Καταγράφοντας ποσοστό-ρεκόρ, η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) κέρδισε χθες Κυριακή τις εκλογές στο κρατίδιο Σαξονία-Άνχαλτ, επιβεβαιώνοντας τις δημοσκοπήσεις και βάζοντας στο επίκεντρο τη γερμανική πολιτική σκηνή.
Το πιθανότερο, ωστόσο, είναι πως δεν θα εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία, κάτι που θα της επέτρεπε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Η οδυνηρή ήττα με ιστορικό χαμηλό ποσοστό για το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) φέρνει τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς σε ακόμη πιο αδύναμη θέση, ενώ ανοίγει η συζήτηση για τις αντοχές του «τείχους προστασίας», δηλαδή της πολιτικής αποκλεισμού κάθε συνεργασίας με την ακροδεξιά.
Με καταμετρημένο το 97% των ψήφων, η AfD συγκεντρώνει 44%, ενισχύοντας το ποσοστό της κατά 23,2 εκατοστιαίες μονάδες σε σχέση με τις εκλογές του 2021.
Αντιστρόφως, το CDU περιορίζεται στο 17,4% (-19,7).
Το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) ανεβάζει οριακά το ποσοστό του στο 9,2% (+0,8).
Ακολουθούν οι Πράσινοι με 8,9% (+3) και η Αριστερά με 8,6% (-2,4).
Η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW), με 5,1%, συνεχίζει να δίνει μάχη για την είσοδό της στη Βουλή του κρατιδίου.
Ποιος θα κυβερνήσει;
Στόχος της AfD ήταν να κυβερνήσει χωρίς εταίρο, κάτι που θα απαιτούσε όχι απόλυτη πλειοψηφία ψήφων, αλλά απόλυτη πλειοψηφία εδρών στο κοινοβούλιο του κρατιδίου.
Αυτό θα κριθεί από τον αριθμό των κομμάτων που θα εκπροσωπηθούν τελικά στο κρατιδιακό κοινοβούλιο και, σύμφωνα τουλάχιστον με εκτιμήσεις όπως του ARD και της Bild, δεν φαίνεται ότι η ακροδεξιά θα έχει τελικά αυτοδυναμία.
Η AfD δεν θα βρει εύκολα τρόπο να κυβερνήσει, καθώς τα άλλα κόμματα απορρίπτουν το ενδεχόμενο συνεργασίας μαζί της, ενώ η BSW εκφράζει μεν πρόθεση συνεργασίας, αλλά μόνο κατά περίπτωση, «με βάση κάθε φορά το πολιτικό ζήτημα» που θα εξετάζεται.
Η επικεφαλής της BSW στο κρατίδιο, Κλαούντια Βίτινγκ, έκρινε ότι «θα ήταν εντελώς αντιδημοκρατικό να μην εμπλακεί η AfD στην κυβέρνηση με κάποιο τρόπο».
Προς το παρόν, στο Μαγδεμβούργο κυβερνά συνασπισμός του CDU, του SPD και του FDP, όμως η συνέχιση αυτής της συμμαχίας δεν είναι δυνατή.
Ανέφικτος θα ήταν επίσης συνασπισμός CDU-SPD-Πρασίνων.
Σε περίπτωση που η AfD δεν μπορέσει να κυβερνήσει μόνη, μια επιλογή θα ήταν κυβέρνηση μειοψηφίας υπό την ηγεσία του CDU, η οποία θα εξαρτάται από την Αριστερά, σε μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη της Θουριγγίας και της Σαξονίας.
Στο εσωτερικό του CDU, που έχει αποφασίσει με ψήφισμα να μην συνεργάζεται με το AfD και την Αριστερά, υπάρχουν έντονες επιφυλάξεις για αυτό το σενάριο.
