Με αφορμή την 488η επέτειο από τη Ναυμαχία της Πρέβεζας, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε πως τιμά τον Οθωμανό αρχιναύαρχο Μπαρμπαρόσα και τους ηρωικούς ναυτικούς του, οι οποίοι με αυτή την ένδοξη νίκη μετέτρεψαν τη Μεσόγειο σε τουρκική λίμνη.
Ο πατέρας του δόγματος της Γαλάζια Πατρίδα, ο Τούρκος ναύαρχος Τζεμ Γκιουρντενίζ, υποστηρίζει με αφορμή την τουρκική επέτειο ότι η χώρα του πρέπει να επιστρέψει στις θάλασσες, αποδίδοντας την παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ακριβώς σε αυτή την απομάκρυνση από τη ναυτική της παράδοση.
Η ουσία αυτού που πέτυχε ο Μπαρμπαρόσα το 1538 και αυτού που, κατά τον ίδιο, οφείλει να πετύχει η Τουρκία στον 21ο αιώνα είναι η ίδια: να συνδυάσει το μοναδικό γεωγραφικό δυναμικό της Ανατολίας με τη σκέψη, την επιστήμη, την τεχνολογία και το καταρτισμένο ανθρώπινο δυναμικό της εποχής, ώστε να δημιουργηθεί ένα ισχυρό, ανεξάρτητο και ναυτικό κράτος.
Και τονίζει πως εδώ ακριβώς διαμορφώνεται και ο ιστορικός δεσμός ανάμεσα στην Πρέβεζα και τη Γαλάζια Πατρίδα σήμερα.
Αν και η τεχνολογία έχει αλλάξει, η γεωπολιτική όμως όχι. Η Ανατολία εξακολουθεί να βρίσκεται στην ίδια γεωγραφική θέση. Τα Τουρκικά Στενά εξακολουθούν να αποτελούν το κλειδί της Μαύρης Θάλασσας, λέει, βάζοντας στο στόχαστρο και την Ελλάδα.
Το Αιγαίο εξακολουθεί να αποτελεί το δυτικό μέτωπο της Ανατολίας. Η Κύπρος εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο στρατηγικό νησί στα νότια της Ανατολίας. Η Ανατολική Μεσόγειος εξακολουθεί μέσω του Σουέζ να ανοίγεται προς την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Η Τουρκία εξακολουθεί να είναι κράτος-χερσόνησος, περιβαλλόμενο από θάλασσες στις τρεις πλευρές του.
The YouTube podcast link to my Substack article titled “From Preveza to the Blue Homeland: 488 Years Later, the Turks Reunite with the Sea” is below.
https://t.co/UAMolFyApL @YouTube
— Cem GÜRDENİZ (@cemgurdeniznet) September 28, 2026
Οι πρόγονοί μας το πέτυχαν
Έτσι, για τον ίδιο είναι αδιανόητο η Τουρκία να μην παγιωθεί ως μια ναυτική υπερδύναμη στην ευρύτερη περιοχή. Στα περίπου 700 χρόνια της οθωμανικής/τουρκικής ιστορίας, ο Γκιουρντενίζ υποστηρίζει ότι οι Τούρκοι αναπτύχθηκαν στις περιόδους κατά τις οποίες στράφηκαν προς τη θάλασσα, ενώ υποχώρησαν προς την Ανατολία όταν απομακρύνονταν από αυτήν.
Για τον ίδιο, λοιπόν, το διακύβευμα είναι να μπορέσει η χώρα του να συνδυάσει εκ νέου το δυναμικό μεγάλης δύναμης που της προσφέρει η γεωγραφία της με τη σκέψη, την επιστήμη και την τεχνολογία του 21ου αιώνα.
Οι πρόγονοί μας το πέτυχαν τον 16ο αιώνα. Διάβασαν σωστά τη γεωγραφία, δεν αποκόπηκαν από την τεχνολογία της εποχής τους, κατασκεύασαν ναυπηγεία, εκπαίδευσαν ναυτικούς, αξιοποίησαν την αξιοκρατία και συνδύασαν τη ναυτική εμπειρία αιώνων της Μεσογείου με την κρατική ισχύ. Ως αποτέλεσμα, μέσα σε λίγες δεκαετίες έγιναν μία από τις καθοριστικές δυνάμεις της Μεσογείου.
Αντίθετα, οι ναυτικές καταστροφές του Τσεσμέ (1770), Ναυαρίνου (1827) και Σινώπης (1853) ήταν μεγάλες ναυτικές καταστροφές που συνοδεύονταν από περαιτέρω συρρίκνωση της οθωμανικής γεωπολιτικής, για τον ίδιο. Ο εγκλεισμός του στόλου στον Κεράτιο Κόλπο στα τέλη του 19ου αιώνα αποτέλεσε το αποκορύφωμα αυτής της διαδικασίας, λέει.
