Στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ παραπέμφθηκε το Ιράν από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ/IAEA), για πρώτη φορά εδώ και 20 χρόνια, επειδή δεν τήρησε τις υποχρεώσεις του για το πυρηνικό του πρόγραμμα, σε μια κίνηση που στόχο έχει να αυξήσει την πίεση στην Τεχεράνη, όπως ανέφεραν δύο διπλωμάτες.
Το ψήφισμα εγκρίθηκε με 23 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 8 αποχές. Κατά ψήφισαν η Ρωσία, η Κίνα και ο Νίγηρας.
Στο κείμενο, το Συμβούλιο εκφράζει τη βαθύτατη ανησυχία του για τη συνεχιζόμενη μη συμμόρφωση του Ιράν με τις υποχρεώσεις του και ζητά από τον γενικό διευθυντή του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, να ενημερώσει τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών και να διαβιβάσει στο Συμβούλιο Ασφαλείας το ψήφισμα, δύο προηγούμενα ψηφίσματα και την τελευταία έκθεση του Οργανισμού για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ο μόνιμος αντιπρόσωπος του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Βιέννη, Ρεζά Νατζαφί, χαρακτήρισε το ψήφισμα πολιτικό εργαλείο. Το Ιράν δεν θα συνεργαστεί παρά μόνο στον βαθμό που το επιτρέπουν οι συνθήκες και η ασφάλεια, είπε στους δημοσιογράφους μετά την ψηφοφορία.
Ο ΔΟΑΕ δεν έχει πρόσβαση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, μετά τις επιθέσεις που εξαπέλυσαν σε αυτές το Ισραήλ και οι ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2025.
Κάποιες εγκαταστάσεις επλήγησαν και στον εν εξελίξει πόλεμο που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ ο ΔΟΑΕ ζήτησε πολλές φορές να του δοθεί πρόσβαση.
Το ψήφισμα προωθήθηκε από τη Βρετανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τις ΗΠΑ.
Ο Αλί Βάεζ, του ινστιτούτου προβληματισμού International Crisis Group (ICG), εκτίμησε ότι το κίνητρο ορισμένων χωρών είναι η πραγματική ανησυχία για τη διάδοση των πυρηνικών. Άλλες, πρόσθεσε, βλέπουν την κίνηση ως ευκαιρία να προστεθεί η νομική πίεση και ο οικονομικός στραγγαλισμός στον ναυτικό αποκλεισμό, ώστε να σφίξει ο κλοιός γύρω από το Ιράν.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που το Συμβούλιο Ασφαλείας θα συζητήσει τη μη τήρηση των υποχρεώσεων του Ιράν εδώ και 20 χρόνια, ανέφερε πηγή προσκείμενη στον ΔΟΑΕ. Ο Αλί Βάεζ, πάντως, θεωρεί την κίνηση μάταιη, καθώς η Ρωσία και η Κίνα θα φροντίσουν πιθανότατα η πίεση της Δύσης να προσκρούσει σε τοίχο στο Συμβούλιο Ασφαλείας.
Ο ΔΟΑΕ επανέλαβε ότι η έλλειψη πληροφοριών και πρόσβασης συνιστά κίνδυνο διάδοσης των πυρηνικών, καλώντας το Ιράν να αντιμετωπίσει το θέμα με τη μέγιστη σοβαρότητα, όπως μεταφέρει το ΑΠΕ.
Το ψήφισμα ζητά επίσης από την Τεχεράνη να δεσμευτεί σοβαρά και χωρίς προϋποθέσεις σε διαπραγματεύσεις με στόχο την ενίσχυση της διεθνούς εμπιστοσύνης στον αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα του προγράμματός της.
Ο Γκρόσι είπε τη Δευτέρα ότι θα είχε θετικό αντίκτυπο για το Ιράν αν παρείχε πρόσβαση στους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ. Την ίδια ημέρα, όμως, η αποστολή του Ιράν στη Βιέννη τον κάλεσε να ζητήσει από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να σταματήσουν τις παράνομες επιθέσεις τους και, ταυτόχρονα, ο ΔΟΑΕ να σταματήσει να δημοσιεύει μη επαγγελματικές, μη αντικειμενικές και πολιτικά επηρεασμένες εκθέσεις για την Τεχεράνη.
Το Ιράν αρνείται ότι επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα, υποστηρίζοντας ότι έχει δικαίωμα στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας. Παραμένει, ωστόσο, η μοναδική χώρα χωρίς πυρηνικά όπλα που εμπλουτίζει ουράνιο στο 60% και συσσωρεύει μεγάλα αποθέματα, σύμφωνα με τον ΔΟΑΕ. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ κοντά στο 90% που απαιτείται για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας και πολύ πάνω από το επιτρεπόμενο όριο του 3,67% για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Πριν από τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα τον Ιούνιο του 2025, ο ΔΟΑΕ υπολόγιζε ότι το Ιράν διέθετε περίπου 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου 60%.
