Την ώρα που η ΕΕ εξετάζει πώς θα περικόψει τον επταετή προϋπολογισμό της, νέα έκθεση οργανώσεων δείχνει ότι η χρηματοδότηση για τα δικαιώματα των γυναικών στην Ευρώπη ήδη περιορίζεται, ενώ συρρικνώνεται και ο χώρος δράσης τους.
Την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου οργανώσεις διαδήλωσαν έξω από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στη συνέχεια παρουσίασαν τα ευρήματα της έκθεσης και τα αιτήματά τους, καθώς βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ (ΠΔΠ 2028-2034).
Σύμφωνα με την έκθεση του MOTERIS -ενός έργου συγχρηματοδοτούμενου από την ΕΕ και συντονιζόμενου από το Swedish Women’s Lobby-, η χρηματοδότηση των οργανώσεων είναι βραχυπρόθεσμη και στηρίζεται σε επιμέρους έργα, με ελάχιστη έως καθόλου βασική χρηματοδότηση.
Στη Γαλλία, οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών έχασαν περίπου το 45% των αναγκαίων πόρων το 2025, ενώ το 44% των οργανώσεων υποστήριξης θυμάτων διέθεταν αποθεματικά για τρεις μήνες ή λιγότερο.
Η κρατική χρηματοδότηση στη Σουηδία παραμένει αμετάβλητη από το 2005, ενώ στην Πορτογαλία η χρηματοδότηση των οργανώσεων για τα δικαιώματα των γυναικών δεν είναι πλέον κατοχυρωμένη στον κρατικό προϋπολογισμό.
Τα κονδύλια της ΕΕ αποτελούν ζωτικής σημασίας σανίδα σωτηρίας για πολλές οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών εκεί όπου η κρατική χρηματοδότηση είναι ανεπαρκής, όπως στην Κύπρο και την Κροατία, όμως μικρές οργανώσεις βάσης δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση λόγω των περίπλοκων και διοικητικά απαιτητικών προϋποθέσεων.
Χώρες όπως η Τσεχία, η Ουγγαρία και η Λιθουανία βασίζονται σε εξωτερική χρηματοδότηση και, ως εκ τούτου, είναι πιο ευάλωτες σε γεωπολιτικές μεταβολές, όπως η απόσυρση της χρηματοδότησης από τις ΗΠΑ.
«Τα δικαιώματα των γυναικών χρειάζονται περισσότερα από πολιτικές υποσχέσεις, χρειάζονται πόρους», δήλωσε η Ντάλια Πουιντοκιένε, πρόεδρος του Lithuanian Womens Lobby. «Ο επόμενος προϋπολογισμός της ΕΕ πρέπει να διασφαλίσει ότι η βιώσιμη χρηματοδότηση φτάνει στις οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών που υπερασπίζονται δικαιώματα, στηρίζουν τις γυναίκες και ενισχύουν τη δημοκρατία καθημερινά».
Η Αυστρία, η Κύπρος, η Πορτογαλία και η Ρουμανία περιγράφουν διαδικασίες που είναι τυπικά ορθές, αλλά στην πράξη συμβολικές, χωρίς οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών να έχουν πραγματική επιρροή.
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης ότι η χρηματοδότηση συνοδεύεται από όρους που διαμορφώνουν το τι μπορούν να λένε οι οργανώσεις, με ερωτηθέντες σε αρκετές χώρες να αναφέρουν πως η χρηματοδότηση εξαρτάται από την ευθυγράμμιση με τις κυβερνητικές προτεραιότητες και τις επίσημες θέσεις.
Στην Ουγγαρία, την Πολωνία και την Κροατία, αυτές οι προτεραιότητες αφορούν παραδοσιακές και συντηρητικές αξίες, ευνοώντας τις οργανώσεις που ευθυγραμμίζονται με αυτές.
