Οι δασικές πυρκαγιές και τα κύματα καύσωνα επιβαρύνουν όλο και περισσότερο την ποιότητα του αέρα και απειλούν την υγεία των ανθρώπων, προειδοποίησε σήμερα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Μετεωρολογίας (WMO). Ο ΟΗΕ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τη σύνδεση της κλιματικής αλλαγής με την ατμοσφαιρική ρύπανση.
Στην ετήσια έκθεσή του για την ποιότητα του αέρα, ο WMO αναφέρεται στην αύξηση των «ακραίων δασικών πυρκαγιών», οι οποίες έχουν «σοβαρές» συνέπειες για την υγεία λόγω της τοξικότητας των καπνών τους, σύμφωνα με την ανακοίνωση.
Η κλιματική αλλαγή τροφοδοτεί τα ακραία φαινόμενα, με τους καύσωνες να γίνονται εντονότεροι και τις πυρκαγιές να πολλαπλασιάζονται.
«Η ποιότητα του αέρα και η κλιματική αλλαγή δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν ξεχωριστά ζητήματα. Αν το ένα χειροτερεύει, χειροτερεύει παράλληλα και το άλλο», δήλωσε ο Λορέντζο Λάμπραντορ, επιστήμονας στο WMO.
Στην έκθεσή του ο WMO εστιάζει κυρίως σε δύο βασικούς ατμοσφαιρικούς ρύπους: τα μικροσωματίδια και το τροποσφαιρικό όζον, τα οποία συνδέονται με αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις. Παράλληλα εξετάζει και ορισμένα αερολύματα, κυρίως τον μαύρο άνθρακα και τα μικροπλαστικά.
Σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ, η συγκέντρωση των μικροσωματιδίων PM2,5 το 2025 ήταν πολύ υψηλότερη από τον μέσο όρο στον βόρειο Καναδά, σε τμήματα της Ρωσίας και στην κεντροδυτική Αφρική εξαιτίας των πυρκαγιών, ενώ στη βορειοδυτική Ισπανία καταγράφηκε επίσης σημαντική αύξηση λόγω των τεράστιων πυρκαγιών που ξέσπασαν το καλοκαίρι.
Η έκθεση επικαλείται έρευνα σύμφωνα με την οποία τα περιστατικά ακραίας έκλυσης καπνού έχουν τριπλασιαστεί παγκοσμίως από τη δεκαετία του 1990 και ενδέχεται να συνέβαλαν σε σχεδόν 100.000 πλεονάζοντες θανάτους ετησίως την περίοδο 2010-2018.
«Αν και οι κανονιστικές ρυθμίσεις που έχουν υιοθετηθεί στην Ευρώπη και τη βόρεια Αμερική έχουν επιτρέψει τη μείωση των μικροσωματιδίων PM2,5 που προέρχονται από τη βιομηχανία και τις μεταφορές, η έκθεση σε PM2,5 που οφείλονται στις πυρκαγιές αυξάνεται», υπογράμμισε ο WMO.
Ο Λάμπραντορ εξήγησε ακόμη ότι τα μικροσωματίδια που εκλύονται από την καύση της βλάστησης στις δασικές πυρκαγιές «είναι πολύ πιο τοξικά» από εκείνα που προέρχονται, για παράδειγμα, από τα αυτοκίνητα.
Θνησιμότητα
Αυτά τα μικροσωματίδια επηρεάζουν και την υγεία ανθρώπων που ζουν μακριά από τις περιοχές όπου μαίνονται δασικές πυρκαγιές, καθώς μεταφέρονται από τους ανέμους, πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι οι σημερινές εκτιμήσεις των κινδύνων που συνδέονται με την ποιότητα του αέρα συχνά δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη την αυξημένη τοξικότητα των καπνών από τις πυρκαγιές.
Επιδημιολογική έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα κλασικά μοντέλα που βασίζονται στη συγκέντρωση PM2,5 μπορεί να υποτιμούν έως και κατά 93% τη θνησιμότητα που οφείλεται στις πυρκαγιές.
Άλλη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης με σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία είναι το τροποσφαιρικό όζον, του οποίου ο σχηματισμός ευνοείται από τα κύματα καύσωνα, όπως αυτά που παρατηρούνται τους τελευταίους μήνες στην Ευρώπη, σημείωσε ο WMO.
Το πρόβλημα αυτό εντείνεται, καθώς «τα κύματα καύσωνα δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες για τον σχηματισμό αυτού του όζοντος», επεσήμανε ο Λάμπραντορ.
Η άνοδος της θερμοκρασίας, η ατμοσφαιρική στασιμότητα και η ισχυρή ηλιακή ακτινοβολία συμβάλλουν στον σχηματισμό όζοντος στο επίπεδο του εδάφους κατά τη διάρκεια των καυσώνων, όπως δείχνουν πρόσφατες μελέτες που διεξήχθησαν στις νοτιοανατολικές ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Κίνα, σύμφωνα με τον WMO.
Η παρατεταμένη έκθεση στο τροποσφαιρικό όζον συνδέεται με αύξηση της θνησιμότητας, κυρίως από αναπνευστικές παθήσεις. Η αυξημένη παρουσία αυτού του ρύπου θα μπορούσε, επομένως, να οδηγήσει σε δεκάδες χιλιάδες επιπλέον θανάτους, προειδοποίησε ο WMO.
Η έκθεση εκφράζει επίσης ανησυχίες για τα μικροπλαστικά στην ατμόσφαιρα, των οποίων η συγκέντρωση και οι επιπτώσεις είναι δύσκολο να υπολογιστούν με ακρίβεια, καθώς και για τον μαύρο άνθρακα, ή αιθάλη, που εκπέμπεται κυρίως από τις δασικές πυρκαγιές. Ο μαύρος άνθρακας εναποτίθεται σε χιονισμένες και παγωμένες επιφάνειες, μειώνοντας την ικανότητά τους να αντανακλούν το φως και συμβάλλοντας έτσι στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
ΦΩΤΟ ΑΡΧΕΙΟΥ
