Οι επιλογές του Τραμπ για το Ιράν βρίσκονται στο μικροσκόπιο δύο Αμερικανών ειδικών, μετά την απόρριψη της πρότασης της Τεχεράνης για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο κλιμάκωσης, εξετάζοντας όλα τα σενάρια και το κόστος τους.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει ανεβάσει κατακόρυφα τους τόνους απέναντι στην Τεχεράνη, φτάνοντας μέχρι και σε απειλές για αφανισμό της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Όταν όμως ρωτήθηκε στις 31 Αυγούστου αν θα χρησιμοποιούσε πυρηνικά όπλα κατά του Ιράν, το απέκλεισε, λέγοντας πως δεν υπάρχει λόγος και χαρακτηρίζοντας την ερώτηση ανόητη.
Με δεδομένο ότι η πυρηνική επιλογή απορρίπτεται, δύο Αμερικανοί ειδικοί εξέτασαν τις κινήσεις στις οποίες μπορεί να προχωρήσει ο Τραμπ και κατέληξαν σε πέντε βασικά σενάρια.
Στην ανάλυσή τους στο Foreign Policy, οι Κόουλ Μπιούσι, πρώην αναλυτής της CIA και πρώην διευθυντής για θέματα Ιράν στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, και ο Νέιτ Σουάνσον, διευθυντής του Προγράμματος Στρατηγικής για το Ιράν στο Ατλαντικό Συμβούλιο, περιγράφουν τα εξής:
Η πρώτη επιλογή είναι οι Αμερικανοί να επαναλάβουν την επιχείρηση Epic Fury, ενδεχομένως μαζί με το Ισραήλ, σε ακόμη πιο έντονη μορφή. Σε αυτό το σενάριο, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να προκαλέσουν επιπλέον πλήγματα και να υποβαθμίσουν τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν, καθώς και την ικανότητά του να απειλεί τα Στενά του Ορμούζ και τις γειτονικές του χώρες.
Οι δύο αναλυτές προειδοποιούν, όμως, ότι κάτι τέτοιο δεν θα άλλαζε τη στάση του Ιράν, αφού δεν το πέτυχε ούτε νωρίτερα μέσα στη χρονιά, ειδικά αν η Τεχεράνη καταφέρει ξανά να αποκρύψει αρκετά πυρομαχικά ώστε να διατηρήσει τη δυνατότητα ανταποδοτικών πληγμάτων.
Ακόμη κι αν οι επιθέσεις χρησιμοποιούνταν ως μοχλός για επιστροφή στις διαπραγματεύσεις, εκτιμούν ότι το Ιράν θα μπορούσε να στρέψει τα αντίποινά του ξανά στα κράτη του Κόλπου, τα οποία ήδη ανησυχούν περισσότερο λόγω των παράπλευρων ζημιών που έχουν υποστεί.
Το χειρότερο σενάριο για τον Τραμπ θα ήταν να εγκρίνει επιθέσεις σε ιρανικές μη στρατιωτικές υποδομές, ωθώντας την Τεχεράνη να απαντήσει με πλήγματα σε ευάλωτες ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο. Σε μια τέτοια περίπτωση, το κόστος μιας νέας ενεργειακής κρίσης θα το πλήρωναν οι καταναλωτές σε ολόκληρο τον κόσμο.
Μια δεύτερη επιλογή είναι ο Τραμπ να ανακοινώσει τη νίκη χωρίς να έχει πετύχει τους αρχικούς του στόχους. Οι Μπιούσι και Σουάνσον σημειώνουν ότι αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια επιχείρηση ειδικών δυνάμεων για την εξασφάλιση του υψηλού εμπλουτισμού ουρανίου, το οποίο βρίσκεται σήμερα θαμμένο υπόγεια αλλά παραμένει η μεγαλύτερη βραχυπρόθεσμη πυρηνική απειλή.
Η καταστροφή των αποθεμάτων του Ιράν θα μείωνε σημαντικά τον κίνδυνο άμεσης απόκτησης πυρηνικού όπλου και θα επέτρεπε στον Τραμπ να υποστηρίξει ότι ο πόλεμος ήταν μέρος μιας συνεκτικής στρατηγικής για τη σημαντική υποβάθμιση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Εναλλακτικά, οι αμερικανικές ειδικές δυνάμεις θα μπορούσαν να καταλάβουν τους ιρανικούς πετρελαϊκούς τερματικούς σταθμούς στο νησί Χαργκ, ως μέσο πίεσης στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας. Οι δύο ειδικοί, πάντως, αναφέρουν ότι κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν σημαντικές αμερικανικές απώλειες, ενώ οποιαδήποτε επιδρομή σε ιρανικό έδαφος -είτε με στόχο πυρηνικούς αντιδραστήρες είτε το νησί Χαργκ- θα απαιτούσε από αμερικανικά στρατεύματα να κρατήσουν θέσεις μέσα στο Ιράν, δεχόμενα εχθρικά πυρά.
Η τρίτη επιλογή είναι ΗΠΑ και Ισραήλ να εξοπλίσουν την αντιπολίτευση στο Ιράν, κάτι που, σύμφωνα με την αμερικανική ανάλυση, δεν θα είχε αποτέλεσμα. Καταρχάς, δεν υπάρχει ενιαία αντιπολίτευση ούτε κάποιος δημοφιλής ηγέτης των αντιφρονούντων στον οποίο οι ΗΠΑ θα μπορούσαν εύκολα να διοχετεύσουν όπλα, σημειώνουν, προσθέτοντας ότι σύντομα οι ΗΠΑ θα βρίσκονταν στη θέση να οργανώνουν, να εκπαιδεύουν και να προστατεύουν οποιαδήποτε νεοσύστατη δύναμη ανταρτών.