Στο Βέλγιο, την Πορτογαλία και την Αυστρία, οι προτεραιότητες είναι περισσότερο οι αποκαλούμενες συμπεριληπτικές ή ουδέτερες ως προς το φύλο, με οργανώσεις να αναφέρουν ότι αναμένεται να παρέχουν υπηρεσίες και στα δύο φύλα ή ότι χάνουν χρηματοδότηση επειδή παρέχουν ή υποστηρίζουν αποκλειστικά υπηρεσίες και χώρους για το ένα φύλο.
Στην Ισπανία αναφέρεται κατάχρηση κονδυλίων που έχουν διατεθεί για την καταπολέμηση της έμφυλης βίας κατά γυναικών και κοριτσιών (VAWG).
Η έκθεση καταγράφει παράλληλα μια ευρύτερη μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται θεσμικά τα δικαιώματα των γυναικών. Σε Πορτογαλία, Λιθουανία, Βέλγιο, Αυστρία, Ιρλανδία και Ισπανία, φορείς ισότητας και νομοθεσίες ενσωματώνονται σε ευρύτερα πλαίσια διαφορετικότητας ή ουδετερότητας ως προς το φύλο, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με το MOTERIS, να αποδυναμώνονται οι υπηρεσίες αποκλειστικά για γυναίκες και η συλλογή δεδομένων ανά φύλο.
Η παρενόχληση οργανώσεων κανονικοποιείται ολοένα περισσότερο στην ψηφιακή εποχή
Η πλειονότητα των ερωτηθέντων στην Κροατία, τη Λετονία και την Πορτογαλία αναφέρει επιθέσεις ή παρενόχληση που συνδέονται με το έργο τους, με μεγάλο μέρος αυτών να εκδηλώνεται στο διαδίκτυο.
Οργανωμένα δίκτυα της ανδρόσφαιρας και ανδροκρατικά δίκτυα κατονομάζονται ως βασική απειλή στη Γαλλία και τη Σουηδία, ενώ στην Ιρλανδία αναφέρεται η χρήση διαδικτυακών φόρουμ από κακοποιητές για τον συντονισμό νομικών τακτικών.
Στην Τσεχία και την Πολωνία, podcasts και άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διευκολύνουν τη διάδοση αφηγημάτων κατά των δικαιωμάτων των γυναικών.
Στην Ισπανία, ο αποκαλούμενος Νόμος Φίμωτρο περιορίζει την ελευθερία της έκφρασης και του συνέρχεσθαι, ενώ ακτιβίστριες αναφέρουν σωματικές επιθέσεις.
Η χρήση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης για εκφοβισμό, καθώς και στρατηγικές αγωγές που χρησιμοποιούνται για τη φίμωση οργανώσεων (SLAPPs), αναφέρονται τόσο στην Ισπανία όσο και στην Πορτογαλία.
Οργανώσεις που επικεντρώνονται στην προστασία των γυναικών από διακρίσεις λόγω φύλου και στην εξάλειψη της σεξουαλικής και αναπαραγωγικής εκμετάλλευσης συχνά παρουσιάζονται ως αποκλειστικές και κατά των δικαιωμάτων.
Οι οργανώσεις για τα δικαιώματα των γυναικών δέχονται τεράστιες πιέσεις από κρατικούς και μη κρατικούς χρηματοδότες να προσαρμόσουν, να επαναπροσδιορίσουν ή ακόμη και να εγκαταλείψουν την αποστολή τους, ανέφερε η Άννα Ζόμπνινα, εκτελεστική διευθύντρια του Ευρωπαϊκού Δικτύου Μεταναστριών Γυναικών.
«Είναι επίσης σαφές ότι αυτή η πίεση δεν μπορεί να αποδοθεί σε μία πολιτική δύναμη. Προέρχεται από πολλούς παράγοντες με διαφορετικά συμφέροντα, αλλά με το ίδιο αποτέλεσμα: τον περιορισμό του χώρου που έχουν οι γυναίκες για να οργανώνονται αυτόνομα γύρω από τα δικά μας δικαιώματα, τις ανάγκες και τα συμφέροντά μας».
*Κύρια φωτογραφία: Πηγή European Network of Migrant Women (ENOMW)
