Η Τουρκία προχώρησε σε προεδρικό διάταγμα για τις διαδικασίες της «επείγουσας απαλλοτρίωσης» στο Εσκισεχίρ, στην περιοχή όπου εκτιμάται ότι βρίσκεται το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα στον κόσμο με σημαντικές ποσότητες θορίου, βαρίτη, φθορίτη και σπάνιων γαιών. Η εξέλιξη φέρνει ξανά στο προσκήνιο το έργο στο Εσκισεχίρ και το βασικό keyword του θέματος, τις σπάνιες γαίες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στη ΔΕΘ — Δείτε το videoΗ συζήτηση για τη στρατηγική αξία του κοιτάσματος αναζωπυρώνεται, καθώς στην περιοχή λειτουργεί ήδη πιλοτικό εργοστάσιο, το οποίο τέθηκε σε λειτουργία πριν από περίπου τριάμισι χρόνια, ενώ οι τουρκικές αρχές υποστηρίζουν ότι το κοίτασμα έχει δυναμικότητα έως 694 εκατ. τόνους μεταλλεύματος.
Οι σπάνιες γαίες θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την αμυντική βιομηχανία, αλλά και για την παραγωγή ηλεκτρονικών συσκευών, ηλεκτρικών οχημάτων και άλλων τεχνολογικών προϊόντων.
Η Γενική Διεύθυνση Εξόρυξης της Eti Maden πραγματοποιεί από τον Απρίλιο του 2023 εργασίες έρευνας και ανάπτυξης στην περιοχή, όπου εκτός από τις σπάνιες γαίες υπάρχουν και στρατηγικής σημασίας ορυκτά, όπως θόριο, βαρίτης και φθορίτης. Την ώρα που οι εργασίες στο πιλοτικό εργοστάσιο συνεχίζονται, η τουρκική κυβέρνηση αποφάσισε ταχεία απαλλοτρίωση για έκταση περίπου 2,65 εκατ. τετραγωνικών μέτρων.
Το σχετικό διάταγμα υπέγραψε ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και αφορά συνολικά 258 ακίνητα στις περιοχές Μπεϊλίκοβα και Σιβριχισάρ του Εσκισεχίρ.
Η διαχείριση του έργου έχει ανατεθεί στην κρατική Eti Maden, η οποία στη συνέχεια θα προκηρύξει δημόσιους διαγωνισμούς για την κατασκευή των εγκαταστάσεων.
Παρά τη δρομολόγηση της δεύτερης φάσης, δεν έχει γίνει γνωστό το ύψος της δημόσιας χρηματοδότησης που θα διατεθεί ειδικά για τις επενδύσεις στις σπάνιες γαίες. Ο υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ είχε ανακοινώσει στο παρελθόν ότι η Τουρκία θα επενδύσει συνολικά 600 εκατ. δολάρια σε τρία έργα στο Εσκισεχίρ.
Παρά τη στρατηγική σημασία που αποδίδεται στο κοίτασμα, ο αριθμός των 694 εκατ. τόνων αποθεμάτων μεταλλεύματος παραμένει αντικείμενο αμφισβήτησης. Σε εργαστήριο για τα στρατηγικά ορυχεία που διοργάνωσε στα τέλη του περασμένου έτους το Επιμελητήριο Μηχανικών Μεταλλείων, είχαν εκφραστεί προβληματισμοί για την έλλειψη επαρκούς διαφάνειας στη διαδικασία ανάπτυξης των σπάνιων γαιών.
Η τοποθεσία παρουσιάζεται στην Τουρκία ως η δεύτερη μεγαλύτερη συγκέντρωση κοιτασμάτων σπάνιων γαιών στον κόσμο μετά την Κίνα.
Το έργο στην Μπεϊλίκοβα έχει ήδη προκαλέσει πολιτική αντιπαράθεση και στην τουρκική εθνοσυνέλευση, με τον βουλευτή του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Ντενίζ Γιαβουζγιλμάζ, να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι ουσιαστικά παραδίδει στην Κίνα το δεύτερο μεγαλύτερο κοίτασμα σπάνιων γαιών στον κόσμο.
Η Eti Maden έχει διαψεύσει ότι υπάρχει μυστική συμφωνία με κινεζική μεταλλευτική εταιρεία. Ο ίδιος έχει υποστηρίξει ότι οι σπάνιες γαίες διαθέτουν στρατηγική αξία ακόμη μεγαλύτερη από εκείνη του χρυσού και των διαμαντιών, ενώ η τουρκική εταιρεία δηλώνει πως δεν έχει συναφθεί οποιαδήποτε μυστική συμφωνία με κινεζική εταιρεία εξόρυξης.
