ΤΝ και δημοκρατία βρέθηκαν στο επίκεντρο, καθώς με 21 ψήφους υπέρ, 3 κατά και καμία αποχή εγκρίθηκε από την αρμόδια Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η έκθεση για τις Συνταγματικές Πτυχές της Τεχνητής Νοημοσύνης, την οποία εισηγήθηκε ο ευρωβουλευτής της ΝΔ και του ΕΛΚ, Μανώλης Κ. Κεφαλογιάννης.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη προσφέρει εξαιρετικές ευκαιρίες, αλλά η τεχνολογική πρόοδος δεν μπορεί να επιτευχθεί εις βάρος της δημοκρατικής μας λογοδοσίας και των θεμελιωδών αξιών μας», ανέφερε σε δήλωσή του ο κ. Κεφαλογιάννης αμέσως μετά την έγκριση της έκθεσης.
«Η Ευρώπη οφείλει να αγκαλιάσει την καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διαφάνεια, την ασφάλεια και την αποτελεσματική ανθρώπινη εποπτεία. Στόχος μας δεν είναι να επιβραδύνουμε την πρόοδο, αλλά να διασφαλίσουμε ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα παραμείνει ένα εργαλείο που υπηρετεί τους πολίτες, τις δημοκρατίες μας και τις αξίες μας», πρόσθεσε.
Η έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων ζητά «μια ολοκληρωμένη απάντηση στον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) στις δημοκρατικές διαδικασίες της ΕΕ, τη θεσμική ισορροπία και τα θεμελιώδη δικαιώματα. Η χρήση της ΤΝ εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ πρέπει να παραμείνει ανθρωποκεντρική, να υπόκειται σε ανθρώπινη εποπτεία και να ευθυγραμμίζεται με τις αξίες της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των προσωπικών δεδομένων», όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση.
Η έκθεση ζητά να δοθεί προτεραιότητα στα ευρωπαϊκά εργαλεία ΤΝ, ιδίως εντός των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, παράλληλα με συντονισμένες επενδύσεις για την κλιμάκωση της ευρωπαϊκής τεχνολογίας και την ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας.
Οι τεχνολογίες με επιπτώσεις στην παγκόσμια ασφάλεια και την κοινωνία απαιτούν μια διεθνή συμφωνία, στα πρότυπα της συμφωνίας για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων, με την ΕΕ να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο. Πρέπει να θεσπιστούν δικλείδες ασφαλείας παράλληλα με την ανάπτυξη της ΤΝ, χωρίς ωστόσο να παρεμποδίζεται αδικαιολόγητα η καινοτομία ή η ανταγωνιστικότητα, τονίζεται στην έκθεση.
Με την έκθεση Κεφαλογιάννη, οι ευρωβουλευτές ζητούν τη διενέργεια συστηματικής κοινοβουλευτικής αξιολόγησης των κινδύνων και των ευκαιριών που συνεπάγεται η τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) για τη δημοκρατία, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων όπως η ακεραιότητα των εκλογών, η παραπληροφόρηση, η χειραγώγηση, οι ξένες παρεμβάσεις και η προστασία της ιδιωτικότητας. Επισημαίνονται, δε, οι κίνδυνοι που απορρέουν από τα deepfakes και το συνθετικό περιεχόμενο, καθώς και οι δυνατότητες της ΤΝ να ενισχύσει τη συμμετοχή των πολιτών και τη διαδικασία χάραξης πολιτικής, εφόσον χρησιμοποιείται με διαφάνεια και υπευθυνότητα.
Οι ευρωβουλευτές ζητούν, επίσης, την τροποποίηση του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ώστε να συμπεριληφθούν νέα δικαιώματα, όπως η προστασία της προσωπικής ταυτότητας και της εικόνας, η αλγοριθμική διαφάνεια και ο ψηφιακός αυτοπροσδιορισμός, η προστασία από τις αλγοριθμικές διακρίσεις, καθώς και η αρχή της λογοδοσίας για τυχόν ζημίες.
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η ταχεία εξέλιξη του πλαισίου διακυβέρνησης της ΕΕ δοκιμάζει τα όρια των Συνθηκών και ότι το ισχύον ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο για τις εκλογές καθίσταται όλο και λιγότερο κατάλληλο για την αντιμετώπιση των κινδύνων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.
Η έκθεση προτείνει ένα «παρατηρητήριο Τεχνητής Νοημοσύνης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με ουδέτερο προϋπολογισμό», βασιζόμενο στην υπάρχουσα εμπειρογνωμοσύνη, ως μηχανισμό ανάπτυξης ικανοτήτων χωρίς κανονιστικές εξουσίες, για την υποστήριξη όλων των κοινοβουλευτικών επιτροπών για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη διακυβέρνησή της για κοινοβουλευτικό έλεγχο.
Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει εκ των υστέρων αξιολόγηση της νομοθεσίας, παρακολούθηση των θεσμικών πρακτικών και ανάλυση του αντίκτυπου της Τεχνητής Νοημοσύνης στη θεσμική ισορροπία και τις δημοκρατικές διαδικασίες της Ένωσης. Θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στον εντοπισμό κενών, επικαλύψεων και ασυνεπειών στο ευρύτερο νομικό πλαίσιο της Ένωσης για την Τεχνητή Νοημοσύνη, ενισχύοντας παράλληλα τον γραμματισμό και την τεχνική εμπειρογνωμοσύνη του Κοινοβουλίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Οι ευρωβουλευτές αναγνωρίζουν το μετασχηματιστικό δυναμικό της Τεχνητής Νοημοσύνης, ζητώντας την προσεκτική και υπολογισμένη χρήση της για την υποστήριξη της νομοθεσίας της ΕΕ, εντοπίζοντας ασυνέπειες, επιχρύσωση, επικαλύψεις και κινδύνους νομικού κατακερματισμού. Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να βοηθήσει στη χάραξη πολιτικής βάσει τεκμηρίων και στην απλούστευση και αξιολόγηση της νομοθεσίας της ΕΕ, αλλά δεν πρέπει ποτέ να αντικαθιστά την ανθρώπινη πολιτική ευθύνη ή να οδηγεί σε καθαρά αυτοματοποιημένες πολιτικές αποφάσεις, τονίζεται στην έκθεση.
