιμένουν τη διάθεση των νέων ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Ο ίδιος απέκλεισε το ενδεχόμενο οι εκλογικές αναμετρήσεις στα κράτη-μέλη να γίνουν αιτία καθυστέρησης των διαπραγματεύσεων. Όπως ανέφερε, εφόσον στην ΕΕ υπάρχουν 27 δημοκρατίες και σχεδόν κάθε μήνα διεξάγονται εκλογές σε κάποια χώρα, αν αυτό ήταν λόγος αναβολής, δεν θα μπορούσε ποτέ να εγκριθεί ο νέος προϋπολογισμός.
Σχετικά με τη διαπραγμάτευση, ο Α. Κόστα σημείωσε ότι το ζητούμενο είναι να παραμείνουν οι εθνικές συνεισφορές σε εύλογα επίπεδα, χωρίς να υπονομευθούν οι φιλοδοξίες της Ένωσης και τα μέσα για την υλοποίηση των κοινών προτεραιοτήτων. Στο πλαίσιο αυτό, χαρακτήρισε καθοριστική την πρόοδο στο ζήτημα των νέων ιδίων πόρων και ανέφερε ότι θα επιταχύνει τις σχετικές εργασίες σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη-μέλη.
Από την πλευρά της, η φον ντερ Λάιεν είπε ότι η πρόταση της Επιτροπής για τον πολυετή προϋπολογισμό έχει σχεδιαστεί για να εξυπηρετήσει τις κοινές ευρωπαϊκές προτεραιότητες. Όπως σημείωσε, το βασικό ερώτημα δεν είναι ποιες προτεραιότητες πρέπει να εγκαταλειφθούν, αλλά πώς θα χρηματοδοτηθούν.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη να διατηρηθεί επαρκής ευελιξία στον προϋπολογισμό, ώστε η ΕΕ να μπορεί να αντιδρά σε απρόβλεπτες κρίσεις. Επικαλέστηκε την εμπειρία της πανδημίας, των φυσικών καταστροφών, της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου στην Ουκρανία, λέγοντας ότι οι δυνατότητες ευελιξίας επέτρεψαν στην Ευρώπη να παρέμβει, χωρίς όμως να αποδειχθούν αρκετές, αφού χρειάστηκε αναθεώρηση του σημερινού προϋπολογισμού στο μέσο της περιόδου.
Τέλος, υπογράμμισε την ανάγκη να προχωρήσει ένα φιλόδοξο πακέτο νέων ιδίων πόρων, λέγοντας ότι χωρίς αυτούς δεν μπορεί να εξισορροπηθεί η δημοσιονομική εξίσωση.
