Με την έναρξη της εφαρμογής του στις 12 Ιουνίου, το νέο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το Άσυλο αναμένεται να λειτουργήσει από την πρώτη ημέρα, όπως δήλωσε ευρωπαίος αξιωματούχος. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη θα χρειαστούν επιπλέον χρόνο για να προσαρμόσουν τις διαδικασίες τους.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημειώνει ότι η νέα στρατηγική της ΕΕ για τη διαχείριση της μετανάστευσης έχει ήδη αποδώσει καρπούς, με τις παράνομες διελεύσεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ να έχουν μειωθεί κατά περίπου 55% τα τελευταία δύο χρόνια.
Το νέο Σύμφωνο, που υιοθετήθηκε το 2024, εισάγει για πρώτη φορά ένα ενιαίο πλαίσιο κανόνων για τη διαχείριση της μετανάστευσης και του ασύλου στην ΕΕ, βασισμένο σε τρεις άξονες: την ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων, τις ταχύτερες διαδικασίες ασύλου και την ισορροπία ευθύνης και αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών. Περιλαμβάνει επίσης εγγυήσεις για τα θεμελιώδη δικαιώματα μέσω ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης.
Το νέο πλαίσιο απαιτεί υποχρεωτικό έλεγχο και καταγραφή όλων των παράτυπων αφίξεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, με ταχύτερες διαδικασίες για όσους έχουν περιορισμένες πιθανότητες να λάβουν διεθνή προστασία. Επίσης, εισάγονται συντομότερες προθεσμίες για την εξέταση αιτήσεων ασύλου και αυστηρότεροι κανόνες για επαναλαμβανόμενες αιτήσεις.
Τέλος, το Σύμφωνο θεσπίζει μόνιμο μηχανισμό αλληλεγγύης για την υποστήριξη κρατών μελών που δέχονται αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία και η Ισπανία. Σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, η προετοιμασία των κρατών μελών προχωρά ικανοποιητικά σε όλους τους τομείς.
