Πέθανε σε ηλικία 83 ετών ο Πίτερ Νάντας, μία από τις πιο ξεχωριστές μορφές της ουγγρικής και της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας, με έργο που ανέδειξε τα τραύματα του 20ού αιώνα. Την είδηση επιβεβαίωσε η λογοτεχνική του πράκτορας, Ανέτ Όρος.
«Ο Πίτερ Νάντας πέθανε», δήλωσε η Ανέτ Όρος, επιβεβαιώνοντας πληροφορία που αναρτήθηκε στον λογαριασμό του συγγραφέα στο Facebook και ανέφερε ότι πέθανε σήμερα το πρωί στην κατοικία του στο Γκόμποζεγκ.
Ο Πίτερ Νάντας συγκαταλεγόταν στους σημαντικότερους σύγχρονους Ούγγρους συγγραφείς, είχε τιμηθεί με πολλά διεθνή βραβεία και βρέθηκε κατ’ επανάληψη ανάμεσα στους υποψήφιους για το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Το έργο του έχει μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες.
«Το τέλος ενός οικογενειακού χρονικού» κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη το 2007.
Θεατρικός συγγραφέας, μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος, ο Πίτερ Νάντας ανέπτυξε στο έργο του στοχασμούς που τροφοδοτήθηκαν από την προσωπική του εμπειρία στον πόλεμο, το κομμουνιστικό καθεστώς και τις ανατροπές στη σύγχρονη Ουγγαρία.
Το 2005 κυκλοφόρησε το μνημειώδες έργο του «Παράλληλες Ιστορίες», με έκταση άνω των 1.000 σελίδων, το οποίο χρειάστηκε 18 χρόνια για να ολοκληρώσει.
Το πολυπρόσωπο βιβλίο χαιρετίστηκε για τον πειραματικό και τολμηρό χαρακτήρα του.
Η Αμερικανίδα συγγραφέας Σούζαν Σόνταγκ τον τοποθετούσε ανάμεσα στους μεγαλύτερους συγγραφείς της εποχής του. Είχε χαρακτηρίσει το «Βιβλίο των Αναμνήσεων», που γράφτηκε την περίοδο 1975-1985, «το μεγαλύτερο μυθιστόρημα της εποχής μας και ένα από τα μεγαλύτερα του αιώνα».
Η σχολαστική προσοχή του στις λεπτομέρειες και στη ροή της πρόζας τον οδήγησαν να συγκρίνεται συχνά με τον Μαρσέλ Προυστ.
Γεννημένος στη Βουδαπέστη στις 14 Οκτωβρίου 1942, σε εβραϊκή οικογένεια, ο Πίτερ Νάντας έζησε τους τελευταίους μήνες του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου σε μια ουγγρική πρωτεύουσα ρημαγμένη από τις συγκρούσεις.
Η μητέρα του πέθανε από καρκίνο το 1955 και ο πατέρας του αυτοκτόνησε τρία χρόνια αργότερα. Τον μεγάλωσε μια θεία του.
Με σπουδές φωτογραφίας, εργάστηκε ως δημοσιογράφος έως το 1969, πριν αφοσιωθεί πλήρως στη συγγραφή.
«Η Βίβλος» κυκλοφόρησε το 1967. Ακολούθησαν πολλά μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων και θεατρικά έργα, όπου συνδυάζονται αυτοβιογραφικά στοιχεία, φιλοσοφική σκέψη και κριτική του πολιτικού συστήματος της εποχής.
Το 1990 παντρεύτηκε την επί πολλά χρόνια σύντροφό του, Μάγκντα Σάλαμον.
Τρία χρόνια αργότερα υπέστη καρδιακή κρίση, αλλά επανήλθε στη ζωή. Την εμπειρία αυτή χρησιμοποίησε στο έργο «Ο θάνατος κατά πρόσωπο», που κυκλοφόρησε το 2004.
«Αγαπώ τη ζωή (…) αλλά θα ήταν καλά και να πεθάνω, δεν έχω ζήσει μια κατάσταση τόσο γαλήνια, μια τέτοια ηρεμία», εξηγούσε σε τηλεοπτική συνέντευξη, λέγοντας ωστόσο ότι αυτή η εμπειρία είναι «πέρα από τις λέξεις».
Πολυγραφότατος δοκιμιογράφος, δημοσίευσε το 2024 μια κριτική της σύγχρονης κοινωνίας και της επιθυμίας του ανθρώπου να κατέχει και να συσσωρεύει.
Παρατηρητής της ουγγρικής πολιτικής ζωής, δεν δίστασε να επιτεθεί στον πρώην εθνικιστή πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν.
«Είναι μια απολυταρχία, είναι το κόμμα», έλεγε το 2022, χαρακτηρίζοντας το σύστημά του «ένα είδος μαφίας της ανατολικής Ευρώπης».
«Η λογοτεχνία είναι προσωπική, όχι κοινοτική, ούτε εθνική, υπόθεση. Όμως αν κανείς δεν την καλλιεργεί, τότε οι άνθρωποι θα χαζέψουν, αυτό είναι σίγουρο», έλεγε πρόσφατα ακόμη στον ουγγρικό ιστότοπο Litera.
Έχοντας αποσυρθεί στην εξοχική κατοικία του, όπου έλεγε ότι δεν άκουγε ραδιόφωνο ούτε έβλεπε τηλεόραση, ούτε χρησιμοποιούσε το διαδίκτυο για να παραμένει συνδεδεμένος με τον κόσμο, ο Πίτερ Νάντας επέλεγε μια απλή καθημερινότητα.
«Ζω λιτά και δεν έχω την επιθυμία να ζήσω αλλιώς». «Έχω γεννηθεί στοχαστικός».