Τρίζει η καρέκλα του καγκελάριου;
Στους μεγάλους χαμένους των χθεσινών εκλογών συγκαταλέγεται ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς προσωπικά. Το κόμμα, υπό την ηγεσία του, χάνει άλλη μια κρατιδιακή αναμέτρηση — αυτή τη φορά μάλιστα σε περιοχή όπου διατηρούσε ιστορικά αναμφισβήτητη υπεροχή και, κατά τις περισσότερες αναλύσεις, βρίσκεται πλέον σε δεινή θέση.
«Έπειτα από αυτές τις εκλογές, φαίνεται σχεδόν αδύνατο το CDU να διεκδικήσει άλλη μια ομοσπονδιακή προεκλογική εκστρατεία με (επικεφαλής) τον Φρίντριχ Μερτς. Το ερώτημα τώρα είναι: Πόσο ακόμα μπορεί να αντέξει;», τονίζει στην ψηφιακή έκδοσή του το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD, αναφερόμενο σε «εκκλήσεις για παραιτήσεις» από τα «πίσω έδρανα» του CDU/CSU.
Το κόμμα χρειάζεται «νέα αρχή, σε προσωπικό και σε πολιτικό επίπεδο», απαίτησε ο Τιμ Μπραντ, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Νέων του Βρανδεμβούργου. Πρόσθεσε ότι ο Φρίντριχ Μερτς «πρέπει επομένως να παραιτηθεί από τη θέση του καγκελάριου και από τη θέση του προέδρου του CDU και να διεξαχθούν νέες εκλογές».
Μένει να φανεί αν τέτοια αιτήματα θα διατυπωθούν σε υψηλότερα επίπεδα τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.
Η επιτελάρχης της καγκελαρίας Νίνα Βάρκεν μίλησε στις κάμερες για «πολύ δύσκολο αποτέλεσμα, το οποίο δεχόμαστε μεν, αλλά δεν θα καταπιούμε έτσι απλά».
Ο κ. Μερτς απέφυγε οποιαδήποτε δημόσια τοποθέτηση.
Ο θριαμβευτής των εκλογών Ούλριχ Ζίγκμουντ έθεσε από την άλλη πλευρά ήδη ζήτημα νέων εκλογών, τονίζοντας ότι το κόμμα του «δεν θα συμβιβαστεί και δεν θα εγκαταλείψει τις θέσεις του για χάρη ενός συνασπισμού» και υποστηρίζοντας ότι οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ αποτελούν μήνυμα για ολόκληρη τη χώρα, «γιατί επιτέλους βρήκαμε τον εαυτό μας και τη θέση μας στη Γερμανία».
Πρόβλημα
«Στο CDU μιλούν ήδη για πρόβλημα καγκελαρίου», σημείωσε το περιοδικό Der Spiegel. Στο Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα τα στελέχη είναι σοκαρισμένα και επιρρίπτουν ευθύνες στον αρχηγό, επέμεινε. «Για το CDU σε ομοσπονδιακό επίπεδο και ιδιαίτερα για τον καγκελάριο και αρχηγό του CDU Φρίντριχ Μερτς, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε άβολες, ακόμη και υπαρξιακές, συζητήσεις, το αργότερο όταν εκλεγούν νέα κοινοβούλια κρατιδίων στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία και στο Βερολίνο, σε δύο εβδομάδες. Όσοι βρίσκονται στην κορυφή του κόμματος και στον στενό κύκλο του καγκελάριου γνωρίζουν τον κίνδυνο», πρόσθεσε σε ανάλυσή του το περιοδικό.
«Ο καγκελάριος εκλέγεται για τέσσερα χρόνια», αντέτεινε ο αρχηγός της κοινοβουλευτικής ομάδας CDU/CSU Τόρστεν Φράι, αποκλείοντας το ενδεχόμενο παραίτησης του κ. Μερτς ή νέου ανασχηματισμού του ομοσπονδιακού υπουργικού συμβουλίου. «Όχι. Είμαστε σε καλή θέση», εκτίμησε, προτείνοντας ότι η κυβέρνηση «θα πρέπει να εμπλέξει ακόμη περισσότερο τους ανθρώπους, να λάβουμε σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες τους, ανησυχίες που είναι επίσης δικαιολογημένες».
