Χιλιάδες Ιρανοί απέτισαν φόρο τιμής την Πέμπτη στον εκλιπόντα ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος κυβέρνησε τη χώρα για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες έως τη δολοφονία του κατά την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, σε αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις.
Τη διαδοχή ανέλαβε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος δεν είχε εμφανιστεί δημόσια πριν τον πόλεμο και θεωρείται απίθανο να παραστεί στις τελετές που πραγματοποιούνται σε όλο το Ιράν, την ώρα που το καθεστώς επενδύει στο θρησκευτικό πένθος εν μέσω ανησυχιών για αποσταθεροποίηση στην περιοχή.
Σαράντα ημέρες μετά τη δολοφονία του, η χώρα εισέρχεται σε κορύφωση πένθους, με μαζικές συγκεντρώσεις μνήμης σε όλη την επικράτεια. Η επέτειος των 40 ημερών, γνωστή ως αρμπαΐν, έχει ιδιαίτερη σημασία στη σιιτική παράδοση και αξιοποιείται από τις αρχές ως στιγμή ενίσχυσης της «πίστης» στον θεσμό του ανώτατου ηγέτη και επίδειξης ενότητας μετά το σοβαρότερο πλήγμα στην ηγεσία από το 1979.
People in Bushehr, southern Iran, mourn the late Leader of the Islamic Revolution, Ayatollah Seyyed Ali Khamenei, on his 40th day of martyrdom.
— Press TV 🔻 (@PressTV) April 9, 2026
Follow: https://t.co/mLGcUTSA3Q pic.twitter.com/psQsSQeWvG
Σύμφωνα με διεθνή μέσα, πλήθη συγκεντρώθηκαν στην Τεχεράνη και σε άλλες μεγάλες πόλεις, παρά τους φόβους για την ασφάλεια, ενώ κρατικά δίκτυα μετέδωσαν εικόνες από το ιερό του Ιμάμη Ρεζά στη Μασχάντ, με πιστούς να θρηνούν.
Το πένθος λειτουργεί όχι μόνο ως θρησκευτικό τελετουργικό αλλά και ως πολιτικό εργαλείο, με το καθεστώς να επιδιώκει ανανέωση της πίστης στο σύστημα «Βελαγιάτ ελ Φακίχ» και να στηρίξει τη μετάβαση στη νέα ηγεσία. Η 40ή ημέρα αποτελεί «γέφυρα» από το αρχικό σοκ προς τη σταθεροποίηση της νέας κατάστασης.
Την ίδια στιγμή, η ένταση στην περιοχή παραμένει, με κινητοποιήσεις και σε γειτονικές χώρες. Στη Βαγδάτη σημειώθηκαν επεισόδια στην Πράσινη Ζώνη, όταν διαδηλωτές επιχείρησαν να κινηθούν προς την αμερικανική πρεσβεία. Η συγκυρία συμπίπτει με συζητήσεις για εκεχειρία με τις ΗΠΑ, με την Τεχεράνη να επιχειρεί ισορροπία μεταξύ εξωτερικής αποκλιμάκωσης και εσωτερικής σκληρής στάσης.
Παρά το μήνυμα ενότητας, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι πίσω από τις εικόνες μαζικού πένθους υπάρχει έντονη κοινωνική πόλωση. Η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να παρουσιάσει τη δολοφονία του Χαμενεΐ ως «μαρτύριο» που θα ενισχύσει την Ισλαμική Δημοκρατία, ωστόσο αναλυτές προειδοποιούν ότι όσο ολοκληρώνεται ο κύκλος του πένθους, εντείνονται τα ερωτήματα για τη σταθερότητα της διαδοχής και τη μελλοντική πορεία της χώρας στη μετά–Χαμενεΐ εποχή.