Πέρα από το ότι ένας τέτοιος εξοπλισμός εθνοτικών ή αυτονομιστικών ομάδων θα επέτρεπε στην ιρανική κυβέρνηση να συσπειρώσει γύρω της δυσαρεστημένους πολίτες, το πιθανότερο είναι να πυροδοτούσε έναν χαοτικό εμφύλιο πόλεμο και όχι μια ομαλή μεταβίβαση της εξουσίας. Μια τέτοια σύγκρουση θα μπορούσε να αποδειχθεί πιο αιματηρή από τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία, προκαλώντας τεράστια προσφυγική κρίση και αποσταθεροποιώντας την περιοχή για μια δεκαετία.
Τέταρτη ιδέα είναι ο οικονομικός και στρατιωτικός αποκλεισμός του Ιράν. Εφόσον όμως η Κίνα προσφέρει σανίδα οικονομικής σωτηρίας, οι δύο ειδικοί θεωρούν δραματικό βήμα μια πιθανή απόφαση του Τραμπ να επιβάλει επιθετικές κυρώσεις στις κινεζικές τράπεζες, τα διυλιστήρια και τα λιμάνια που εξακολουθούν να συναλλάσσονται με το Ιράν.
Ακόμη κι αν ο Τραμπ ήταν διατεθειμένος να διακινδυνεύσει την εμπορική εκεχειρία με την Κίνα, θεωρείται πολύ λιγότερο πιθανό να θελήσει να πλήξει μια αμερικανική οικονομία που ήδη δυσκολεύεται, σημειώνουν οι δύο ειδικοί.
Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ ουσιαστικά το παραδέχθηκε τον Αύγουστο, αναγνωρίζοντας ότι μια υπερβολικά επιθετική εφαρμογή των αμερικανικών κυρώσεων στην Κίνα θα μπορούσε να απειλήσει την ευρύτερη οικονομία.
Όπως και στο σενάριο της Epic Fury, το Ιράν διατηρεί τη δυνατότητα να κινηθεί αυτόνομα και να επιβάλει αμοιβαίο οικονομικό κόστος στους γείτονές του, αν η οικονομική πίεση φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα.
Πέμπτη και λιγότερο πιθανή επιλογή είναι η χερσαία επίθεση. Παρότι, σύμφωνα με τους δύο αναλυτές, προσφέρει τις περισσότερες πιθανότητες ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος, έχει προφανή μειονεκτήματα.
Το Ιράν είναι μια τεράστια χώρα, τετραπλάσια σε έκταση από το Ιράκ, με περισσότερους από 90 εκατ. κατοίκους και πάνω από ένα εκατομμύριο μέλη στις ένοπλες δυνάμεις και τις υπηρεσίες ασφαλείας του. Οι περισσότερες εκτιμήσεις για μια επιτυχημένη αμερικανική χερσαία εκστρατεία δείχνουν ότι θα απαιτούνταν τουλάχιστον αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες, ίσως και έως 1 εκατ.. Οι αμερικανικές στρατιωτικές εκστρατείες στο Ιράκ και το Αφγανιστάν πιθανότατα θα έμοιαζαν εύκολες σε σύγκριση με αυτήν.
Ορισμένα γεράκια στις ΗΠΑ εξακολουθούν να ελπίζουν ότι ο Τραμπ θα κάνει αυτό το βήμα, αν και ακόμη και οι ίδιοι διστάζουν να το πουν ανοιχτά, δεδομένου του πόσο πολιτικά τοξική παραμένει η ιδέα. Γι’ αυτό και αυτή θα παραμείνει η τελευταία και λιγότερο πιθανή επιλογή του Τραμπ.
Υπάρχουν δεκάδες παραλλαγές και συνδυασμοί αυτών των σεναρίων. Η ουσία, όμως, είναι ότι πρόκειται για κακές επιλογές, που θα διακινδύνευαν τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος για μια αβέβαιη πιθανότητα αλλαγής του καθεστώτος του Ιράν. Άλλωστε, υπάρχει λόγος που οι ΗΠΑ δεν τις έχουν ήδη επιχειρήσει.
Μια εναλλακτική πιθανότητα, σύμφωνα με τους ίδιους, είναι ο Τραμπ να επιδιώξει να αναβιώσει μια εκδοχή του Μνημονίου του καλοκαιριού, ίσως ακόμη και με περισσότερες υποχωρήσεις προς το Ιράν, ώστε να εξασφαλίσει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και πιθανώς περιορισμούς στην πρόοδο του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Αυτό θα μπορούσε να συμβεί αν, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, ο Τραμπ δεν αισθάνεται πλέον υποχρεωμένος να προσποιείται ότι ενδιαφέρεται για τον πόλεμο με το Ιράν και επιλέξει να περιορίσει τις απώλειές του. Σε αυτή την περίπτωση, θα αντιμετώπιζε αντιδράσεις από τα πιο σκληροπυρηνικά τμήματα της βάσης του και από το Ισραήλ, όμως αν δεν ανησυχεί πια για την εκλογική πολιτική, ίσως αποφασίσει ότι μπορεί να αντέξει την κριτική και να διακηρύξει τη νίκη, χωρίς να φοβάται ότι ένας νέος ατέρμονος πόλεμος θα αμαυρώσει την υστεροφημία του.
Οι Κόουλ Μπιούσι και Νέιτ Σουάνσον καταλήγουν ότι ο Τραμπ έχει εγκλωβιστεί ανάμεσα σε κακές επιλογές για την έξοδο από αυτό το αδιέξοδο. Το μόνο χειρότερο, λένε, θα ήταν να επιμείνει ακόμη περισσότερο σε μια καταστροφική και μάταιη κλιμάκωση.