Σε «ιστορικό βράδυ» στο Μαγδεμβούργο αναφέρθηκε η Handelsblatt. Χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορική επιτυχία» για την AfD και «φιάσκο» για το CDU, εξελίξεις που «θα απασχολήσουν για καιρό την πολιτική» σκηνή.
«Σοκ! Απογοήτευση! Αγωνία! Ανατριχιαστική σιωπή και αμηχανία βασιλεύουν στο CDU μετά το εκλογικό φιάσκο», υπερθεμάτισε η Die Zeit. «Η σιωπή που σάρωσε το ξενοδοχείο Maritim στο Μαγδεμβούργο την Κυριακή ήταν διαφορετική. Όχι η συνηθισμένη σιωπή απογοήτευσης, αλλά η σιωπή μετά από μια δραστική μετατόπιση στη θέση του εκλογικού σώματος. Εκεί όπου τα κακά εκλογικά αποτελέσματα συνήθως αντιμετωπίζονται με ρητορικές στρεβλώσεις, χρησιμοποιώντας το συνηθισμένο λεξιλόγιο, από ‘δύσκολη μέρα’ ως ‘επιθυμούσαμε καλύτερο αποτέλεσμα’, τώρα επικρατεί διαφορετικό είδος σιωπής. Φέρει μέσα του το σοκ αναπόφευκτων γεγονότων που πρέπει να αναγνωριστούν: το εκλογικό αποτέλεσμα πολύ πάνω από 40% για την AfD και κάτω από 20% για το CDU, τις απώλειες, τον κατακερματισμό προς όλες τις κατευθύνσεις, όπως θα αποκαλύψει η μετακίνηση ψηφοφόρων», σημείωσε σε ανάλυσή της η Zeit.
«Το κέντρο απέτυχε – η AfD πλησιάζει επικίνδυνα την εξουσία (…) Η Σαξονία-Άνχαλτ το δείχνει: Η Γερμανία δεν είναι πλέον άτρωτη στον δεξιό εξτρεμισμό. Οι δημοκράτες που αντιστέκονται σε αυτή την εξέλιξη αντιμετωπίζουν εντεινόμενο δίλημμα – αλλά τώρα δεν μπορούν πλέον να κρυφτούν», εκτίμησε η Süddeutsche Zeitung, προειδοποιώντας ότι «η μακροχρόνια πεποίθηση ότι οι Ναζί, οι συμπαθούντες τους κι όσοι υποβαθμίζουν τις πράξεις τους εξορίστηκαν για πάντα από την εξουσία στη Γερμανία αντικαθίσταται από την υπενθύμιση ότι τίποτα δεν είναι εγγυημένο για πάντα».
Υποστήριξη από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ ουδέποτε έχει κρύψει τη συμπάθειά του για τη γερμανική ακροδεξιά. Μέσω Truth Social, ο Ντόναλντ Τραμπ δημοσίευσε γράφημα με το αποτέλεσμα των εκλογών στη Σαξονία-Άνχαλτ, στο οποίο φαίνεται η ξεκάθαρη νίκη της AfD.
Ο πρώην στενός συνεργάτης του, Ίλον Μασκ, σε δική του τοποθέτηση μέσω Χ, τόνισε: «Συγχαρητήρια! – Από τον Ίλον στην Αλίς Βάιντελ (σ.σ. αρχηγό της AfD). Τα ‘Fake News’ αποκαλούν όλη μέρα την AfD ‘ακροδεξιά’ κι ο Μερτς έχει πανικοβληθεί. Μόνο που η κοινή λογική δεν είναι στην πραγματικότητα ακροδεξιά, αλλά η βούληση να προστατεύσει κανείς την πατρίδα του. Διατηρήστε αυτή την ορμή σε
ΦΩΤΟ EPA/FILIP SINGER