Στη συνέχεια θυμίζει ότι η παρακμή συνεχίστηκε καθώς η Οθωμανική Αυτοκρατορία εισήλθε στον 20ό αιώνα στερούμενη ισχυρού και επιχειρησιακά αξιοποιήσιμου στόλου. Η Βόρεια Αφρική χάθηκε, τα νησιά του Αιγαίου πέρασαν σε άλλα χέρια. Το 1911 ιταλικά πολεμικά πλοία μπόρεσαν να φθάσουν έως την είσοδο των Δαρδανελίων. Στους Βαλκανικούς Πολέμους η Ελλάδα εξασφάλισε τον έλεγχο της θάλασσας και κατέλαβε τα νησιά του Αιγαίου. Το 1915 οι μεγαλύτεροι στόλοι του κόσμου έφθασαν στα Δαρδανέλια. Στις 15 Μαΐου 1919 ο ελληνικός στρατός αποβιβάστηκε διά θαλάσσης στη Σμύρνη.
Ο Κεμάλ έφερε ξανά τους Τούρκους στη θάλασσα
Ο ηγέτης που έσπασε αυτή την αλυσίδα αποτυχιών, σύμφωνα με τον Γκιουρντενίζ, ήταν ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, δίνοντας τη διαταγή στα στρατεύματά του την 1η Σεπτεμβρίου 1922: «Ο πρώτος σας στόχος είναι η Μεσόγειος. Εμπρός!».
Χάρη στον Κεμάλ, οι Τούρκοι, συνεχίζει, έφθαναν ξανά στη θάλασσα. Με τη Σύμβαση του Μοντρέ για τα Στενά το 1936 ενισχύθηκε η τουρκική κυριαρχία στα Τουρκικά Στενά. Το 1938, με τη σφήνα του Χατάι, ο Κόλπος της Αλεξανδρέττας υπήχθη σε καθεστώς εσωτερικών υδάτων.
Ο τούρκος ναύαρχος λέει επίσης πως σε αυτή τη διαδικασία εντάσσεται και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, με την οποία η Άγκυρα δημιούργησε το σημαντικότερο γεωπολιτικό εμπόδιο στην περικύκλωση της Τουρκίας από τον νότο στην Ανατολική Μεσόγειο. Πρέπει να σημειωθεί ότι εδώ ο τούρκος ναύαρχος στην πραγματικότητα αναιρεί τις τουρκικές θέσεις, σύμφωνα με τις οποίες η εισβολή ήταν απάντηση στην απόπειρα ανατροπής του Μακαρίου από την Αθήνα, ώστε να προστατευτούν οι Τουρκοκύπριοι.
Με την Κρίση των Ιμίων το 1996 η πατρίδα του, λέει ο ίδιος, υπενθύμισε στην Ελλάδα ότι η Τουρκία δίνει μεγάλη προσοχή στην παρουσία της στο Αιγαίο.
Η Δημοκρατία μάθαινε ξανά, βήμα προς βήμα, τη θαλάσσια γεωπολιτική που είχε χαθεί κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο, καταλήγοντας πως ένας από τους στόχους της Γαλάζιας Πατρίδας είναι να συμφιλιώσει την Τουρκία με τη γεωγραφία της, όπως συνέβαινε τον 16ο αιώνα.
Διότι η μετατροπή της Τουρκίας σε ναυτικό έθνος δεν αποτελεί μια προσωρινή επιλογή εξωτερικής πολιτικής, αλλά μια μακροπρόθεσμη αναγκαιότητα που επιβάλλεται από τη γεωγραφία και την ιστορική εμπειρία. Οι κρατικές πολιτικές μπορούν να αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου, οι κυβερνήσεις μπορούν να έρχονται και να παρέρχονται, το διεθνές σύστημα μπορεί να παίρνει διαφορετικές μορφές, όμως ο χαρακτήρας της Ανατολίας ως χερσονήσου δεν πρόκειται να αλλάξει. Η πορεία της Ιστορίας δεν μπορεί να ανακοπεί. Η Τουρκία, ως απαίτηση της γεωπολιτικής και της κοινωνιολογίας της, θα μετατραπεί σε ναυτικό έθνος, καταλήγει ο τούρκος απόστρατος αξιωματικός.
*Στην κύρια φωτογραφία: το εικαστικό με το οποίο συνοδεύει ο Τζεμ Γκιουρντενίζ την ανάλυσή του, «Από την Πρέβεζα στη Γαλάζια Πατρίδα. Η Επανένωση των Τούρκων με τη Θάλασσα, 488 χρόνια μετά».
