Η απειλή στρατιωτικής κατάληψης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να έχει υποχωρήσει, ωστόσο, σύμφωνα με Ευρωπαίους και Δανούς αξιωματούχους, ο πραγματικός αγώνας για το αρκτικό νησί μόλις αρχίζει.
Αυτή τη φορά, η αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία δεν διεξάγεται με στρατιωτικά μέσα ή όπλα, αλλά μέσα από το Διαδίκτυο, αξιοποιώντας την παραπληροφόρηση και την επιρροή στα κοινωνικά δίκτυα.
Το αυτόνομο τμήμα του Βασιλείου της Δανίας, με πληθυσμό μικρότερο από 60.000 κατοίκους, θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτο σε εκστρατείες επιρροής – ειδικά όταν τα μηνύματα δεν προέρχονται από ανώνυμους χρήστες ή ρωσικά τρολ, αλλά «από τον ίδιο τον πρόεδρο των ΗΠΑ».
Από τις απειλές δασμών στην online επιρροή
Τον Ιανουάριο, ο Ντόναλντ Τραμπ προκάλεσε αναταραχή στην Ευρώπη, «απειλώντας με δασμούς» οκτώ ευρωπαϊκές χώρες που αντιδρούσαν στις βλέψεις του να αποκτήσει τη Γροιλανδία.
Αν και ο Ρεπουμπλικανός ένοικος του Λευκού Οίκου «έκανε πίσω» και η ένταση των δηλώσεών του έχει μειωθεί, Δανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι το νησί παραμένει εκτεθειμένο στην επιρροή που ασκεί η αμερικανική πολιτική ηγεσία μέσω του Διαδικτύου.
«Η Γροιλανδία αποτελεί στόχο εκστρατειών επιρροής διαφόρων ειδών», ανέφερε στο Politico ο Δανός υπουργός Δικαιοσύνης Πέτερ Χούμελγκααρντ, επισημαίνοντας ότι ο βασικός σκοπός αυτών των εκστρατειών είναι «να δημιουργηθεί ρήγμα στη σχέση Δανίας – Γροιλανδίας».
Μικρός πληθυσμός, τεράστιος αντίκτυπος
Η ευαλωτότητα της Γροιλανδίας ενισχύεται από τα δημογραφικά και μιντιακά της χαρακτηριστικά. Με ελάχιστα τοπικά μέσα ενημέρωσης και τους περισσότερους πολίτες να ενημερώνονται μέσω Facebook, ακόμη και λίγες κοινοποιήσεις ψευδών ειδήσεων μπορούν να επηρεάσουν μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
«Με μόνο μερικά shares, μια ψευδής είδηση μπορεί να φτάσει σε ολόκληρη τη χώρα», εξηγεί η Σίνε Ραβν-Χόιγκααρντ, επικεφαλής της δεξαμενής σκέψης Digital Infrastructure Think Tank. Όπως σημειώνει, σε μια χώρα όπως η Δανία κάτι τέτοιο δεν θα είχε σοβαρές συνέπειες. Στη Γροιλανδία, όμως, μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη δημοκρατική διαδικασία.
Ο Τόμας Χέντιν, αρχισυντάκτης του δανικού οργανισμού fact-checking TjekDet, επιβεβαιώνει ότι η παραπληροφόρηση έχει αυξηθεί τον τελευταίο χρόνο. Ανάμεσα στα ψευδή αφηγήματα που κυκλοφορούν συγκαταλέγεται και η ιδέα ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να «αγοράσουν» τη Γροιλανδία – κάτι που, όπως τονίζει, είναι αδύνατο βάσει του Συντάγματος της Δανίας.
Εκτός ευρωπαϊκής «ασπίδας» η Γροιλανδία
Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι ότι η Γροιλανδία δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι δεν καλύπτεται από τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), ο οποίος υποχρεώνει τις πλατφόρμες να λαμβάνουν μέτρα κατά της παραπληροφόρησης και των απειλών για τον δημόσιο διάλογο.
Ο Γερμανός ευρωβουλευτής των Πρασίνων Σέργκεϊ Λαγκοντίνσκι προειδοποιεί ότι η ΕΕ πρέπει να προετοιμαστεί για μια «νέα μορφή υβριδικής αντιπαράθεσης». «Δεν μιλάμε πλέον για ρωσικά τρολ που προσπαθούν να χακάρουν το σύστημα. Αν η στόχευση αφορά την ΕΕ και τη Γροιλανδία, οι εκστρατείες παραπληροφόρησης στις αμερικανικές πλατφόρμες γίνονται το ίδιο το σύστημα», σημειώνει.
Προειδοποιήσεις και προτάσεις από τις Βρυξέλλες
Ανησυχία εκφράζουν και άλλοι ευρωβουλευτές. Η Αλεξάντρα Γκέεζε, επίσης από τους Πράσινους, προειδοποιεί ότι θα πρέπει να αναμένονται «σύγχρονες εκστρατείες προπαγάνδας, αλλά και εκστρατείες μίσους και παρενόχλησης» εναντίον πολιτικών προσώπων σε Γροιλανδία και Δανία.
Παρά το γεγονός ότι η Δανία δεν έχει νομική υποχρέωση να εφαρμόσει τον Νόμο για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες στο έδαφος της Γροιλανδίας, αρκετοί ευρωβουλευτές θεωρούν ότι αυτό θα πρέπει να αλλάξει. Η εφαρμογή του νόμου θα μπορούσε, μεταξύ άλλων, να ενισχύσει τη διαφάνεια στη διαδικτυακή διαφήμιση, ένα πεδίο όπου, σύμφωνα με τη Ραβν-Χόιγκααρντ, υπάρχουν σοβαρά κενά, ακόμη και σε προεκλογικές περιόδους.
Ο Λαγκοντίνσκι προτείνει τη δημιουργία μιας ειδικής ομάδας εμπειρογνωμόνων της ΕΕ αποκλειστικά για τη Γροιλανδία, καθώς και αυξημένη στήριξη σε δίκτυα fact-checking και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κατά το πρότυπο της βοήθειας που παρέχεται σε χώρες όπως η Μολδαβία και η Ουκρανία.
Ένας «πόλεμος» χωρίς όπλα αλλά με πραγματικό κόστος
Αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις οργανωμένων ξένων εκστρατειών παρέμβασης, οι ειδικοί συμφωνούν ότι η Γροιλανδία βρίσκεται σε ένα επικίνδυνο μεταίχμιο. Η στρατηγική της σημασία, ο μικρός πληθυσμός και η απουσία ισχυρών θεσμικών «ασπίδων» στον ψηφιακό χώρο καθιστούν το νησί ιδανικό πεδίο επιρροής.
Όπως προειδοποιούν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, αν η Ευρώπη δεν κινηθεί έγκαιρα, μπορεί να χάσει τη «μάχη για τη Γροιλανδία» όχι με στρατιωτικούς όρους, αλλά μέσα από αλγόριθμους, ψευδείς αφηγήσεις και ψηφιακή πίεση με συνέπειες που θα ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα του αρκτικού νησιού.
